เมื่ออายุมากขึ้น ร่างกายมีแนวโน้มขับน้ำส่วนเกินออกทางปัสสาวะในช่วงกลางคืนมากขึ้น ต่างจากตอนหนุ่มสาวที่ร่างกายมักเก็บน้ำไว้และขับออกมากในช่วงกลางวันแทน การเปลี่ยนแปลงนี้เป็นเรื่องปกติของวัยในระดับหนึ่ง แต่ความถี่ที่มากเกินไปอาจมีสาเหตุร่วมอื่นซ้อนอยู่

กระเพาะปัสสาวะของผู้สูงอายุยังมีความจุที่เก็บน้ำปัสสาวะได้น้อยลงและบีบตัวไวขึ้น ทำให้รู้สึกปวดปัสสาวะบ่อยกว่าคนอายุน้อยแม้ปริมาณปัสสาวะจะไม่มากนัก

ในผู้ชาย ต่อมลูกหมากที่โตขึ้นตามวัยอาจกดทับท่อปัสสาวะจนปัสสาวะไม่สุด ต้องลุกมาปัสสาวะซ้ำบ่อยขึ้น ส่วนในผู้หญิง กล้ามเนื้ออุ้งเชิงกรานที่หย่อนตัวลงตามวัยอาจทำให้กลั้นปัสสาวะได้ยากขึ้น

ยาขับปัสสาวะที่ใช้รักษาความดันโลหิตสูงหรือหัวใจ หากกินในช่วงเย็นหรือก่อนนอน จะทำให้ปัสสาวะออกมากในช่วงที่ควรนอนหลับพอดี ควรปรึกษาแพทย์ว่าสามารถปรับเวลาให้ยามาเป็นช่วงเช้าได้หรือไม่ โดยไม่ปรับเวลาเองโดยพลการ

โรคเบาหวานที่ควบคุมน้ำตาลได้ไม่ดี ภาวะหัวใจล้มเหลว และโรคไตเรื้อรัง ล้วนส่งผลต่อปริมาณและเวลาที่ร่างกายขับปัสสาวะออกมา หากปัสสาวะกลางคืนเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วโดยไม่มีสาเหตุชัดเจน ควรพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุที่ซ่อนอยู่

การลุกจากเตียงกลางดึกเป็นช่วงเวลาที่เสี่ยงหกล้มมากที่สุดช่วงหนึ่งของวัน เพราะร่างกายยังครึ่งหลับครึ่งตื่น แสงในบ้านมืด และอาจเจอภาวะความดันตกเมื่อเปลี่ยนท่า (orthostatic hypotension) คือความดันโลหิตลดลงชั่วขณะเมื่อลุกยืนเร็วเกินไป ทำให้หน้ามืดวูบได้ง่าย

ยาบางกลุ่มที่ผู้สูงอายุใช้อยู่ เช่น ยาลดความดันหรือยานอนหลับ ยิ่งเพิ่มความเสี่ยงภาวะนี้ ทำให้การลุกกลางดึกอันตรายกว่าการลุกตอนกลางวัน จึงต้องให้ความสำคัญกับเส้นทางเดินไปห้องน้ำเป็นพิเศษ

ครอบครัวส่วนใหญ่มักเข้าใจผิดว่าการหกล้มกลางดึกเกิดจาก “พื้นลื่น” เพียงอย่างเดียว ทั้งที่ปัจจัยร่วมอย่างความดันตกเมื่อเปลี่ยนท่า แสงไม่พอ และยาที่ทำให้ง่วงล้วนมีส่วนสำคัญไม่แพ้กัน