ภาวะมวลกล้ามเนื้อน้อยหรือ sarcopenia เป็นภาวะที่มวลและความแข็งแรงของกล้ามเนื้อลดลงตามวัย ซึ่งเกิดขึ้นได้แม้ในผู้สูงอายุที่ไม่มีโรคประจำตัวใด ๆ ทำให้ลุกจากเก้าอี้หรือเตียงลำบากขึ้น เดินช้าลง หรือต้องใช้มือช่วยดันตัวมากกว่าเดิม หลายครอบครัวมองว่าเป็นเรื่องปกติของวัยที่ต้องยอมรับ แต่ในความเป็นจริงภาวะนี้สามารถชะลอและบางส่วนฟื้นฟูได้ด้วยการออกกำลังกายที่เหมาะสม

การแยกว่าขาอ่อนแรงเกิดจากภาวะมวลกล้ามเนื้อน้อยตามวัยหรือจากสาเหตุอื่น เช่น ปัญหาข้อเข่า โรคทางระบบประสาท หรือผลข้างเคียงจากยา จำเป็นต้องให้แพทย์หรือนักกายภาพบำบัดตรวจประเมิน ไม่ควรสันนิษฐานเองว่าเป็นเรื่องของวัยเพียงอย่างเดียว

หากผู้สูงอายุยังลุกจากเก้าอี้ได้เองแต่ช้าหรือต้องใช้มือดันตัวมาก การปรับความสูงของเก้าอี้หรือเตียงให้เหมาะสมมักช่วยได้มากโดยไม่ต้องซื้ออุปกรณ์ราคาแพง เก้าอี้ที่สูงเกินไปหรือต่ำเกินไปทำให้ต้องออกแรงมากกว่าที่จำเป็นในการลุกนั่ง การเลือกเก้าอี้ที่มีความสูงเหมาะสมและมีที่วางแขนมั่นคงจึงเป็นทางเลือกแรกที่ควรพิจารณา

หากขาอ่อนแรงมากจนลุกเองแทบไม่ได้เลยแม้ปรับความสูงแล้ว จึงพิจารณาเก้าอี้หรือเตียงที่มีกลไกช่วยพยุงยกตัว ซึ่งมีราคาสูงกว่ามากและควรปรึกษานักกายภาพบำบัดก่อนเลือกซื้อ เพื่อให้แน่ใจว่าจำเป็นจริงและเลือกรุ่นที่เหมาะสมกับสภาพร่างกาย

การออกกำลังกายเสริมความแข็งแรงของกล้ามเนื้อขา เช่น การลุกนั่งจากเก้าอี้ซ้ำ ๆ ภายใต้การดูแล เป็นวิธีที่ช่วยชะลอและบางส่วนฟื้นฟูภาวะมวลกล้ามเนื้อน้อยได้ในระยะยาว ต่างจากการซื้ออุปกรณ์ช่วยพยุงซึ่งช่วยได้เฉพาะหน้าแต่ไม่ได้แก้ปัญหาที่ต้นเหตุ

อย่างไรก็ตาม การออกกำลังกายในผู้สูงอายุที่มีความเสี่ยงหกล้มต้องทำภายใต้คำแนะนำของนักกายภาพบำบัดหรือแพทย์ ไม่ควรเริ่มโปรแกรมออกกำลังกายเองโดยไม่ประเมินความเสี่ยงก่อน โดยเฉพาะผู้ที่เคยหกล้มมาก่อนหรือมีโรคประจำตัวที่อาจได้รับผลกระทบจากการออกกำลังกายบางประเภท

ขาอ่อนแรงไม่ได้กระทบแค่การลุกนั่ง แต่ยังส่งผลต่อกิจวัตรประจำวันอื่น เช่น การเข้าห้องน้ำ การอาบน้ำ หรือการเดินขึ้นลงบันได ควรสังเกตว่ากิจวัตรใดเริ่มลำบากขึ้นบ้างเพื่อนำไปปรึกษาแพทย์หรือนักกายภาพบำบัดร่วมกับปัญหาขาอ่อนแรง เพราะข้อมูลนี้ช่วยให้ประเมินระดับความช่วยเหลือที่จำเป็นได้แม่นยำกว่าดูแค่การลุกจากเก้าอี้เพียงอย่างเดียว

หากพบว่าความสามารถทำกิจวัตรประจำวันหลายอย่างลดลงพร้อมกันในช่วงเวลาสั้น ๆ ควรพาไปพบแพทย์เพื่อประเมินภาพรวม เพราะอาจเป็นสัญญาณของภาวะที่ซับซ้อนกว่าภาวะมวลกล้ามเนื้อน้อยตามวัยทั่วไป