สูงวัยไทย
ทำพินัยกรรมไว้ให้พ่อแล้ว แต่ทำไมพี่น้องยังทะเลาะกันเรื่องมรดกอยู่ดี
พิมพ์เมื่อ 5 สิงหาคม 2026
ทำพินัยกรรมไว้ให้พ่อแล้ว แต่ทำไมพี่น้องยังทะเลาะกันเรื่องมรดกอยู่ดี
หลายครอบครัวคิดว่าแค่มีพินัยกรรมก็จบเรื่องมรดก แต่ความจริงพินัยกรรมที่เขียนไม่รอบคอบกลับเป็นชนวนความขัดแย้งเสียเอง บทความนี้ชี้ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยและวิธีแก้ไขให้พินัยกรรมทำหน้าที่ได้จริง
ตรวจสอบล่าสุด 6 สิงหาคม 2026

รูปภาพโดย Kampus Production / Pexels
คำตอบสั้น ๆ
- ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยที่สุดคือเขียนพินัยกรรมด้วยถ้อยคำคลุมเครือ เช่น ระบุว่า 'แบ่งให้ลูกทุกคนเท่า ๆ กัน' โดยไม่ระบุรายการทรัพย์สินให้ชัดเจน ทำให้เมื่อถึงเวลาจริงพี่น้องตีความไม่ตรงกันว่าอะไรคือ 'ทรัพย์สิน' ที่รวมอยู่ในพินัยกรรม
- อีกจุดที่พลาดบ่อยคือไม่ระบุผู้จัดการมรดกไว้ชัดเจน ทำให้เมื่อผู้ทำพินัยกรรมเสียชีวิตแล้ว ไม่มีใครมีอำนาจดำเนินการตามความประสงค์อย่างเป็นทางการ พี่น้องต่างคนต่างอ้างสิทธิ จนต้องพึ่งกระบวนการทางศาลที่ใช้เวลานานกว่าที่ควร
- ความผิดพลาดที่ร้ายแรงคือทำพินัยกรรมโดยไม่ทำตามเงื่อนไขความสมบูรณ์ทางกฎหมาย เช่น จำนวนพยานไม่ครบตามที่กฎหมายกำหนดสำหรับรูปแบบนั้น ทำให้พินัยกรรมทั้งฉบับถูกโต้แย้งว่าไม่สมบูรณ์ และสุดท้ายทรัพย์สินต้องถูกแบ่งตามหลักเกณฑ์ทั่วไปแทนความประสงค์ที่แท้จริงของผู้ทำพินัยกรรม
- หลายครอบครัวยังพลาดเรื่องไม่เคยพูดคุยเหตุผลเบื้องหลังการแบ่งทรัพย์สินกับลูกหลานเลย โดยเฉพาะเมื่อแบ่งไม่เท่ากัน ทำให้เมื่อเปิดอ่านพินัยกรรมครั้งแรกพร้อมกันหลังจากท่านจากไปแล้ว ความรู้สึกไม่เป็นธรรมที่ไม่เคยได้อธิบายกลายเป็นความขัดแย้งที่แก้ไขไม่ได้อีกต่อไป
เหมาะกับใคร
- เหมาะกับครอบครัวที่มีพินัยกรรมอยู่แล้ว แต่ยังไม่แน่ใจว่าเขียนไว้รัดกุมเพียงพอหรือไม่
- เหมาะกับลูกหลานที่กำลังช่วยพ่อแม่ร่างพินัยกรรม และอยากรู้ข้อผิดพลาดที่ควรหลีกเลี่ยงตั้งแต่ต้น
- ไม่เหมาะกับสถานการณ์ที่มีข้อพิพาทมรดกเกิดขึ้นแล้วอย่างเป็นทางการ ซึ่งควรปรึกษาทนายความหรือดำเนินการทางศาลโดยตรง
- เป็นความรู้ทั่วไปสำหรับทบทวนเอกสารที่มีอยู่ ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายเฉพาะกรณี ควรปรึกษาทนายความเพื่อความถูกต้องตามสถานการณ์จริงของแต่ละครอบครัว
