สูงวัยไทย

ของใช้ระหว่างเดินทางสำหรับผู้สูงอายุ นั่งรถนั่งเครื่องบินนาน ๆ ต้องเตรียมอะไร

246 รายการที่ผ่านการคัดกรองเบื้องต้น เรียงตามรหัสสินค้า ไม่ได้เรียงตามคุณภาพหรือความนิยม เพราะเราไม่ใช้ยอดขายและคะแนนรีวิวเป็นเกณฑ์จัดอันดับ

การเดินทางที่เคยเป็นเรื่องสนุกจะเริ่มมีคำถามใหม่เมื่อคนที่ไปด้วยอายุมากขึ้น รถทัวร์รอบดึกที่นั่งได้สบายเมื่อสิบปีก่อน วันนี้อาจแปลว่าขาบวม ปวดหลัง และลุกจากที่นั่งไม่ไหวตอนถึงปลายทาง คำถามที่ลูกหลานมักถามกันคือควรซื้ออะไรติดไปบ้าง ทั้งที่คำถามที่ได้ผลกว่าคือทริปนี้จะจอดพักตรงไหน และใครดูแลเรื่องยาระหว่างทาง

อุปกรณ์ช่วยเรื่องความสบายได้จริง แต่ช่วยเฉพาะปัญหาที่มันถูกออกแบบมาแก้ หมอนรองคอทำให้ศีรษะไม่ตกไปด้านข้างจนคอเคล็ดตอนหลับ มันไม่ได้ทำให้เลือดไหลเวียนดีขึ้นระหว่างนั่งนาน ไม่ได้แทนการลุกขยับ และไม่ใช่อุปกรณ์พยุงคอทางการแพทย์ การแยกให้ออกว่าอะไรแก้อะไรคือสิ่งที่ทำให้ทริปราบรื่นกว่าการซื้อของครบทุกชิ้น

ของที่มีขายจริงในหมวดนี้ตอนนี้เป็นหมอนรองคอสำหรับเดินทางแทบทั้งหมด ทั้งแบบโฟมคืนตัว แบบเป่าลม และแบบใส่เม็ดธัญพืช หน้ารวมนี้จึงเขียนขึ้นเพื่อให้เลือกของกลุ่มนี้ได้ตรงกับสรีระของผู้ใช้จริง โดยเราไม่ได้ถือข้อมูลขนาด วัสดุ หรือน้ำหนักของสินค้าชิ้นใดชิ้นหนึ่ง ทุกรายละเอียดต้องอ่านจากหน้าร้านและถามผู้ขายก่อนตัดสินใจ

เกณฑ์ที่ควรใช้ตัดสินใจ

  1. 1

    ช่องคอกว้างพอ ไม่บีบลำคอ

    หมอนที่แน่นเกินไปทำให้รู้สึกอึดอัด กลืนลำบาก และบางคนถอดทิ้งกลางทางแล้วกลับไปหลับคอตกเหมือนเดิม ผู้สูงอายุที่มีปัญหาการกลืนหรือหายใจอยู่แล้วจะยิ่งทนไม่ได้

    เกณฑ์ที่ใช้ได้จริง: ลองสวมแล้วสอดสองนิ้วเข้าไประหว่างหมอนกับลำคอด้านหน้าได้สบาย ถ้าสอดไม่เข้าแปลว่าแน่นเกิน และควรรู้สึกว่าหันหน้าซ้ายขวาได้โดยไม่ต้องฝืน

  2. 2

    ความสูงต้องเท่ากับระยะจากไหล่ถึงมุมกราม

    นี่คือจุดที่ทำให้หมอนได้ผลหรือไม่ได้ผลเลย ถ้าเตี้ยไปศีรษะยังตกไปด้านข้างเวลาหลับ ถ้าสูงไปคางจะถูกดันขึ้นจนต้นคอแอ่นและปวดกว่าเดิมเมื่อถึงปลายทาง

    เกณฑ์ที่ใช้ได้จริง: ให้ผู้ใช้นั่งตัวตรง วัดระยะจากปลายไหล่ขึ้นมาถึงมุมกรามด้านล่างติ่งหู แล้วเทียบกับความหนาด้านข้างของหมอนตามที่ร้านระบุ ถ้าไม่มีข้อมูล ให้ทดลองนั่งพิงเก้าอี้จริงและสังเกตว่าศีรษะยังเอียงตกหรือคางถูกดันหรือไม่

