รหัสตู้เซฟเป็นข้อมูลที่ใช้นาน ๆ ครั้ง ต่างจากรหัสมือถือที่กดทุกวัน ผู้สูงอายุที่ความจำระยะสั้นเริ่มอ่อนลงจึงมักลืมรหัสที่ไม่ได้กดซ้ำเป็นประจำ ก่อนจะลืมเรื่องอื่นในชีวิตประจำวัน ลูกหลานบางบ้านเจอเหตุการณ์ว่าพ่อกดรหัสผิดสามครั้งแล้วตู้ล็อกชั่วคราว พ่อโมโหแล้วไม่กล้าแตะอีกเลย

การลืมรหัสครั้งเดียวไม่ได้แปลว่าสมองเสื่อม ใครก็ลืมได้ถ้าไม่ได้เปิดตู้มาหลายเดือน แต่ถ้าลืมซ้ำ พร้อมกับลืมว่าวางของสำคัญไว้ที่ไหน หรือกล่าวหาว่ามีคนมาขโมย ควรพาไปประเมินความจำที่โรงพยาบาลตามแนวทางของหน่วยงานด้านการแพทย์ ไม่ควรตัดสินเองจากเรื่องรหัสเรื่องเดียว

ตัวตู้เซฟแก้ความจำไม่ได้ สิ่งที่ครอบครัวทำได้คือออกแบบให้ความจำที่ลดลงไม่ทำให้ของสำคัญติดอยู่ข้างในจนเข้าถึงไม่ได้

รหัสสำรองแบบปิดผนึกคือกระดาษที่เขียนรหัสตู้และคำอธิบายสั้น ๆ ใส่ซองทึบ ปิดด้วยเทปที่ลอกแล้วเห็นร่องรอย แล้วเซ็นคาบรอยปิด หากซองถูกเปิดจะรู้ได้ทันที ซองแบบนี้ลดข้อครหาในหมู่พี่น้องว่าใครแอบเปิดตู้ เพราะทุกคนเห็นว่าซองยังเรียบร้อย

ควรทำสองซอง เก็บแยกสองที่ เช่น ซองหนึ่งอยู่กับลูกคนที่พ่อแม่ไว้ใจที่สุด อีกซองฝากไว้กับญาติผู้ใหญ่หรือทนายความประจำครอบครัว อย่าเก็บซองไว้ในตู้เซฟเอง เพราะนั่นคือสิ่งที่เปิดไม่ได้เมื่อลืมรหัส และอย่าแปะกระดาษรหัสไว้ใต้ตู้หรือหลังรูปภาพข้างตู้ ซึ่งเป็นที่แรกที่คนแปลกหน้าหา

เขียนวันที่ตั้งรหัสและวันที่ทบทวนล่าสุดไว้บนซอง ถ้าพ่อแม่เปลี่ยนรหัสแล้วลืมแก้ซอง ซองเก่าจะกลายเป็นของที่ใช้ไม่ได้ในวันที่ต้องใช้จริง ตั้งนัดทบทวนปีละครั้งพร้อมกับตรวจแบตเตอรี่

ตู้เซฟแบบกดรหัสหลายรุ่นมีช่องกุญแจกลไกซ่อนอยู่หลังฝาครอบ และอาจมีจุดต่อไฟฉุกเฉินสำหรับตอนแบตเตอรี่หมด รูปแบบแตกต่างกันตามรุ่น ให้ดูคู่มือเล่มที่มากับตู้หรือดูป้ายข้างตัวตู้ว่ามีหรือไม่ ลูกหลานหลายบ้านไม่เคยเปิดดูฝาครอบนี้มาก่อนและพบว่ากุญแจสำรองอยู่ในซองกล่องตู้เก่าที่ทิ้งไปแล้ว

ถ้ากุญแจหายและตู้ไม่มีทางอื่น ให้ติดต่อผู้ผลิตหรือตัวแทนจำหน่ายตามเลขรุ่นที่ติดบนตู้ พร้อมเตรียมหลักฐานว่าเป็นเจ้าของ เช่น ใบรับประกันหรือหลักฐานการซื้อ และสำเนาบัตรประชาชนของเจ้าของ ช่างกุญแจที่ไว้ใจได้จะถามหลักฐานเหล่านี้ก่อนเปิดทุกครั้ง ถ้าช่างไม่ถามอะไรเลย ควรระวังเพราะแปลว่าใครก็จ้างให้เปิดตู้ของคนอื่นได้

