สูงวัยไทย
วิธีทำหนังสือมอบอำนาจให้ผู้สูงอายุอย่างถูกต้อง ทีละขั้นตอน
พิมพ์เมื่อ 15 กันยายน 2026
วิธีทำหนังสือมอบอำนาจให้ผู้สูงอายุอย่างถูกต้อง ทีละขั้นตอน
ขั้นตอนที่เป็นรูปธรรมในการจัดทำหนังสือมอบอำนาจให้ผู้สูงอายุ ตั้งแต่กำหนดขอบเขตอำนาจ ตรวจสอบแบบฟอร์มกับหน่วยงานปลายทาง ไปจนถึงการลงนามและแจกจ่ายสำเนาให้ผู้เกี่ยวข้อง
เผยแพร่เมื่อ 2 กันยายน 2026

รูปภาพโดย Matthias Zomer / Pexels
คำตอบสั้น ๆ
- การทำหนังสือมอบอำนาจมีขั้นตอนที่ทำตามได้จริงทีละขั้น เริ่มจากกำหนดขอบเขตอำนาจให้ชัดเจนว่ามอบให้ทำเรื่องใด ตรวจสอบแบบฟอร์มกับหน่วยงานปลายทางก่อนเสมอ แล้วจึงลงนามในช่วงที่ผู้สูงอายุยังมีสติสัมปชัญญะเข้าใจสิ่งที่กำลังเซ็นอย่างชัดเจน
- ขั้นตอนนี้ต่างจากการทำความเข้าใจว่าหนังสือมอบอำนาจคืออะไร เพราะเน้นที่การลงมือทำจริงทีละขั้น ตั้งแต่เตรียมเอกสาร ไปจนถึงลงนามและแจกจ่ายสำเนาให้ผู้เกี่ยวข้องเก็บไว้ใช้งาน
- หากผู้สูงอายุเริ่มมีอาการหลงลืมบ่อยขึ้นหรือครอบครัวสังเกตว่าการตัดสินใจเรื่องเงินเริ่มเปลี่ยนไปจากเดิม ควรรีบดำเนินการทำหนังสือมอบอำนาจให้เสร็จภายในเร็ววันขณะที่ท่านยังยืนยันความเข้าใจได้เต็มที่ ไม่ใช่รอให้อาการชัดเจนขึ้นก่อน
- บทความนี้ให้ขั้นตอนปฏิบัติทั่วไปเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายเฉพาะกรณี รายละเอียดที่แท้จริงต้องตรวจสอบกับหน่วยงานปลายทางหรือปรึกษาทนายความก่อนดำเนินการจริง
เหมาะกับใคร
- เหมาะกับครอบครัวที่ตัดสินใจแล้วว่าจะทำหนังสือมอบอำนาจให้ผู้สูงอายุ และต้องการขั้นตอนที่ทำตามได้จริงทีละขั้น
- เหมาะกับผู้สูงอายุที่ยังตัดสินใจเองได้ดีและต้องการมีส่วนร่วมในการกำหนดขอบเขตอำนาจของตนเอง
- ไม่เหมาะกับสถานการณ์ที่ผู้สูงอายุสูญเสียความสามารถในการตัดสินใจไปแล้ว ซึ่งครอบครัวควรปรึกษาทนายความเรื่องกระบวนการทางกฎหมายอื่นที่เหมาะสมกว่า
- ไม่เหมาะกับผู้ที่ยังไม่แน่ใจว่าหนังสือมอบอำนาจคืออะไรหรือครอบคลุมเรื่องใดบ้าง ควรทำความเข้าใจภาพรวมก่อนแล้วค่อยกลับมาใช้ขั้นตอนนี้
สิ่งที่ควรรู้
ทำไมต้องกำหนดขอบเขตก่อนเลือกแบบฟอร์ม
