การเปลี่ยนแปลงของวงจรการนอนหลับเป็นเรื่องปกติตามวัย ผู้สูงอายุมักนอนหลับตื้นขึ้น ตื่นกลางดึกบ่อยขึ้น และรู้สึกง่วงเร็วขึ้นในตอนเย็นแต่ตื่นเช้ากว่าเดิม การเปลี่ยนแปลงเหล่านี้เป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการชราตามธรรมชาติ ไม่ใช่ความผิดปกติเสมอไป

อย่างไรก็ตาม ปัจจัยอื่นที่ทำให้นอนไม่หลับรุนแรงขึ้นในผู้สูงอายุมักมาจากการใช้ยาหลายชนิดพร้อมกัน หรือ polypharmacy ซึ่งยาบางตัว เช่น ยาขับปัสสาวะที่กินตอนเย็น อาจทำให้ต้องตื่นเข้าห้องน้ำบ่อยจนหลับไม่สนิท

โรคข้อเข่าเสื่อม ปวดหลังเรื้อรัง หรือภาวะปัสสาวะบ่อยตอนกลางคืนจากต่อมลูกหมากโตหรือเบาหวาน ล้วนเป็นสาเหตุที่พบบ่อยที่ทำให้ผู้สูงอายุนอนหลับไม่ต่อเนื่อง การรักษาโรคประจำตัวเหล่านี้ให้ควบคุมได้ดีมักช่วยให้การนอนดีขึ้นตามไปด้วย

ภาวะซึมเศร้าและความวิตกกังวลก็เป็นสาเหตุที่พบบ่อยแต่มักถูกมองข้าม โดยเฉพาะในผู้สูงอายุที่เพิ่งสูญเสียคู่ชีวิตหรือรู้สึกโดดเดี่ยว การนอนไม่หลับในกรณีนี้มักมาพร้อมอารมณ์ซึมเศร้าหรือความรู้สึกไม่มีคุณค่าในชีวิตประจำวัน

การนอนไม่หลับที่ค่อยเป็นค่อยไปตามวัยมักไม่มีอาการอื่นร่วมด้วยนอกจากรู้สึกอ่อนเพลียในตอนกลางวัน แต่หากนอนไม่หลับเกิดขึ้นเฉียบพลันภายในไม่กี่วันร่วมกับความสับสน พูดจาไม่ปะติดปะต่อ หรือพฤติกรรมเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว นี่อาจเป็นสัญญาณของภาวะสับสนเฉียบพลัน หรือ delirium ซึ่งเป็นภาวะฉุกเฉินทางการแพทย์ที่ต้องรีบตรวจหาสาเหตุ เช่น การติดเชื้อในทางเดินปัสสาวะ