การได้ยินเสื่อมตามวัย หรือ presbycusis เป็นการเปลี่ยนแปลงที่พบได้บ่อยในผู้สูงอายุ มักเริ่มจากเสียงสูงและพยัญชนะบางตัวฟังไม่ชัดก่อน ทำให้ผู้สูงอายุได้ยินเสียงพูดแต่จับใจความไม่ครบ โดยเฉพาะเมื่อพูดเร็วหรือมีเสียงรบกวนรอบข้าง จุดที่ครอบครัวมักเข้าใจผิดคือคิดว่าผู้สูงอายุ "ไม่สนใจฟัง" ทั้งที่จริงคือฟังไม่ทัน

สายตายาวตามวัย (presbyopia) ก็มีผลต่อการสื่อสารเช่นกัน โดยเฉพาะเมื่อทีมสุขภาพให้เอกสารหรือใบสั่งยาที่ตัวอักษรเล็ก ผู้สูงอายุอาจรับเอกสารไว้โดยไม่ได้อ่านจริง แล้วพยายามจำจากคำพูดแทน ซึ่งเสี่ยงคลาดเคลื่อนมากกว่าการมีเอกสารที่อ่านได้จริง

การพยักหน้าหรือตอบว่า "เข้าใจแล้ว" ไม่ได้เป็นหลักฐานว่าเข้าใจจริง ผู้สูงอายุจำนวนมากพยักหน้าเพื่อให้บทสนทนาดำเนินต่อไปได้ โดยเฉพาะเมื่อรู้สึกเกรงใจแพทย์หรือกลัวถูกมองว่าไม่ฉลาด วิธีตรวจสอบที่แม่นยำกว่าคือให้ผู้สูงอายุพูดทวนสิ่งที่เข้าใจด้วยคำพูดของตนเอง ซึ่งเป็นเทคนิคที่เรียกว่าการทวนกลับ (teach-back) ถ้าทวนได้ตรงแสดงว่าเข้าใจจริง ถ้าทวนผิดจะรู้ทันทีว่าต้องอธิบายซ้ำ

อีกสัญญาณที่บ่งชี้ว่าการสื่อสารกำลังพลาดคือเมื่อผู้สูงอายุตอบคำถามไม่ตรงกับที่ถาม หรือเปลี่ยนเรื่องบ่อยระหว่างการสนทนาที่ปกติเคยจดจ่อได้ ถ้าเป็นการเปลี่ยนแปลงที่เพิ่งเกิดขึ้นเร็ว ไม่ใช่ลักษณะปกติของคนนั้น ควรแยกให้ชัดว่าเป็นปัญหาการได้ยิน ความเหนื่อยล้า หรือภาวะสับสนที่ต้องรายงานทีมสุขภาพเพิ่มเติม ไม่ใช่แค่ปล่อยผ่านว่า "ฟุ้งซ่านนิดหน่อย"

ครอบครัวไทยจำนวนมากมีลูกหลานทำงานอยู่คนละจังหวัดหรือคนละประเทศ เมื่อต้องเข้าร่วมฟังแพทย์อธิบายผ่านโทรศัพท์หรือวิดีโอคอล ความเสี่ยงข้อมูลตกหล่นสูงขึ้นมาก เพราะสัญญาณอาจขาดหาย เสียงไม่ชัด หรือแพทย์พูดเร็วเกินกว่าจะจับประเด็นได้ทันจากระยะไกล

ควรมีคนหนึ่งอยู่หน้างานทำหน้าที่จับประเด็นหลักและสรุปให้คนที่ฟังผ่านสายทวนอีกครั้งหลังคุยจบ ไม่ควรให้ผู้ที่ฟังจากระยะไกลเป็นผู้สรุปข้อมูลเพียงคนเดียว เพราะพลาดรายละเอียดง่ายกว่าคนที่อยู่ในห้องจริง

เมื่อต้องตัดสินใจเรื่องสำคัญ เช่น เปลี่ยนสถานพยาบาล เปลี่ยนแผนการดูแลระยะยาว หรือพิจารณาขอความเห็นที่สอง ครอบครัวควรตรวจสอบว่าได้รับข้อมูลครบทุกด้านแล้วหรือยัง ไม่ใช่ตัดสินใจจากความรู้สึกกลัวหรือรีบร้อนเพียงอย่างเดียว การขอความเห็นที่สองเป็นสิทธิที่ทำได้ตามปกติ ไม่ใช่การไม่ไว้ใจแพทย์คนเดิม

จุดที่ควรระวังเป็นพิเศษคือเมื่อครอบครัวปรึกษากันเองแล้วตัดสินใจแทนผู้สูงอายุทั้งหมด โดยไม่ได้ถามความเห็นของผู้สูงอายุเจ้าของชีวิตเลย แม้ความจำจะเริ่มถดถอย ผู้สูงอายุก็ยังอาจมีความสามารถตัดสินใจในบางเรื่องได้ และควรได้รับการถามความเห็นก่อนเสมอเท่าที่ทำได้ ก่อนที่ครอบครัวจะสรุปแทน