หลายครอบครัวเริ่มจากหาแบบฟอร์มก่อนแล้วค่อยคิดว่าจะเขียนอะไรลงไป ซึ่งมักทำให้ได้แบบฟอร์มที่ไม่ตรงกับความต้องการจริง ขั้นตอนที่ถูกต้องคือต้องรู้ก่อนว่าต้องการมอบอำนาจให้ทำเรื่องใดบ้าง เช่น ถอนเงินจากบัญชีใดบัญชีหนึ่งเท่านั้น หรือติดต่อหน่วยงานใดหน่วยงานหนึ่งในเรื่องเฉพาะเจาะจง แล้วจึงไปหาแบบฟอร์มที่ตรงกับความต้องการนั้น
การกำหนดขอบเขตให้แคบและชัดเจนไม่ได้ทำให้เอกสารใช้งานยากขึ้น กลับช่วยลดความเสี่ยงที่จะถูกนำไปใช้เกินขอบเขตที่ผู้สูงอายุตั้งใจไว้ และทำให้หน่วยงานปลายทางพิจารณาอนุมัติได้ง่ายกว่าขอบเขตที่กว้างและคลุมเครือ
แต่ละหน่วยงานปลายทางมีแบบฟอร์มและเงื่อนไขต่างกัน
ธนาคารแต่ละแห่งมักมีแบบฟอร์มมอบอำนาจเฉพาะสำหรับธุรกรรมการเงิน สำนักงานที่ดินมีแบบฟอร์มเฉพาะสำหรับธุรกรรมเกี่ยวกับที่ดิน และหน่วยงานราชการบางแห่งอาจต้องการหนังสือมอบอำนาจที่ระบุเรื่องนั้นโดยเฉพาะ การใช้แบบฟอร์มทั่วไปที่หาได้จากอินเทอร์เน็ตโดยไม่ตรวจสอบกับหน่วยงานปลายทางก่อนอาจทำให้เสียเวลาเดินทางไปแล้วถูกปฏิเสธ
ก่อนพาผู้สูงอายุไปลงนามจริง ควรโทรสอบถามหน่วยงานปลายทางล่วงหน้าเสมอว่าต้องใช้แบบฟอร์มเฉพาะหรือมีเอกสารประกอบอื่นที่ต้องเตรียมเพิ่มเติมหรือไม่ เพื่อไม่ให้ต้องเดินทางไปใหม่อีกครั้ง
ความสามารถในการตัดสินใจต้องชัดเจนก่อนลงนามเสมอ
หัวใจของหนังสือมอบอำนาจที่ถูกต้องตามกฎหมายคือผู้มอบอำนาจต้องเข้าใจสิ่งที่ตนกำลังลงนามในขณะนั้นจริง ๆ ไม่ใช่แค่เซ็นชื่อตามที่ถูกบอก หากมีสัญญาณว่าความจำหรือการตัดสินใจของผู้สูงอายุเริ่มเปลี่ยนไปจากเดิม ควรรีบดำเนินการตั้งแต่ตอนนี้ขณะที่ท่านยังตัดสินใจได้เต็มที่
ในทางกลับกัน หากเกิดภาวะสับสนเฉียบพลันที่เปลี่ยนแปลงเร็วภายในไม่กี่ชั่วโมงหรือไม่กี่วัน เช่น หลังการติดเชื้อหรือหลังผ่าตัด ไม่ควรให้ผู้สูงอายุลงนามเอกสารสำคัญในช่วงนั้น ควรรอให้อาการดีขึ้นและได้รับการประเมินความสามารถในการตัดสินใจก่อน

รูปภาพโดย Kampus Production / Pexels
ขั้นตอนที่ควรทำ
ขั้นที่หนึ่ง กำหนดขอบเขตอำนาจให้ชัดเจน
เริ่มจากพูดคุยกับผู้สูงอายุว่าต้องการมอบอำนาจให้ทำเรื่องใดบ้าง
- ระบุธุรกรรมที่ต้องการมอบอำนาจอย่างเจาะจง เช่น ถอนเงินจากบัญชีใดบัญชีหนึ่ง