  3. 3

    การรองรับด้านหน้าและด้านคาง

    คนส่วนใหญ่ไม่ได้หลับโดยศีรษะตกไปข้างเดียว แต่ตกไปข้างหน้าด้วย หมอนที่เปิดโล่งด้านหน้าจึงไม่ช่วยในจังหวะที่คอต้องรับน้ำหนักมากที่สุด

    เกณฑ์ที่ใช้ได้จริง: ถ้าผู้ใช้มักหลับแบบคางตกลงมาชิดอก ให้เลือกทรงที่ปลายทั้งสองข้างมาบรรจบกันด้านหน้าหรือมีส่วนรองคางแยกออกมา แทนทรงตัวยูที่เปิดกว้างด้านหน้า

  4. 4

    วัสดุกับสภาพการเดินทางจริง

    แต่ละวัสดุแลกกันคนละอย่าง และอากาศร้อนชื้นบ้านเราทำให้ข้อแลกเรื่องความร้อนสะสมมีน้ำหนักมากกว่าที่รีวิวจากต่างประเทศบอกไว้

    เกณฑ์ที่ใช้ได้จริง: ถ้าต้องพกในกระเป๋าใบเล็กและเดินทางบ่อย ให้เน้นแบบพับหรือแบบเป่าลมที่เก็บได้เล็ก ถ้าเน้นความมั่นคงของศีรษะและไม่ต้องแบกไกล ให้เลือกแบบโฟมคืนตัว ถ้าผู้ใช้ขี้ร้อนหรือเหงื่อออกง่าย ให้ถามร้านให้ชัดว่าปลอกระบายอากาศได้แค่ไหนและถอดซักได้หรือไม่

  5. 5

    ถอดซักได้และดูแลได้ด้วยคนที่บ้าน

    ของที่แนบกับใบหน้าและคอทั้งคืนจะสะสมเหงื่อและน้ำลาย ถ้าซักไม่ได้ สุดท้ายจะถูกเลิกใช้ไปเองภายในไม่กี่ทริป

    เกณฑ์ที่ใช้ได้จริง: เลือกรุ่นที่ปลอกถอดออกได้และดูวิธีดูแลจากคำอธิบายสินค้าว่าซักมือหรือซักเครื่องได้ ถ้าเป็นแบบใส่เม็ดธัญพืช ให้ถามให้ชัดว่าซักตัวหมอนได้หรือต้องถอดไส้ออกก่อน

การนั่งนิ่งหลายชั่วโมงมีผลกับร่างกายมากกว่าที่คิด

ระหว่างนั่งนาน เลือดที่ขาไหลกลับได้ช้าลง หลายคนจึงรู้สึกขาตึงและรองเท้าคับตอนลงจากรถ นี่เป็นเรื่องที่เกิดกับทุกวัย แต่ในผู้สูงอายุที่มีโรคหัวใจ ปัญหาหลอดเลือดดำ เพิ่งผ่าตัด หรือเคลื่อนไหวได้น้อยอยู่แล้ว ผลกระทบจะชัดกว่า องค์การอนามัยโลกและหน่วยงานสาธารณสุขหลายแห่งจึงแนะนำให้ผู้เดินทางระยะไกลขยับขาเป็นระยะและลุกเดินเมื่อทำได้อย่างปลอดภัย

อีกเรื่องที่พบบ่อยคือหน้ามืดตอนลุกยืนหลังนั่งมานาน โดยเฉพาะผู้ที่ใช้ยาลดความดันหรือยาขับปัสสาวะ และผู้ที่ดื่มน้ำน้อยระหว่างทาง จังหวะลุกจากที่นั่งบนรถที่กำลังเคลื่อนหรือทางเดินแคบ ๆ จึงเป็นจุดที่เกิดการหกล้มได้ง่ายกว่าที่คนวางแผนทริปคาดไว้

