เมื่อมีแผลในปากหรือเหงือกอักเสบ ผู้สูงอายุมักไม่บอกตรง ๆ ว่าเจ็บ แต่จะเลี่ยงอาหารบางชนิดหรือเคี้ยวฝั่งที่ไม่เจ็บแทน ทำให้กินได้น้อยลงโดยที่ครอบครัวอาจไม่ทันสังเกต หากปล่อยไว้นานอาจกระทบกิจวัตรประจำวันด้านการกินและนำไปสู่ภาวะขาดสารอาหารได้ โดยเฉพาะโปรตีนซึ่งสำคัญต่อการรักษามวลกล้ามเนื้อ

ในผู้สูงอายุที่มีภาวะปากแห้งร่วมด้วย ซึ่งมักเป็นผลจากการใช้ยาหลายชนิดหรือภาวะ polypharmacy การเคี้ยวและกลืนอาหารแห้งจะยิ่งยากขึ้นไปอีก เพราะน้ำลายที่ช่วยคลุกเคล้าอาหารให้กลืนง่ายมีน้อยลง การเตรียมอาหารจึงต้องคำนึงถึงทั้งความเจ็บจากแผลหรือเหงือก และความชุ่มชื้นของอาหารไปพร้อมกัน

อาหารที่ร้อนจัดหรือเย็นจัดเกินไปมักกระตุ้นความเจ็บของแผลในปากและเหงือกที่อักเสบ ควรปรับอุณหภูมิอาหารให้อุ่นพอดีหรือใกล้เคียงอุณหภูมิห้อง หลีกเลี่ยงรสเปรี้ยวจัด เผ็ดจัด และเค็มจัด เพราะสารที่ทำให้เกิดรสเหล่านี้มักระคายเคืองเยื่อบุช่องปากที่บอบบางอยู่แล้ว

แทนที่จะใช้เครื่องปรุงรสจัดเพื่อเพิ่มรสชาติ ลองใช้วิธีเพิ่มความหอมจากสมุนไพรอ่อน ๆ หรือการต้มตุ๋นให้ได้รสหวานธรรมชาติจากวัตถุดิบเอง เพื่อให้อาหารยังน่ากินโดยไม่ต้องพึ่งรสจัดที่ระคายเคือง

การเลือกเนื้อสัตว์ที่นุ่มตามธรรมชาติ เช่น ปลาเนื้อขาว ไข่ตุ๋น หรือเต้าหู้นิ่ม ช่วยให้ได้โปรตีนโดยไม่ต้องเคี้ยวแรง สำหรับเนื้อสัตว์ที่แข็งกว่า การตุ๋นนานให้เปื่อยหรือสับละเอียดก่อนปรุงช่วยลดแรงเคี้ยวที่ต้องใช้ได้มาก โดยไม่จำเป็นต้องปั่นละเอียดจนหมดความรู้สึกของอาหารเสมอไป

ผู้สูงอายุที่มีปัญหาช่องปากเรื้อรังมีความเสี่ยงภาวะมวลกล้ามเนื้อน้อยหรือ sarcopenia มากกว่าคนทั่วไป เพราะมักหลีกเลี่ยงอาหารโปรตีนที่เคี้ยวยาก การวางแผนให้มีแหล่งโปรตีนนุ่มในทุกมื้อจึงสำคัญไม่แพ้การลดความเจ็บ

อาหารที่มีน้ำซุปหรือน้ำแกงร่วมด้วยช่วยให้กลืนง่ายขึ้นเมื่อปากแห้ง เพราะน้ำช่วยคลุกเคล้าอาหารแทนน้ำลายที่มีน้อยลง ควรเสิร์ฟพร้อมน้ำดื่มข้าง ๆ เพื่อให้จิบสลับระหว่างมื้อได้ตามต้องการ แทนที่จะบังคับให้กินอาหารแห้งล้วนจนกลืนลำบาก

ผลไม้ที่มีน้ำมากและไม่เปรี้ยวจัด เช่น แตงโมหรือมะละกอสุก เป็นทางเลือกที่ช่วยเพิ่มความชุ่มชื้นและวิตามินโดยไม่ระคายเคืองแผลมากนัก ควรหลีกเลี่ยงผลไม้รสเปรี้ยวจัดอย่างส้มหรือมะนาวในช่วงที่มีแผลในปากเฉียบพลัน