สำหรับผู้สูงอายุที่นอนติดเตียง การได้สระผมคือหนึ่งในไม่กี่กิจวัตรประจำวันที่ยังทำให้รู้สึกว่าตัวเองได้รับการดูแลอย่างมีศักดิ์ศรี หนังศีรษะที่มันเยิ้ม คัน และมีกลิ่น ส่งผลต่ออารมณ์และการนอนมากกว่าที่ครอบครัวคาด ผู้ดูแลหลายคนสังเกตว่าหลังสระผมเสร็จ ผู้สูงอายุหลับได้ยาวขึ้นในคืนนั้นและยอมให้ทำกิจวัตรอื่นง่ายขึ้น

ในอีกด้านหนึ่ง การสระผมยังเป็นโอกาสตรวจหนังศีรษะที่ดีที่สุดในรอบสัปดาห์ จุดที่ควรดูคือรอยแดงบริเวณท้ายทอยซึ่งเป็นตำแหน่งรับน้ำหนักตลอดเวลาในคนที่นอนหงายนาน รอยเกา สะเก็ดหนา ผื่นแดงมัน หรือก้อนตุ่มที่ไม่เคยมีมาก่อน สิ่งเหล่านี้มักถูกมองข้ามเพราะผมบัง แต่จะเห็นชัดมากตอนผมเปียกและแสกออก

สิ่งที่ต้องเข้าใจคือกิจกรรมนี้ใช้พลังงานของผู้สูงอายุมากกว่าที่เห็น การนอนแหงนคอ ความเปียก และการถูกจับพลิกตัว ล้วนเป็นภาระต่อคนที่มีภาวะเปราะบาง จึงไม่ควรจัดสระผมต่อจากกิจกรรมหนักอื่น เช่น ทำแผล อาบน้ำเต็มตัว หรือกายภาพบำบัด ในช่วงเวลาติดกัน

ความผิดพลาดที่พบบ่อยที่สุดคือใช้ผ้าขนหนูผืนเดียวรองใต้ศีรษะแล้วหวังว่าจะซับน้ำได้หมด ในความเป็นจริงผ้าขนหนูจะอิ่มน้ำภายในไม่กี่นาทีแล้วน้ำจะซึมทะลุลงที่นอน วิธีที่ได้ผลคือคิดเป็นระบบสามชั้น ชั้นล่างสุดเป็นแผ่นกันเปื้อนหรือผ้าพลาสติกที่กว้างเลยแนวไหล่ทั้งสองข้าง ชั้นกลางเป็นผ้าขนหนูหนาไว้ซับ และชั้นบนเป็นผ้าม้วนกั้นเป็นสันรอบต้นคอ

สันผ้าม้วนรอบคอคือชิ้นที่ทำให้ทุกอย่างต่างกัน เพราะมันบังคับให้น้ำไหลไปทางเดียวแทนที่จะกระจายลงไหล่และหลัง วิธีทำง่าย ๆ คือม้วนผ้าขนหนูผืนยาวให้แน่นแล้ววางเป็นรูปเกือกม้ารอบคอ เปิดช่องด้านที่จะให้น้ำไหลออกลงอ่างหรือถัง ถ้าบ้านมีอ่างสระผมแบบเป่าลมก็ใช้แทนได้ แต่ยังต้องมีแผ่นกันเปื้อนรองอยู่ดีเผื่อน้ำล้น

ปริมาณน้ำก็มีผลมาก หลายบ้านเตรียมน้ำมาถังใหญ่แล้วราดทีละมาก ทำให้น้ำล้นระบบกัน วิธีที่คุมได้ดีกว่าคือใช้เหยือกขนาดพอมือราดทีละน้อยจากด้านหน้าไปด้านหลัง และเตรียมน้ำสะอาดไว้หลายเหยือกแทนการเตรียมถังเดียว