สิ่งที่ควรรู้
พลาด: เขียนด้วยถ้อยคำคลุมเครือจนตีความไม่ตรงกัน
การเขียนพินัยกรรมว่า 'แบ่งทรัพย์สินให้ลูกทุกคนเท่า ๆ กัน' โดยไม่แนบรายการทรัพย์สินที่ชัดเจน มักกลายเป็นปัญหาใหญ่เมื่อถึงเวลาจริง เพราะทรัพย์สินบางอย่างตีมูลค่าไม่ตรงกัน เช่น ที่ดินที่มีมูลค่าต่างกันในแต่ละแปลง หรือของสะสมที่มีมูลค่าทางใจมากกว่ามูลค่าตลาด พี่น้องแต่ละคนอาจตีความ 'เท่า ๆ กัน' ต่างกันไป จนนำไปสู่ความขัดแย้งที่ไม่มีใครยอมใคร
แก้พลาด: ควรระบุรายการทรัพย์สินหลักให้ชัดเจนเป็นข้อ ๆ พร้อมระบุว่าใครได้รับสิ่งใด หรือหากต้องการแบ่งตามสัดส่วน ให้ระบุวิธีคำนวณมูลค่าที่ทุกฝ่ายเข้าใจตรงกันไว้ล่วงหน้า และปรึกษาทนายความเพื่อตรวจสอบความชัดเจนของถ้อยคำก่อนสรุปเป็นฉบับจริง
พลาด: ไม่ระบุผู้จัดการมรดกให้ชัดเจน
หลายพินัยกรรมระบุแค่ว่าจะแบ่งทรัพย์สินอย่างไร แต่ไม่ได้ระบุว่าใครจะเป็นผู้รับผิดชอบดำเนินการตามความประสงค์นั้น เมื่อผู้ทำพินัยกรรมเสียชีวิตแล้ว ไม่มีใครมีอำนาจที่ชัดเจนในการจัดการทรัพย์สิน ทำให้พี่น้องต้องเข้าสู่กระบวนการทางศาลเพื่อขอแต่งตั้งผู้จัดการมรดกอย่างเป็นทางการ ซึ่งใช้เวลาและมีค่าใช้จ่ายเพิ่มเติมโดยไม่จำเป็น
แก้พลาด: ระบุชื่อผู้จัดการมรดกไว้ในพินัยกรรมให้ชัดเจน พร้อมพิจารณาระบุผู้จัดการมรดกสำรองไว้ด้วย กรณีบุคคลแรกไม่สามารถทำหน้าที่ได้ เพื่อให้กระบวนการดำเนินไปได้ราบรื่นแม้เกิดสถานการณ์ไม่คาดฝัน
พลาด: ทำไม่ครบเงื่อนไขความสมบูรณ์ตามกฎหมาย
พินัยกรรมแต่ละรูปแบบมีเงื่อนไขความสมบูรณ์เฉพาะของตนเอง เช่น จำนวนพยานที่ต้องมีลงลายมือชื่อร่วมกัน หรือลักษณะการเขียนที่กฎหมายกำหนด หากทำไม่ครบเงื่อนไข เช่น มีพยานไม่ครบจำนวนหรือพยานเป็นบุคคลที่กฎหมายห้ามไม่ให้เป็นพยานในกรณีนั้น พินัยกรรมทั้งฉบับอาจถูกโต้แย้งว่าไม่สมบูรณ์ และทรัพย์สินต้องถูกแบ่งตามหลักเกณฑ์ทั่วไปแทนความประสงค์ที่แท้จริง
แก้พลาด: ปรึกษาทนายความให้ตรวจสอบความครบถ้วนของเงื่อนไขก่อนสรุปเป็นฉบับจริงเสมอ โดยเฉพาะเรื่องพยานและรูปแบบการลงลายมือชื่อ เพราะความผิดพลาดเล็กน้อยในขั้นตอนนี้อาจทำให้ความตั้งใจทั้งหมดของผู้ทำพินัยกรรมสูญเปล่า
พลาด: ไม่เคยอธิบายเหตุผลการแบ่งทรัพย์สินให้ลูกหลานฟัง
