ความเกรงใจแบบไทยหลายครอบครัวทำให้เรื่องพินัยกรรมกลายเป็นหัวข้อต้องห้าม ลูกหลานไม่กล้าเอ่ยปากเพราะกลัวพ่อแม่คิดว่าแช่งให้ตาย ส่วนผู้สูงอายุบางคนก็ไม่กล้าเริ่มเองเพราะกลัวลูกหลานคิดมาก ความเงียบนี้มักนำไปสู่ปัญหาใหญ่กว่าเดิมเมื่อถึงเวลาจริง เพราะไม่มีเอกสารใดระบุความประสงค์ของท่านไว้ชัดเจน ทำให้พี่น้องต้องเดาหรือตีความกันเองว่าท่านต้องการแบ่งทรัพย์สินอย่างไร ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของความขัดแย้งที่พบบ่อยที่สุดในครอบครัวไทย

การเปิดใจพูดคุยเรื่องนี้ล่วงหน้าขณะทุกคนยังสบายใจและไม่มีสถานการณ์กดดัน ช่วยให้ทุกฝ่ายเข้าใจตรงกันและลดโอกาสความเข้าใจผิดในอนาคต ควรวางกรอบการพูดคุยว่าเป็นเรื่องของการเตรียมความพร้อม ไม่ใช่สัญญาณของการใกล้เสียชีวิตแต่อย่างใด

กฎหมายไทยเปิดให้ทำพินัยกรรมได้หลายรูปแบบ เช่น พินัยกรรมแบบเขียนเองด้วยลายมือทั้งฉบับ พินัยกรรมแบบธรรมดาที่มีพยานลงลายมือชื่อ หรือพินัยกรรมที่ทำต่อหน้าเจ้าหน้าที่ แต่ละรูปแบบมีเงื่อนไขความถูกต้องต่างกัน เช่น จำนวนพยานที่ต้องมี หรือลักษณะการลงลายมือชื่อ หากทำไม่ครบเงื่อนไข พินัยกรรมอาจถูกโต้แย้งว่าไม่สมบูรณ์ตามกฎหมายในภายหลัง

โดยทั่วไป การปรึกษาทนายความก่อนเลือกรูปแบบและร่างเนื้อหาช่วยลดความเสี่ยงนี้ได้มาก โดยเฉพาะครอบครัวที่มีทรัพย์สินหลายประเภทหรือมีลูกหลานหลายคนที่อาจตีความความประสงค์ต่างกัน ทนายความจะช่วยตรวจสอบว่าเนื้อหาและรูปแบบที่เลือกใช้ตรงตามเงื่อนไขทางกฎหมายครบถ้วน

พินัยกรรมที่ทำขณะผู้สูงอายุยังมีสติสัมปชัญญะสมบูรณ์และเข้าใจเนื้อหาที่ตนเขียนหรือเซ็นอย่างชัดเจน มีความมั่นคงทางกฎหมายมากกว่าพินัยกรรมที่รีบทำในช่วงป่วยหนักหรือใกล้เสียชีวิต เพราะหากมีข้อสงสัยเรื่องความสามารถในการตัดสินใจ ณ เวลานั้น ญาติบางคนอาจโต้แย้งความสมบูรณ์ของพินัยกรรมในภายหลัง โดยเฉพาะหากเนื้อหาแบ่งทรัพย์สินไม่เท่ากันหรือแตกต่างจากที่คาดไว้

หากผู้สูงอายุมีภาวะความจำถดถอยหรือเริ่มมีสัญญาณสับสนเป็นบางครั้ง ควรรีบดำเนินการทำพินัยกรรมโดยเร็วขณะที่ยังตัดสินใจได้ชัดเจนในช่วงเวลาที่สภาพจิตใจปลอดโปร่ง และอาจพิจารณาให้มีพยานหรือแพทย์บันทึกสภาพความเข้าใจของท่าน ณ เวลานั้นไว้ด้วย เพื่อลดโอกาสถูกโต้แย้งในภายหลัง

นอกจากระบุว่าใครจะได้รับทรัพย์สินใด พินัยกรรมที่ดีมักระบุผู้จัดการมรดกไว้ชัดเจนด้วย เพื่อให้มีคนรับผิดชอบดำเนินการตามความประสงค์อย่างเป็นระบบ ลดปัญหาที่ไม่มีใครกล้าตัดสินใจหรือหลายคนแย่งกันจัดการ ควรเลือกผู้จัดการมรดกที่ทุกฝ่ายไว้ใจและมีความสามารถดำเนินการจริง ไม่จำเป็นต้องเป็นลูกคนโตเสมอไป

อีกจุดที่ช่วยลดความขัดแย้งคือการอธิบายเหตุผลเบื้องหลังการแบ่งทรัพย์สินไว้ในระดับที่เหมาะสม โดยเฉพาะหากแบ่งไม่เท่ากันระหว่างลูกหลาน เช่น มีเหตุผลด้านการดูแลที่ผ่านมาหรือความจำเป็นเฉพาะบุคคล การสื่อสารเหตุผลอย่างตรงไปตรงมาล่วงหน้าช่วยให้ทุกฝ่ายเข้าใจและยอมรับได้ง่ายกว่าการมาเปิดอ่านพร้อมกันครั้งแรกหลังท่านจากไปแล้ว