ผู้สูงอายุที่นอนติดเตียงมักมีข้อต่อคอที่ตึงและกระดูกคอเสื่อมอยู่แล้ว การจับศีรษะแหงนไปด้านหลังเพื่อให้น้ำไหลสะดวกจึงเป็นท่าที่อันตรายกว่าที่คิด ทั้งทำให้เจ็บคอ เวียนศีรษะ และในบางคนทำให้รู้สึกหน้ามืดคล้ายอาการความดันตกเมื่อเปลี่ยนท่า หลักปฏิบัติคือคอควรอยู่ในแนวเดียวกับลำตัว มีผ้าม้วนรองใต้ต้นคอเพื่อรับน้ำหนัก และห้ามปล่อยให้ศีรษะห้อยลงจากขอบเตียงโดยไม่มีอะไรรอง

เรื่องที่สำคัญไม่แพ้กันคือการสำลัก ผู้สูงอายุที่มีปัญหาการกลืนอยู่แล้วเสี่ยงต่อการสำลักน้ำที่ไหลลงหน้าได้ง่าย ควรใช้ผ้าเล็กปิดคลุมหน้าผากถึงคิ้วเพื่อกันน้ำลงตา และราดน้ำจากแนวหน้าผากไปทางท้ายทอยเสมอ ไม่ใช่ราดจากด้านหน้าลงหน้า หากผู้สูงอายุไอขึ้นมาระหว่างสระ ให้หยุดราดน้ำทันที ตะแคงหน้า และรอจนไอสงบก่อนทำต่อ

ผู้ดูแลควรพูดบอกทุกขั้นตอนก่อนลงมือ เช่น บอกว่ากำลังจะราดน้ำแล้วนะ หรือกำลังจะยกศีรษะขึ้นนิดหนึ่ง การบอกล่วงหน้าช่วยให้ผู้สูงอายุไม่ตกใจเกร็ง และสำคัญเป็นพิเศษในผู้ที่มีภาวะสมองเสื่อม เพราะการถูกจับต้องโดยไม่รู้ตัวมักกระตุ้นให้ต่อต้านและดิ้น ซึ่งเสี่ยงทั้งต่อคอของท่านและหลังของผู้ดูแลเอง

ผู้สูงอายุที่มีมวลกล้ามเนื้อน้อยและไขมันใต้ผิวหนังบางลงจะสูญเสียความร้อนเร็วกว่าคนทั่วไปมาก ผมที่เปียกบวกกับลมจากพัดลมหรือเครื่องปรับอากาศทำให้ตัวเย็นลงได้ภายในไม่กี่นาที อาการที่ตามมาคือหนาวสั่น ไม่สบายตัว และครั้งหน้าจะปฏิเสธไม่ยอมให้สระอีก ซึ่งเป็นสาเหตุที่พบบ่อยที่สุดที่ทำให้การสระผมกลายเป็นเรื่องต่อสู้ในบ้าน

วิธีจัดการคือปิดพัดลมและเครื่องปรับอากาศที่เป่าตรงเตียงก่อนเริ่ม ปิดหน้าต่างที่มีลมโกรก คลุมตัวผู้สูงอายุด้วยผ้าห่มตั้งแต่คอลงไปตลอดเวลา และเปิดเฉพาะส่วนศีรษะเท่านั้น ควรเตรียมผ้าเช็ดตัวอุ่น ๆ ไว้อีกผืนสำหรับห่อผมทันทีที่ล้างน้ำเสร็จ

เวลาคือเพื่อนของความเย็น ยิ่งสระนานยิ่งเสี่ยง ผู้ดูแลที่ทำจนคล่องมักใช้เวลาตั้งแต่ราดน้ำจนห่อผ้าเสร็จไม่นานนัก เคล็ดลับคืออย่าสระซ้ำหลายรอบและใช้แชมพูปริมาณพอเหมาะ เพราะฟองมากเกินไปทำให้ต้องล้างหลายรอบและยืดเวลาที่ผมเปียกออกไปโดยไม่จำเป็น สำหรับวันที่อากาศเย็นหรือผู้สูงอายุไม่สบาย การใช้แชมพูชนิดไม่ต้องล้างน้ำเป็นทางเลือกที่ปลอดภัยกว่า