สิ่งที่ทำได้ระหว่างทางคือขยับข้อเท้าขึ้นลงและหมุนเป็นวงเป็นระยะขณะนั่ง เปลี่ยนท่าบ่อย ๆ และลุกเดินเมื่อรถจอดหรือเมื่อเจ้าหน้าที่อนุญาต ก่อนลุกยืนให้นั่งขยับขาสักครู่แล้วค่อย ๆ ลุก โดยมีที่จับหรือมีคนอยู่ข้างตัว ไม่ควรลุกพรวดในจังหวะที่รถกำลังเลี้ยวหรือเบรก

  • โทร 1669 หรือขอความช่วยเหลือฉุกเฉินทันที เมื่อมีเจ็บแน่นหน้าอก หายใจหอบเหนื่อยผิดปกติ ปากเบี้ยว แขนขาอ่อนแรงข้างเดียว พูดไม่ชัด หรือหมดสติ
  • ติดต่อหน่วยบริการภายในวันเดียวกัน เมื่อขาบวมข้างเดียวร่วมกับปวดน่องหรือผิวแดงร้อน หรือมีไข้ร่วมกับซึมลงหลังถึงที่พัก
  • นัดพบแพทย์ในช่วงใกล้ เมื่อกลับจากทริปแล้วเดินได้น้อยลงกว่าก่อนไป เหนื่อยง่ายขึ้นชัดเจน หรือขาบวมทั้งสองข้างที่ไม่ยุบภายในไม่กี่วัน
  • เฝ้าสังเกตและจดบันทึก เรื่องเวลาที่กินยาแต่ละมื้อระหว่างเดินทาง ปริมาณน้ำที่ดื่ม จำนวนครั้งที่เข้าห้องน้ำ และช่วงที่รู้สึกวิงเวียน เพื่อเอาไปคุยกับแพทย์ในนัดถัดไป

หมอนรองคอสามแบบที่เห็นบ่อย และข้อแลกของแต่ละแบบ

แบบโฟมคืนตัวจะยุบตามรูปคอและคงรูปได้ดีตลอดทริป เหมาะกับคนที่ต้องการความมั่นคงของศีรษะมากที่สุด ข้อแลกคือมีน้ำหนักและเก็บให้เล็กไม่ได้ ต้องคล้องไว้นอกกระเป๋า และมักอมความร้อนในอากาศบ้านเรา

แบบเป่าลมเก็บได้เล็กที่สุดและเบาที่สุด เหมาะกับผู้สูงอายุที่ต้องถือของเองและไม่อยากมีของห้อยเกะกะ ข้อแลกคือความแน่นขึ้นกับปริมาณลมที่เป่า ถ้าเป่าแน่นเกินจะดันคาง ถ้าอ่อนเกินก็ไม่ช่วยอะไร และมีโอกาสรั่วซึมระหว่างทริปยาว

แบบใส่เม็ดธัญพืชหรือเมล็ดพืชจะปรับตัวตามคอได้ดีและระบายอากาศได้ดีกว่าโฟมในหลายรุ่น ข้อแลกคือค่อนข้างหนักและถ้าเปียกจะแห้งช้า ควรถามให้ชัดเรื่องวิธีทำความสะอาดก่อนซื้อ

  • หมอนรองคอเดินทางไม่ใช่เฝือกคอหรืออุปกรณ์พยุงคอทางการแพทย์ และไม่ควรใช้แทนกัน
  • ผู้ที่มีปัญหากระดูกคอ เพิ่งผ่าตัดคอหรือหลัง หรือมีอาการชาร้าวลงแขน ควรถามแพทย์หรือนักกายภาพบำบัดก่อนเลือกใช้
  • ถ้าใช้แล้วตื่นมาปวดคอมากกว่าเดิมทุกครั้ง แปลว่าความสูงไม่พอดี ไม่ใช่แค่ต้องใช้ให้ชิน

ของที่สำคัญกว่าหมอน และควรอยู่ในกระเป๋าใบที่ถือติดตัว

ยาเป็นสิ่งแรกที่ต้องอยู่ในกระเป๋าที่ถือติดตัว ไม่ใช่กระเป๋าใต้ท้องรถหรือกระเป๋าโหลด เพราะถ้ากระเป๋าไปไม่ถึงพร้อมคน มื้อยาจะขาดทันที ควรจัดยาให้พอเผื่อจำนวนวันเดินทางบวกวันสำรองอีกสองสามวัน และพกยาในซองหรือแผงเดิมที่มีชื่อยาอ่านได้ ไม่ใช่แกะรวมใส่ถุงเดียว

