สายตายาวตามวัย หรือ presbyopia และการได้ยินเสื่อมตามวัย หรือ presbycusis ทั้งสองอย่างนี้มักเกิดขึ้นอย่างค่อยเป็นค่อยไปในระยะเวลาหลายปี ทำให้ผู้สูงอายุปรับตัวชินกับการมองเห็นหรือได้ยินที่ลดลงโดยไม่รู้ตัวว่าเปลี่ยนไปมากแค่ไหนแล้ว การรอจนรู้สึกผิดปกติชัดเจนก่อนถึงจะไปตรวจ มักหมายความว่าปัญหาลุกลามไปไกลกว่าที่ควรแล้ว

โรคตาบางชนิดในผู้สูงอายุ เช่น ต้อหิน มักไม่มีอาการเตือนล่วงหน้าจนกระทั่งลานสายตาแคบลงไปมากแล้ว การตรวจความดันลูกตาและจอประสาทตาเป็นประจำจึงเป็นวิธีเดียวที่จะจับสัญญาณได้ตั้งแต่ระยะแรกที่ยังรักษาหรือชะลอความเสื่อมได้ดีกว่า

โดยทั่วไปผู้สูงอายุที่ไม่มีโรคตาหรือหูเดิมควรตรวจสายตาและการได้ยินอย่างน้อยปีละครั้ง แต่หากมีโรคประจำตัวที่เพิ่มความเสี่ยง เช่น เบาหวานที่อาจกระทบจอประสาทตา หรือมีประวัติสัมผัสเสียงดังมานาน แพทย์อาจแนะนำให้ตรวจถี่กว่านั้น ควรตรวจสอบความถี่ที่เหมาะสมกับสภาพร่างกายจริงของแต่ละคนกับแพทย์ผู้ดูแลโดยตรง

หากเพิ่งได้รับแว่นสายตาหรือเครื่องช่วยฟังใหม่ ควรมีนัดติดตามผลภายในไม่กี่เดือนแรกเพื่อตรวจสอบว่าอุปกรณ์ยังเหมาะกับสภาพจริงหรือไม่ เพราะการเปลี่ยนแปลงอาจเกิดเร็วกว่าที่คาดในบางคน

ก่อนไปตรวจ ควรจดบันทึกอาการที่สังเกตเห็นในชีวิตประจำวันไว้ล่วงหน้า เช่น มองไฟรถตอนกลางคืนแล้วแสบตามาก อ่านฉลากยาบนขวดไม่ชัดแม้ใส่แว่น หรือขอให้คนพูดซ้ำบ่อยขึ้นในช่วงหลัง ข้อมูลเหล่านี้ช่วยให้แพทย์เข้าใจสภาพการใช้ชีวิตจริงมากกว่าการตรวจตามมาตรฐานเพียงอย่างเดียว

หากผู้สูงอายุมีความจำเริ่มไม่ดีหรือสื่อสารลำบาก ควรมีผู้ดูแลไปด้วยเพื่อช่วยให้ข้อมูลเสริมกับแพทย์ แต่ยังคงให้ผู้สูงอายุเป็นผู้ตอบคำถามด้วยตัวเองก่อนเสมอ เพื่อรักษาความเป็นเจ้าของข้อมูลสุขภาพของตัวเอง

นำแว่นสายตาหรือเครื่องช่วยฟังเดิมไปด้วยทุกครั้งที่ตรวจ เพื่อให้แพทย์เปรียบเทียบกับผลตรวจใหม่และประเมินว่าอุปกรณ์เดิมยังเหมาะสมหรือควรปรับเปลี่ยน

หลังตรวจ ควรขอให้แพทย์อธิบายผลเป็นภาษาธรรมดาว่าหมายความว่าอย่างไรในชีวิตประจำวัน เช่น ควรเลี่ยงขับรถตอนกลางคืนหรือไม่ หรือควรพิจารณาเครื่องช่วยฟังในระดับไหน แทนที่จะรับแค่ตัวเลขผลตรวจกลับบ้านโดยไม่เข้าใจความหมาย

หากผลตรวจพบความผิดปกติที่ต้องติดตามต่อ เช่น ความดันลูกตาสูงกว่าปกติ ควรถามแพทย์ให้ชัดเจนว่าต้องนัดติดตามอีกเมื่อใด และมีสัญญาณอะไรที่ต้องรีบกลับมาก่อนนัด