ให้ลองสังเกตว่าผู้สูงอายุต้องเพ่งมากขึ้น ยกหนังสือให้ไกลขึ้นเพื่ออ่าน หรือปวดหัวหลังใช้สายตานานหรือไม่ อาการเหล่านี้บ่งชี้ว่าสายตายาวตามวัย (presbyopia) อาจเปลี่ยนไปจากตอนตัดแว่นครั้งล่าสุดแล้ว

เช็กด้วยว่าถอดแว่นแล้วมองใกล้ชัดกว่าใส่แว่นหรือไม่ หากเป็นเช่นนั้นแสดงว่าค่าสายตาที่ตัดไว้อาจไม่ตรงกับความต้องการปัจจุบันอีกต่อไป และควรนัดตรวจสายตาใหม่แทนการฝืนใช้แว่นเดิมต่อไป

ตรวจว่ากรอบแว่นหลวม เอียง หรือลื่นหลุดง่ายขณะก้มหน้าหรือไม่ เพราะแว่นที่ไม่กระชับจะทำให้จุดโฟกัสของเลนส์ไม่ตรงกับดวงตา ส่งผลให้มองเห็นไม่ชัดแม้ค่าสายตาบนเลนส์จะถูกต้องอยู่แล้ว

เช็กสภาพเลนส์ว่ามีรอยขีดข่วน คราบสกปรกสะสม หรือสีเลนส์เปลี่ยนไปหรือไม่ เพราะสิ่งเหล่านี้ลดคุณภาพการมองเห็นได้ไม่ต่างจากค่าสายตาที่ไม่ถูกต้อง และมักแก้ไขได้ง่ายกว่าการตัดแว่นใหม่ทั้งอัน

หากผู้สูงอายุใส่แว่นหลายระยะหรือแว่นสองชั้น ให้สังเกตว่าเดินขึ้นลงบันไดหรือก้าวข้ามธรณีประตูมั่นใจเหมือนเดิมหรือไม่ เพราะช่วงล่างของเลนส์ที่ออกแบบสำหรับมองใกล้อาจทำให้ประเมินระยะขั้นบันไดผิดพลาดได้

เช็กด้วยว่ามีอาการเซหรือเกือบล้มบ่อยขึ้นตั้งแต่เปลี่ยนมาใช้แว่นหลายระยะหรือไม่ หากพบสัญญาณนี้ร่วมกับภาวะเปราะบางที่มีอยู่เดิม ควรปรึกษาช่างแว่นเรื่องแว่นแยกสำหรับเดินและอ่านหนังสือแทน

แว่นที่ไม่เหมาะสมกระทบกิจกรรมที่ซับซ้อนขึ้นในชีวิตประจำวัน (IADL) เช่น จัดยาเอง อ่านฉลากยา หรือใช้โทรศัพท์ การเช็กว่าผู้สูงอายุเริ่มหยิบยาผิดหรือกดเบอร์โทรศัพท์ผิดบ่อยขึ้นหรือไม่ เป็นสัญญาณสำคัญที่บอกว่าแว่นเดิมอาจไม่พอเพียงแล้ว

หากผู้สูงอายุเริ่มหลีกเลี่ยงกิจกรรมเหล่านี้ทั้งที่เคยทำเองได้ อาจไม่ใช่เพราะความสามารถลดลง แต่เป็นเพราะมองไม่ชัดจนไม่มั่นใจ การแก้ที่แว่นตาจึงอาจช่วยให้กลับมาทำกิจวัตรเหล่านี้ได้เองอีกครั้ง

ผู้สูงอายุหลายคนไม่บอกตรง ๆ ว่ามองไม่ชัด เพราะกลัวถูกมองว่าแก่ลงหรือกลัวเป็นภาระให้ลูกหลานพาไปหาหมอ ควรเช็กว่าใครในบ้านเป็นคนแรกที่สังเกตเห็นสัญญาณเหล่านี้ เช่น หยิบยาผิดซอง เดินเซบนบันได หรือถอยห่างจากการอ่านหนังสือพิมพ์ที่เคยชอบ

การชวนไปตรวจสายตาควรพูดในเชิงดูแลสุขภาพตามปกติ ไม่ใช่ชี้ว่า 'สายตาแย่ลงจนอันตราย' ต่อหน้าคนอื่น เพราะอาจทำให้ผู้สูงอายุรู้สึกเสียศักดิ์ศรีและปฏิเสธไปตรวจ การชวนไปพร้อมกันเป็นกิจวัตรประจำปีของทุกคนในบ้านมักได้รับความร่วมมือดีกว่า