อีกชิ้นที่ช่วยได้มากคือรายการยาฉบับเดียวที่รวมทุกอย่างที่ใช้อยู่ ทั้งยาจากโรงพยาบาล ยาซื้อเอง วิตามิน และสมุนไพร พร้อมชื่อโรคประจำตัว การแพ้ยา และเบอร์ติดต่อญาติ ถ้าต้องเข้าห้องฉุกเฉินในต่างจังหวัด ข้อมูลแผ่นนี้จะย่นเวลาให้ทีมรักษาได้จริง เว็บไซต์นี้มีเครื่องมือทำบัตรฉุกเฉินและตารางยาให้พิมพ์ออกมาพกไปด้วยได้

ที่เหลือคือของที่ทำให้ผู้สูงอายุยังใช้ชีวิตได้ตามปกติระหว่างทาง แว่นสายตาและแว่นสำรอง เครื่องช่วยฟังพร้อมถ่านสำรอง ไม้เท้าที่ใช้อยู่ประจำ รองเท้าที่หุ้มส้นและไม่ลื่น เสื้อคลุมบางสำหรับรถแอร์เย็น และน้ำดื่มขวดเล็กที่เปิดฝาเองได้

วางแผนห้องน้ำและการดื่มน้ำก่อนออกเดินทาง

พฤติกรรมที่พบบ่อยที่สุดคือผู้สูงอายุงดน้ำเกือบทั้งวันเพื่อจะได้ไม่ต้องเข้าห้องน้ำบนรถ ผลที่ตามมาคือขาดน้ำ ปากแห้ง ท้องผูก และในอากาศร้อนอาจเวียนศีรษะหรือสับสนได้ วิธีที่ปลอดภัยกว่าคือดื่มทีละน้อยแต่บ่อย แล้ววางแผนจุดจอดพักให้ชัดตั้งแต่ก่อนออกเดินทาง

ถ้าทริปนั้นเข้าห้องน้ำได้ยากจริง เช่น รถทัวร์รอบดึกหรือเที่ยวบินยาว การใช้กางเกงซึมซับเฉพาะช่วงเดินทางเป็นทางเลือกที่หลายครอบครัวเลือกใช้ ไม่ใช่การยอมแพ้ และควรคุยกันไว้ล่วงหน้าอย่างให้เกียรติ ไม่ใช่ยัดใส่กระเป๋าไปแล้วค่อยบอกกันหน้างาน

เรื่องที่มักลืมคือใครจะเป็นคนพาเข้าห้องน้ำในที่สาธารณะ ถ้าผู้ดูแลกับผู้สูงอายุเป็นคนละเพศ ควรดูล่วงหน้าว่าจุดพักมีห้องน้ำสำหรับผู้พิการหรือห้องน้ำรวมที่เข้าด้วยกันได้หรือไม่ การรู้ล่วงหน้าช่วยลดสถานการณ์รีบร้อนซึ่งเป็นจังหวะที่เกิดการหกล้มบ่อย

ข้อผิดพลาดที่เจอบ่อยเวลาเลือกซื้อ

  • เลือกหมอนที่หนาที่สุดเพราะคิดว่ารองรับดีที่สุด แล้วคางถูกดันขึ้นจนต้นคอแอ่นและปวดกว่าเดิมตลอดทาง
  • ใช้หมอนรองคอเดินทางแทนอุปกรณ์พยุงคอที่แพทย์สั่ง หรือใช้กับคนที่เพิ่งผ่าตัดคอโดยไม่ถามทีมรักษาก่อน
  • เก็บยาทั้งหมดไว้ในกระเป๋าใต้ท้องรถหรือกระเป๋าโหลด แล้วมื้อยาขาดเมื่อกระเป๋ามาถึงช้า
  • งดน้ำทั้งวันเพื่อไม่ต้องเข้าห้องน้ำ จนขาดน้ำ วิงเวียน และเสี่ยงหกล้มตอนลุกจากที่นั่ง
  • นั่งยาวโดยไม่ขยับเลยตลอดทาง แล้วลุกพรวดเมื่อถึงปลายทางในจังหวะที่ยังทรงตัวไม่ดี
  • จัดตารางทริปแน่นเท่ากับตอนที่ยังหนุ่มสาว โดยไม่เผื่อเวลาพัก เวลาเข้าห้องน้ำ และเวลาเดินช้า

