หลายครอบครัวมักเข้าใจผิดว่าการดูแลช่องปากเป็นเรื่องรองเมื่อเทียบกับการป้อนอาหารหรือพลิกตัวป้องกันแผลกดทับ แต่ในความเป็นจริง ช่องปากที่ไม่ได้รับการทำความสะอาดจะสะสมคราบจุลินทรีย์และแบคทีเรียปริมาณมาก และเมื่อผู้สูงอายุติดเตียงมีความเสี่ยงสำลักน้ำลายหรือเศษอาหารเข้าปอดอยู่แล้วจากกล้ามเนื้อกลืนที่อ่อนแรง แบคทีเรียเหล่านั้นก็อาจถูกสำลักลงไปด้วยและเพิ่มความเสี่ยงปอดอักเสบให้รุนแรงขึ้น

จุดนี้คือเหตุผลที่การทำความสะอาดช่องปากไม่ใช่แค่เรื่องความสะอาดผิวเผิน แต่เป็นส่วนหนึ่งของการป้องกันภาวะแทรกซ้อนทางระบบทางเดินหายใจโดยตรง ผู้ดูแลที่เข้าใจความเชื่อมโยงนี้จะไม่มองข้ามการแปรงฟันแม้ผู้สูงอายุจะกินอาหารทางสายยางหรือกินได้น้อยจนดูเหมือนไม่จำเป็นต้องทำความสะอาดปากบ่อย

ผู้สูงอายุติดเตียงจำนวนมากได้รับยาหลายชนิดพร้อมกันหรือที่เรียกว่าการใช้ยาหลายชนิดพร้อมกัน (polypharmacy) เพื่อควบคุมโรคเรื้อรังหลายโรค ยาหลายกลุ่มมีผลข้างเคียงทำให้น้ำลายน้อยลงหรือปากแห้งเรื้อรัง น้ำลายมีบทบาทสำคัญในการล้างเศษอาหารและควบคุมแบคทีเรียในปากตามธรรมชาติ เมื่อปากแห้งต่อเนื่อง ความเสี่ยงฟันผุ เหงือกอักเสบ และเชื้อราในช่องปากจึงเพิ่มขึ้นตามไปด้วย

สัญญาณของปากแห้งที่สังเกตได้คือริมฝีปากแตก ลิ้นดูแห้งหรือเป็นร่อง พูดแล้วเสียงติดขัดเพราะน้ำลายไม่พอหล่อลื่น หากพบสัญญาณเหล่านี้ควรแจ้งให้แพทย์หรือเภสัชกรทราบระหว่างทบทวนรายการยา เพราะบางครั้งปากแห้งเป็นผลจากยาที่ปรับเปลี่ยนได้ ไม่ใช่สิ่งที่ต้องทนอยู่กับมันตลอดไป

จุดที่ผู้ดูแลพลาดบ่อยคือคิดว่าถอดฟันปลอมมาแช่น้ำเปล่าไว้ก็เพียงพอ แต่ฟันปลอมที่ไม่ได้ทำความสะอาดพื้นผิวด้านในจะสะสมคราบและเชื้อราได้เช่นเดียวกับฟันจริง และถ้าใส่ฟันปลอมที่สกปรกกลับเข้าปาก ก็เท่ากับนำแบคทีเรียกลับเข้าไปใหม่ทุกครั้ง ฟันปลอมจึงควรถอดออกมาทำความสะอาดด้วยแปรงเฉพาะและน้ำสะอาดทุกวัน แยกจากการทำความสะอาดช่องปากที่เหลืออยู่

ในเวลากลางคืน ควรถอดฟันปลอมออกและแช่ในภาชนะที่มีฝาปิดแทนการใส่ทิ้งไว้ตลอดคืน เพราะการใส่ฟันปลอมนอนตลอดคืนเพิ่มความเสี่ยงเชื้อราในช่องปากและแผลกดทับบนเหงือกที่มองไม่เห็นชัดหากไม่ถอดตรวจเป็นระยะ

ผู้สูงอายุติดเตียงมักสื่อสารความเจ็บปวดในปากไม่ได้ชัดเจนเหมือนคนทั่วไป โดยเฉพาะผู้ที่มีปัญหาความจำหรือพูดลำบากอยู่แล้ว การสังเกตด้วยตาจึงสำคัญมาก คราบขาวที่ขูดไม่ออกง่าย รอยแดงหรือแผลที่เยื่อบุปาก และเหงือกบวมแดงเป็นสัญญาณที่ต้องจดไว้บอกแพทย์หรือทันตแพทย์ ไม่ควรปล่อยผ่านเพราะคิดว่าเป็นเรื่องเล็กน้อย

ต้องระวังอาการแสดงไม่ตรงแบบ (atypical presentation) ที่พบได้บ่อยในผู้สูงอายุ เช่น การติดเชื้อในช่องปากอาจไม่ทำให้มีไข้สูงชัดเจนแบบคนทั่วไป แต่แสดงออกเป็นกินได้น้อยลงกะทันหัน งอแง หรือปัดมือไม่ยอมให้จับปากโดยไม่มีเหตุผลอื่น ผู้ดูแลที่คุ้นเคยกับพฤติกรรมปกติของผู้สูงอายุคนนั้นจะสังเกตความเปลี่ยนแปลงเหล่านี้ได้ไวกว่าคนที่เพิ่งมาช่วยดูแล