ความเร็วของการเปิดมีผลกับเอกสาร ตู้เซฟกันไฟหลายรุ่นอัดวัสดุกันความร้อนไว้ในผนัง การเจาะหรือตัดอาจทำให้ผนังเสียหายและลดความสามารถกันไฟ ข้อจำกัดเรื่องระดับกันไฟมีอธิบายไว้ในบทความเรื่องตู้เซฟกันไฟในลิงก์ด้านล่าง

คำถามที่ยากกว่ารหัสคือสิทธิ์ ถ้าพ่อแม่ยังตัดสินใจเองได้ ตู้เป็นของท่าน ลูกหลานไม่ควรเปิดโดยไม่ขออนุญาต การตกลงกันล่วงหน้าว่า 'ซองนี้เปิดได้เมื่อพ่อไม่สามารถบอกรหัสเองได้และพี่น้องอย่างน้อยสองคนอยู่ด้วย' ช่วยตัดความไม่สบายใจที่มักเกิดเมื่อท่านป่วยหนัก

แนวทางด้านการวางแผนกฎหมายและการเงินสำหรับผู้ที่มีภาวะสมองเสื่อมของ National Institute on Aging ระบุว่าควรวางแผนตั้งแต่ระยะที่ผู้ป่วยยังตัดสินใจได้ ทั้งการมอบอำนาจและการจัดเอกสารสำคัญ การรอให้ถึงช่วงที่เข้าใจน้อยลงจะทำให้ทางเลือกแคบลงและครอบครัวขัดแย้งง่ายขึ้น

เรื่องการมอบอำนาจ พินัยกรรม หรือการจัดการทรัพย์สิน ให้ปรึกษาทนายความหรือสำนักงานที่ปรึกษากฎหมายที่เชื่อถือได้ บทความนี้ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย และรายละเอียดตามกฎหมายไทยเปลี่ยนแปลงได้ ควรสอบถามผู้เชี่ยวชาญก่อนทำเอกสารจริง

อาการที่พบบ่อยคือหน้าจอสว่างน้อยลง ปุ่มกดไม่ตอบสนอง หรือมีเสียงเตือนแบตต่ำแล้วเงียบไป ผู้สูงอายุมักคิดว่าตนจำรหัสผิดและกดซ้ำจนตู้ล็อก ให้ลูกหลานสอนให้รู้ว่าเสียงเตือนแบต ไม่ใช่ความผิดของท่าน และให้เปลี่ยนถ่านทันทีเมื่อได้ยิน

จดวันที่เปลี่ยนถ่านติดไว้ข้างตู้หรือบันทึกในปฏิทินครอบครัว เปลี่ยนถ่านก่อนหมดแทนการรอให้ตู้เสียงเตือน และตรวจว่าถ่านไม่รั่วซึม บางรุ่นเปลี่ยนถ่านแล้วต้องรอสักครู่ก่อนกดรหัส อ่านคู่มือก่อน ไม่ควรกดต่อเนื่องหลายครั้ง

ถ้าตู้ของพ่อแม่ไม่มีจุดจ่ายไฟฉุกเฉินและไม่มีช่องกุญแจสำรอง ให้ถือเป็นข้อจำกัดของตู้นั้นและพิจารณาแยกเอกสารด่วนออกมาไว้นอกตู้ ไม่ควรเก็บของที่ต้องใช้เร่งด่วนไว้ในตู้ที่เปิดยากเมื่อไฟหมด

ของที่เปิดไม่บ่อยและมีค่าสูง เช่น โฉนด กรมธรรม์ต้นฉบับ สมุดบัญชีที่ไม่ใช้ประจำ เหมาะอยู่ในตู้ ส่วนสำเนาบัตรประชาชน รายการยา ชื่อแพทย์ประจำตัว เบอร์ลูกหลาน และบัตรโรคประจำตัว ควรอยู่ในแฟ้มที่ลูกหลานหยิบได้ในวันที่พ่อแม่ถูกส่งโรงพยาบาลกลางดึก

จัดทำรายการเอกสารที่อยู่ในตู้ไว้ในกระดาษแผ่นเดียวและเก็บแยกจากตู้ ใครเปิดซองสำรองก็จะรู้ว่าต้องหาอะไรและไม่ต้องรื้อทั้งตู้ รายการนี้ยังช่วยให้พี่น้องเห็นตรงกันว่ามีของอะไรอยู่ข้างใน ลดการระแวงกันภายหลัง

เงินสดจำนวนมากในตู้เป็นความเสี่ยงอีกแบบ ผู้สูงอายุที่หลงลืมอาจกล่าวหาว่าเงินหาย แม้ความจริงคือท่านย้ายไปเก็บที่อื่นเอง ถ้าต้องมีเงินสดสำรอง ให้ตกลงจำนวนที่เก็บไว้และจดบันทึกให้ตรงกัน