เมื่อพินัยกรรมแบ่งทรัพย์สินไม่เท่ากันระหว่างลูกหลานโดยไม่มีคำอธิบายใด ๆ ลูกหลานที่ได้รับส่วนแบ่งน้อยกว่ามักรู้สึกว่าตนไม่ได้รับความรัก หรือถูกมองว่าไม่สำคัญเท่าพี่น้องคนอื่น ความรู้สึกนี้ยิ่งรุนแรงขึ้นหากเป็นการเปิดอ่านพินัยกรรมครั้งแรกพร้อมกันทั้งหมดหลังผู้ทำพินัยกรรมจากไปแล้ว โดยไม่มีโอกาสได้ถามหรือทำความเข้าใจกับท่านโดยตรงอีกต่อไป
แก้พลาด: หากมีเหตุผลเฉพาะเจาะจงในการแบ่งทรัพย์สินไม่เท่ากัน เช่น มีลูกคนหนึ่งที่ดูแลใกล้ชิดมาตลอด หรือมีความจำเป็นด้านสุขภาพของลูกคนใดคนหนึ่ง ควรพิจารณาสื่อสารเหตุผลนี้กับลูกหลานทุกคนตั้งแต่ตอนที่ยังมีชีวิตอยู่ เท่าที่รู้สึกสบายใจ เพื่อลดความรู้สึกไม่เป็นธรรมที่อาจเกิดขึ้นภายหลัง

รูปภาพโดย Kampus Production / Pexels
ขั้นตอนที่ควรทำ
ทบทวนพินัยกรรมที่มีอยู่กับทนายความอีกครั้ง
หากมีพินัยกรรมอยู่แล้ว ควรนำไปให้ทนายความตรวจสอบว่าเงื่อนไขความสมบูรณ์ครบถ้วนหรือไม่ และถ้อยคำที่ใช้ชัดเจนพอที่จะไม่ตีความผิดกันในภายหลัง
ปรับปรุงให้ระบุรายการทรัพย์สินและผู้จัดการมรดกชัดเจน
หากพบว่าเอกสารเขียนคลุมเครือ ควรปรับปรุงให้ระบุรายการทรัพย์สินหลักและชื่อผู้จัดการมรดกให้ชัดเจนเป็นข้อ ๆ พร้อมผู้จัดการมรดกสำรอง
- ระบุรายการทรัพย์สินหลักที่ต้องการแบ่งอย่างชัดเจน
- ระบุชื่อผู้จัดการมรดกหลักและสำรอง
- ตรวจสอบจำนวนพยานและรูปแบบให้ครบตามที่กฎหมายกำหนด
พิจารณาสื่อสารเหตุผลกับลูกหลานเท่าที่สบายใจ
หากมีการแบ่งทรัพย์สินไม่เท่ากัน ควรพิจารณาอธิบายเหตุผลให้ลูกหลานฟังล่วงหน้าในบรรยากาศที่เหมาะสม เพื่อลดความรู้สึกไม่เป็นธรรมที่อาจเกิดขึ้นเมื่อเปิดอ่านพินัยกรรมในภายหลัง
สิ่งที่ควรหลีกเลี่ยง
- อย่าเขียนพินัยกรรมด้วยถ้อยคำคลุมเครือโดยไม่ระบุรายการทรัพย์สินให้ชัดเจน
- อย่าละเลยการระบุผู้จัดการมรดกและผู้จัดการมรดกสำรอง
- อย่าทำพินัยกรรมโดยไม่ตรวจสอบเงื่อนไขความสมบูรณ์ทางกฎหมาย เช่น จำนวนพยาน
- อย่าปล่อยให้การแบ่งทรัพย์สินไม่เท่ากันเป็นเรื่องที่ไม่เคยอธิบายให้ลูกหลานเข้าใจ
- อย่ารอจนเกิดข้อพิพาทแล้วจึงค่อยปรึกษาทนายความ ควรตรวจสอบเอกสารล่วงหน้า
เมื่อใดควรขอความช่วยเหลือ
- โทร 1669 หรือพาไปห้องฉุกเฉินทันที หากผู้สูงอายุมีอาการฉุกเฉินทางสุขภาพระหว่างที่ครอบครัวกำลังพูดคุยเรื่องพินัยกรรม ไม่ต้องรอจัดการเรื่องเอกสารก่อน