- กำหนดระยะเวลาที่มีผลใช้บังคับหากต้องการจำกัดเวลา
- เลือกบุคคลที่ไว้ใจให้เป็นผู้รับมอบอำนาจ โดยผู้สูงอายุเป็นผู้ตัดสินใจเอง
ขั้นที่สอง ตรวจสอบแบบฟอร์มกับหน่วยงานปลายทาง
ก่อนกรอกเอกสารจริง ควรยืนยันกับหน่วยงานที่จะใช้เอกสารนี้ก่อนเสมอ
- โทรสอบถามหน่วยงานปลายทางว่าต้องใช้แบบฟอร์มเฉพาะหรือไม่
- สอบถามเอกสารประกอบที่ต้องเตรียมเพิ่มเติม เช่น สำเนาบัตรประชาชนของทั้งสองฝ่าย
- หากเป็นธุรกรรมมูลค่าสูง ควรปรึกษาทนายความให้ช่วยตรวจสอบแบบฟอร์มก่อนใช้จริง
ขั้นที่สาม ลงนามในช่วงเวลาที่เหมาะสม
การลงนามควรทำในช่วงที่ผู้สูงอายุมีสติสัมปชัญญะสมบูรณ์และไม่เร่งรีบ
- เลือกช่วงเวลาที่ผู้สูงอายุรู้สึกสบายและไม่เหนื่อยล้า ไม่ใช่ช่วงที่กำลังป่วยหรือสับสน
- อ่านเนื้อหาทั้งหมดให้ผู้สูงอายุฟังอีกครั้งก่อนลงนามเพื่อยืนยันความเข้าใจ
- ลงนามต่อหน้าพยานตามที่หน่วยงานปลายทางกำหนด หากมีข้อกำหนดเรื่องพยาน
ขั้นที่สี่ แจกจ่ายสำเนาและเก็บรักษาต้นฉบับ
หลังลงนามเสร็จ ต้องจัดการเรื่องสำเนาและการเก็บรักษาให้เรียบร้อย
- เก็บต้นฉบับไว้ในที่ปลอดภัยและแจ้งตำแหน่งให้ผู้ที่เกี่ยวข้องทราบ
- มอบสำเนาให้ผู้รับมอบอำนาจเก็บไว้ใช้งานจริง
- ส่งสำเนาให้หน่วยงานปลายทางเก็บไว้ในระบบหากหน่วยงานนั้นต้องการ
สิ่งที่ควรหลีกเลี่ยง
- อย่าเริ่มจากหาแบบฟอร์มก่อนโดยไม่กำหนดขอบเขตอำนาจที่ต้องการให้ชัดเจนก่อน
- อย่าใช้แบบฟอร์มทั่วไปจากอินเทอร์เน็ตโดยไม่ตรวจสอบกับหน่วยงานปลายทางก่อนนำไปใช้จริง
- อย่าให้ผู้สูงอายุลงนามในช่วงที่มีภาวะสับสนเฉียบพลันหรือเพิ่งป่วยหนัก
- อย่ารอจนสุขภาพหรือความจำของผู้สูงอายุทรุดลงมากแล้วจึงเริ่มทำเอกสาร
- อย่าเก็บต้นฉบับไว้จุดเดียวโดยไม่มีใครในครอบครัวรู้ตำแหน่งเลย
เมื่อใดควรขอความช่วยเหลือ
- ควรรีบดำเนินการภายในสัปดาห์นี้ หากผู้สูงอายุเริ่มมีอาการหลงลืมบ่อยขึ้นหรือการตัดสินใจเรื่องเงินเริ่มเปลี่ยนไปจากเดิม ควรทำเอกสารให้เสร็จขณะที่ท่านยังตัดสินใจได้เต็มที่
- ควรปรึกษาทนายความภายในเดือนนี้ หากเป็นธุรกรรมมูลค่าสูงหรือขอบเขตอำนาจมีความซับซ้อน
- ไม่ควรดำเนินการลงนามในขณะนั้น หากผู้สูงอายุอยู่ในภาวะสับสนเฉียบพลันจากการเจ็บป่วยหรือหลังผ่าตัด ควรรอให้อาการดีขึ้นก่อน