คำถามที่พบบ่อย

มันช่วยลดการที่ศีรษะตกไปด้านข้างหรือด้านหน้าขณะหลับบนที่นั่ง ซึ่งเป็นสาเหตุหนึ่งของการตื่นมาแล้วคอเคล็ด แต่ไม่ได้รักษาอาการปวดคอที่มีอยู่เดิม ถ้าปวดคอเรื้อรัง ปวดร้าวลงแขน หรือมีอาการชา ควรให้แพทย์หรือนักกายภาพบำบัดประเมินสาเหตุ ไม่ควรหวังให้หมอนเดินทางเป็นทางแก้

ไม่ควรใช้แทนกัน เฝือกคอหรืออุปกรณ์พยุงคอที่แพทย์สั่งมีหน้าที่จำกัดการเคลื่อนไหวตามข้อบ่งชี้ทางการแพทย์ ส่วนหมอนเดินทางออกแบบมาเพื่อความสบายขณะนั่งเท่านั้น ถ้าต้องเดินทางไกลระหว่างที่ยังต้องใส่อุปกรณ์อยู่ ให้ถามแพทย์เจ้าของไข้ก่อนว่าจะจัดท่านั่งและใช้ของเสริมอย่างไรได้บ้าง

ดูจากสองอย่างคือใครเป็นคนถือของ และทริปนั้นนานแค่ไหน ถ้าผู้สูงอายุต้องถือกระเป๋าเองและเดินระยะไกลในสนามบินหรือสถานีขนส่ง แบบเป่าลมที่เบาและเก็บเล็กมักได้เปรียบ ถ้ามีคนช่วยถือและต้องการให้ศีรษะนิ่งที่สุดตลอดทริปยาว แบบโฟมคืนตัวมักตอบโจทย์กว่า

ไม่มีตัวเลขเดียวที่ใช้ได้กับทุกคน เพราะขึ้นกับโรคประจำตัว ยาที่ใช้ และความสามารถในการเดิน หลักที่ใช้ได้คือวางแผนจุดจอดพักไว้ล่วงหน้าตามเส้นทางจริง ขยับข้อเท้าและเปลี่ยนท่านั่งเป็นระยะแม้ยังลุกไม่ได้ และลุกเดินทุกครั้งที่มีโอกาสอย่างปลอดภัย ถ้าผู้เดินทางมีโรคหัวใจ โรคหลอดเลือด หรือเพิ่งผ่าตัด ควรถามแพทย์ก่อนเดินทางว่าควรระวังอะไรเป็นพิเศษ

ควรพาไม้เท้าที่ใช้อยู่ประจำไปด้วย ไม่ใช่ซื้อรุ่นพับใหม่มาใช้ครั้งแรกในวันเดินทาง เพราะความสูงและด้ามจับที่ไม่คุ้นมือทำให้เดินไม่มั่นคง ตรวจลูกยางปลายไม้เท้าก่อนออกเดินทางว่ายังไม่สึก และเผื่อเวลาสำหรับการเดินขึ้นลงบันไดหรือทางลาดที่จุดพัก

เดินทางได้ในหลายกรณี แต่ควรวางแผนละเอียดขึ้น เช่น ลดการเปลี่ยนสถานที่ในหนึ่งวัน ให้คนที่คุ้นเคยอยู่ด้วยตลอด พกบัตรที่มีชื่อและเบอร์ติดต่อไว้กับตัว และรักษาเวลากินยาและเวลานอนให้ใกล้เคียงเดิมที่สุด ถ้าความสับสนเพิ่งเกิดขึ้นเร็วภายในไม่กี่วันก่อนเดินทาง ควรให้แพทย์ประเมินก่อน ไม่ควรเดินทางโดยคิดว่าเป็นเรื่องของวัย