- ปรึกษาทนายความภายในสัปดาห์นี้ หากพบว่าพินัยกรรมที่มีอยู่เขียนคลุมเครือ ไม่ระบุผู้จัดการมรดก หรือมีข้อสงสัยเรื่องความสมบูรณ์ทางกฎหมาย
- ปรึกษาทนายความก่อนดำเนินการ หากพี่น้องเริ่มมีความเห็นไม่ตรงกันเรื่องการตีความพินัยกรรม เพื่อป้องกันไม่ให้ความขัดแย้งบานปลาย
- เฝ้าสังเกตและทบทวนเป็นระยะ หากยังไม่มีสัญญาณเร่งด่วน แต่ต้องการตรวจสอบความเรียบร้อยของเอกสารที่มีอยู่
เช็กลิสต์สรุป
- ระบุรายการทรัพย์สินหลักให้ชัดเจน ไม่ใช้ถ้อยคำคลุมเครือ
- ระบุชื่อผู้จัดการมรดกหลักและสำรอง
- ตรวจสอบจำนวนพยานและรูปแบบให้ครบตามกฎหมายกำหนด
- พิจารณาสื่อสารเหตุผลการแบ่งทรัพย์สินกับลูกหลานล่วงหน้า
- ปรึกษาทนายความตรวจสอบเอกสารก่อนสรุปเป็นฉบับจริง
- ทบทวนพินัยกรรมเป็นระยะเมื่อสถานการณ์ครอบครัวเปลี่ยนแปลง
คำถามที่พบบ่อย
พินัยกรรมเขียนว่าแบ่งเท่ากันทุกคน แต่พี่น้องยังทะเลาะกันเรื่องมูลค่าทรัพย์สิน แก้ไขอย่างไร
ควรปรึกษาทนายความเพื่อตรวจสอบว่าพินัยกรรมระบุวิธีคำนวณมูลค่าไว้ชัดเจนหรือไม่ หากไม่ชัดเจน อาจต้องอาศัยการตกลงร่วมกันในครอบครัวหรือกระบวนการทางศาลเพื่อยุติข้อพิพาท ทางที่ดีที่สุดคือแก้ไขพินัยกรรมให้ระบุรายการและมูลค่าให้ชัดเจนตั้งแต่ตอนที่ยังทำได้
ถ้าพินัยกรรมไม่ได้ระบุผู้จัดการมรดกไว้ ใครจะเป็นคนจัดการทรัพย์สิน
โดยทั่วไปทายาทต้องยื่นคำร้องต่อศาลเพื่อขอแต่งตั้งผู้จัดการมรดก ซึ่งใช้เวลาและมีขั้นตอนมากกว่าการที่พินัยกรรมระบุผู้จัดการมรดกไว้ชัดเจนตั้งแต่ต้น ทางที่ดีควรปรึกษาทนายความให้ช่วยปรับปรุงพินัยกรรมให้ระบุผู้จัดการมรดกไว้ล่วงหน้า
พยานในพินัยกรรมต้องเป็นใครได้บ้าง มีข้อห้ามอะไรไหม
กฎหมายกำหนดคุณสมบัติและข้อห้ามบางประการสำหรับผู้ที่จะเป็นพยานในพินัยกรรม เช่น บุคคลที่มีส่วนได้เสียในทรัพย์สินที่ระบุอาจไม่สามารถเป็นพยานได้ในบางกรณี ควรปรึกษาทนายความเพื่อตรวจสอบให้แน่ใจว่าพยานที่เลือกใช้เป็นไปตามเงื่อนไขที่ถูกต้อง
แบ่งมรดกให้ลูกไม่เท่ากันเพราะลูกคนเล็กดูแลมาตลอด จะมีปัญหาไหม
สามารถทำได้ตามความประสงค์ของผู้ทำพินัยกรรม แต่ควรพิจารณาอธิบายเหตุผลนี้ให้ลูกหลานทุกคนเข้าใจตั้งแต่ตอนที่ยังมีชีวิตอยู่ เพื่อลดความรู้สึกไม่เป็นธรรมที่อาจเกิดขึ้นเมื่อเปิดอ่านพินัยกรรมในภายหลัง