- เฝ้าสังเกตและทบทวนตามรอบปกติ หากทำเอกสารเสร็จเรียบร้อยแล้วและยังไม่มีการเปลี่ยนแปลงสำคัญ ก็เพียงพอที่จะทบทวนอีกครั้งเมื่อสถานการณ์เปลี่ยนไป
เช็กลิสต์สรุป
- กำหนดขอบเขตอำนาจให้ชัดเจนก่อนเลือกแบบฟอร์ม
- โทรสอบถามหน่วยงานปลายทางว่าต้องใช้แบบฟอร์มเฉพาะหรือไม่
- เตรียมเอกสารประกอบให้ครบตามที่หน่วยงานกำหนด
- เลือกช่วงเวลาลงนามที่ผู้สูงอายุมีสติสัมปชัญญะสมบูรณ์
- อ่านเนื้อหาให้ผู้สูงอายุฟังอีกครั้งก่อนลงนามเพื่อยืนยันความเข้าใจ
- เก็บต้นฉบับไว้ในที่ปลอดภัยและมอบสำเนาให้ผู้เกี่ยวข้อง
- แจ้งตำแหน่งเก็บต้นฉบับให้อย่างน้อยหนึ่งคนในครอบครัวทราบ
คำถามที่พบบ่อย
ต้องไปทำหนังสือมอบอำนาจที่ไหน
ขึ้นอยู่กับหน่วยงานปลายทางที่จะใช้เอกสาร บางกรณีสามารถทำที่บ้านแล้วนำไปยื่นได้เลย บางกรณีต้องไปลงนามต่อหน้าเจ้าหน้าที่ที่หน่วยงานนั้นโดยตรง ควรสอบถามหน่วยงานปลายทางก่อนเสมอ
จำเป็นต้องมีพยานในการลงนามหรือไม่
ขึ้นอยู่กับข้อกำหนดของหน่วยงานปลายทางและประเภทธุรกรรม บางแบบฟอร์มกำหนดให้ต้องมีพยานอย่างน้อยหนึ่งหรือสองคน ควรตรวจสอบข้อกำหนดนี้พร้อมกับตอนสอบถามเรื่องแบบฟอร์ม
ถ้าทำหนังสือมอบอำนาจแล้วอยากยกเลิกทำได้หรือไม่
โดยทั่วไปสามารถยกเลิกได้ตราบใดที่ผู้มอบอำนาจยังมีความสามารถในการตัดสินใจ ควรแจ้งยกเลิกเป็นลายลักษณ์อักษรไปยังผู้รับมอบอำนาจและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อความชัดเจน
มอบอำนาจให้คนเดียวได้หรือต้องมอบให้หลายคน
สามารถมอบให้คนเดียวหรือหลายคนก็ได้ขึ้นอยู่กับความต้องการ หากมอบให้หลายคน ควรระบุให้ชัดเจนว่าแต่ละคนมีขอบเขตอำนาจอย่างไร และต้องทำร่วมกันหรือแยกกันทำได้
หนังสือมอบอำนาจมีอายุการใช้งานนานแค่ไหน
ขึ้นอยู่กับที่ระบุไว้ในเอกสาร หากไม่ได้กำหนดระยะเวลาสิ้นสุดไว้ อาจมีผลใช้บังคับต่อเนื่องจนกว่าจะมีการยกเลิก แต่หน่วยงานบางแห่งอาจขอให้ทำใหม่เป็นระยะเพื่อยืนยันความเป็นปัจจุบันของข้อมูล
ถ้าผู้สูงอายุเริ่มมีอาการหลงลืมแล้วยังทำหนังสือมอบอำนาจได้อยู่หรือไม่
