มาตรา 12 แห่งพระราชบัญญัติสุขภาพแห่งชาติ พ.ศ. 2550 ให้สิทธิบุคคลทำหนังสือแสดงเจตนาไม่ประสงค์จะรับบริการสาธารณสุขที่เป็นไปเพียงเพื่อยืดการตายในวาระสุดท้ายของชีวิต หรือเพื่อยุติการทรมานจากการเจ็บป่วย เอกสารนี้จะถูกใช้อ้างอิงเมื่อผู้ป่วยอยู่ในภาวะที่แพทย์วินิจฉัยว่าใกล้เสียชีวิตและการรักษาที่มีอยู่ไม่สามารถทำให้อาการดีขึ้นได้แล้ว

สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติเป็นหน่วยงานที่ดูแลกฎหมายฉบับนี้โดยตรง และเป็นแหล่งข้อมูลที่ควรอ้างอิงเมื่อต้องการรายละเอียดแบบฟอร์มหรือขั้นตอนที่เป็นทางการล่าสุด เนื่องจากรายละเอียดเชิงปฏิบัติอาจมีการปรับปรุงเป็นระยะ

พินัยกรรมทรัพย์สินอยู่ภายใต้ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ เป็นเอกสารที่กำหนดว่าทรัพย์สินของผู้ทำพินัยกรรมจะตกเป็นของใครหลังเสียชีวิต มีผลบังคับใช้หลังผู้ทำพินัยกรรมเสียชีวิตแล้วเท่านั้น และเกี่ยวข้องกับศาลและกระบวนการจัดการมรดก

หนังสือแสดงเจตนาตามมาตรา 12 มีผลใช้ขณะผู้ทำยังมีชีวิตอยู่แต่อยู่ในภาวะวิกฤต ไม่เกี่ยวข้องกับทรัพย์สิน ไม่ต้องผ่านศาล และไม่มีผลต่อการแบ่งมรดกใด ๆ ทั้งสิ้น การเข้าใจผิดว่าเอกสารสองชนิดนี้ทดแทนกันได้อาจทำให้ครอบครัวไม่มีเอกสารที่จำเป็นเมื่อถึงเวลาจริง

ความเข้าใจผิดที่พบบ่อยคือคิดว่าเอกสารนี้เท่ากับการทำการุณยฆาต ซึ่งไม่ถูกต้องและไม่ใช่สิ่งที่กฎหมายไทยรองรับ หนังสือแสดงเจตนาตามมาตรา 12 เป็นเพียงการแสดงความต้องการเรื่องขอบเขตการรักษาที่ยืดชีวิตในภาวะที่แพทย์เห็นว่าการรักษานั้นไม่ช่วยให้อาการดีขึ้นแล้วเท่านั้น ทีมรักษายังคงดูแลลดความทุกข์ทรมานและให้เกียรติผู้ป่วยตามปกติ

การตีความว่าเจตนาของผู้ป่วยครอบคลุมสถานการณ์ใดบ้างเป็นหน้าที่ของทีมแพทย์ผู้ดูแลร่วมกับครอบครัว ไม่ใช่สิ่งที่บทความนี้จะชี้ขาดแทนได้ ครอบครัวควรนำเอกสารไปหารือกับแพทย์เจ้าของไข้โดยตรงเมื่อถึงสถานการณ์จริง

หลายครอบครัวคิดว่าทำพินัยกรรมทรัพย์สินแล้วเพียงพอ แต่เมื่อถึงสถานการณ์วิกฤตทางการแพทย์กลับไม่มีเอกสารแสดงเจตนาด้านการรักษาที่ชัดเจน ทำให้แพทย์และครอบครัวต้องตัดสินใจแทนโดยไม่รู้ความต้องการที่แท้จริงของผู้ป่วย

การทำทั้งสองเอกสารแยกกันอย่างชัดเจน พร้อมเก็บไว้ในที่ที่ครอบครัวหาเจอง่ายและแจ้งแพทย์ประจำตัวให้ทราบ ช่วยลดความสับสนและความขัดแย้งในครอบครัวเมื่อถึงเวลาที่ต้องใช้เอกสารจริง