พินัยกรรมที่เขียนไว้นานแล้วแต่ยังไม่เคยปรับปรุง ควรทำอย่างไร
ควรนำไปให้ทนายความตรวจสอบอีกครั้ง โดยเฉพาะหากทรัพย์สินหรือสถานการณ์ครอบครัวเปลี่ยนแปลงไปมากตั้งแต่ทำครั้งแรก เพื่อให้แน่ใจว่าเนื้อหายังสอดคล้องกับความประสงค์ปัจจุบันและยังสมบูรณ์ตามเงื่อนไขทางกฎหมาย
ถ้าพี่น้องเริ่มมีความเห็นไม่ตรงกันเรื่องพินัยกรรมของพ่อ ควรทำอย่างไรก่อนจะบานปลาย
ควรปรึกษาทนายความโดยเร็วเพื่อทำความเข้าใจเนื้อหาพินัยกรรมอย่างถูกต้องร่วมกัน แทนที่จะปล่อยให้ต่างคนต่างตีความเอง การมีคนกลางที่เป็นผู้เชี่ยวชาญช่วยอธิบายมักช่วยลดความขัดแย้งได้มากกว่าการพูดคุยกันเองในครอบครัว
สรุป
- ความผิดพลาดที่พบบ่อยที่สุดคือเขียนพินัยกรรมด้วยถ้อยคำคลุมเครือ ทำให้พี่น้องตีความไม่ตรงกันเมื่อถึงเวลาจริง
- การไม่ระบุผู้จัดการมรดกให้ชัดเจน ทำให้ต้องพึ่งกระบวนการทางศาลที่ใช้เวลานานกว่าที่ควร
- การทำไม่ครบเงื่อนไขความสมบูรณ์ทางกฎหมาย อาจทำให้พินัยกรรมทั้งฉบับถูกโต้แย้งและใช้ไม่ได้
- การสื่อสารเหตุผลการแบ่งทรัพย์สินกับลูกหลานล่วงหน้า ช่วยลดความขัดแย้งที่อาจเกิดขึ้นหลังผู้ทำพินัยกรรมจากไปแล้ว
แหล่งข้อมูล
จัดทำโดยทีมกองบรรณาธิการสูงวัยไทย
เครื่องมือและคู่มือที่เกี่ยวข้อง
บทความที่เกี่ยวข้อง

พ่อบอกอยากทำพินัยกรรมไว้ให้ชัดเจน ควรเริ่มต้นอย่างไรให้ลูกหลานไม่ทะเลาะกัน
พินัยกรรมช่วยให้ความประสงค์เรื่องทรัพย์สินของผู้สูงอายุชัดเจนและลดโอกาสขัดแย้งในครอบครัว แต่หลายบ้านไม่รู้จะเริ่มต้นอย่างไรหรือกังวลว่าพูดเรื่องนี้แล้วจะดูแช่งตัวเอง คู่มือนี้ช่วยให้เริ่มต้นพูดคุยและเตรียมเอกสารอย่างรอบคอบ

ทำหนังสือมอบอำนาจให้พ่อไว้แล้ว แต่พอจะใช้จริงกลับถูกธนาคารปฏิเสธ
หลายครอบครัวเตรียมหนังสือมอบอำนาจไว้ล่วงหน้าด้วยความตั้งใจดี แต่กลับใช้งานจริงไม่ได้เพราะพลาดรายละเอียดตั้งแต่ต้น บทความนี้ชี้ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยและวิธีแก้ไขให้เอกสารใช้งานได้จริงเมื่อถึงเวลาจำเป็น

เอกสารสำคัญของคุณแม่กระจัดกระจายทั่วบ้าน ควรจัดเก็บให้เป็นระบบอย่างไร
หลายครอบครัวไม่รู้ว่าเอกสารสำคัญของพ่อแม่อยู่ที่ไหนบ้าง จนต้องเสียเวลาค้นหาในวันที่ต้องใช้จริง คู่มือนี้ช่วยจัดทำแฟ้มเอกสารครอบครัวที่ครบถ้วน เข้าถึงง่าย และปลอดภัยสำหรับทุกคนที่เกี่ยวข้อง