ขึ้นอยู่กับระดับความสามารถในการเข้าใจสิ่งที่กำลังลงนามในขณะนั้น หากยังเข้าใจเนื้อหาได้ชัดเจนก็ยังสามารถทำได้ แต่ควรรีบดำเนินการโดยเร็วและอาจปรึกษาแพทย์หรือทนายความเพื่อยืนยันความสามารถในการตัดสินใจประกอบด้วย
สรุป
- การทำหนังสือมอบอำนาจที่ดีเริ่มจากกำหนดขอบเขตอำนาจให้ชัดเจนก่อน แล้วจึงตรวจสอบแบบฟอร์มกับหน่วยงานปลายทาง ไม่ใช่หาแบบฟอร์มมาก่อนแล้วค่อยเขียนขอบเขตทีหลัง
- ความสามารถในการตัดสินใจของผู้สูงอายุคือเงื่อนไขที่ขาดไม่ได้ก่อนลงนาม จึงควรทำเอกสารตั้งแต่ตอนที่ท่านยังตัดสินใจได้เต็มที่
- หลังลงนามเสร็จ ต้องแจกจ่ายสำเนาให้ผู้เกี่ยวข้องและเก็บต้นฉบับไว้ในที่ปลอดภัยที่ครอบครัวรู้ตำแหน่งร่วมกัน
- หากมีสัญญาณว่าความจำหรือการตัดสินใจเริ่มเปลี่ยนแปลง ควรรีบดำเนินการโดยเร็วแทนการรอให้อาการชัดเจนขึ้นก่อน
แหล่งข้อมูล
จัดทำโดยทีมกองบรรณาธิการสูงวัยไทย
เครื่องมือและคู่มือที่เกี่ยวข้อง
บทความที่เกี่ยวข้อง

อยากให้ลูกไปทำธุรกรรมแทนได้ ต้องทำหนังสือมอบอำนาจแบบไหนถึงจะรัดกุม
หนังสือมอบอำนาจช่วยให้ลูกหลานทำธุรกรรมแทนผู้สูงอายุได้ตามขอบเขตที่ระบุไว้ แต่หลายครอบครัวเข้าใจว่าเอกสารนี้ครอบคลุมทุกเรื่องและใช้ได้ตลอดไป คู่มือนี้อธิบายขอบเขต ข้อจำกัด และสิ่งที่ควรเตรียมก่อนไปทำเอกสารจริง

ทำหนังสือมอบอำนาจให้พ่อไว้แล้ว แต่พอจะใช้จริงกลับถูกธนาคารปฏิเสธ
หลายครอบครัวเตรียมหนังสือมอบอำนาจไว้ล่วงหน้าด้วยความตั้งใจดี แต่กลับใช้งานจริงไม่ได้เพราะพลาดรายละเอียดตั้งแต่ต้น บทความนี้ชี้ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยและวิธีแก้ไขให้เอกสารใช้งานได้จริงเมื่อถึงเวลาจำเป็น

เช็กลิสต์ตรวจสอบหนังสือมอบอำนาจของผู้สูงอายุก่อนนำไปใช้จริง
เช็กลิสต์สำหรับตรวจทานหนังสือมอบอำนาจของผู้สูงอายุที่เตรียมไว้แล้วว่าครบถ้วนและใช้งานได้จริงหรือไม่ ครอบคลุมขอบเขตอำนาจ ความถูกต้องของแบบฟอร์ม และการเก็บรักษาสำเนา

พ่อบอกอยากทำพินัยกรรมไว้ให้ชัดเจน ควรเริ่มต้นอย่างไรให้ลูกหลานไม่ทะเลาะกัน
พินัยกรรมช่วยให้ความประสงค์เรื่องทรัพย์สินของผู้สูงอายุชัดเจนและลดโอกาสขัดแย้งในครอบครัว แต่หลายบ้านไม่รู้จะเริ่มต้นอย่างไรหรือกังวลว่าพูดเรื่องนี้แล้วจะดูแช่งตัวเอง คู่มือนี้ช่วยให้เริ่มต้นพูดคุยและเตรียมเอกสารอย่างรอบคอบ