การกลืนเป็นกระบวนการที่ต้องอาศัยกล้ามเนื้อหลายมัดทำงานประสานกันอย่างรวดเร็ว เมื่ออายุมากขึ้น กล้ามเนื้อที่ใช้เคี้ยวและกลืนอ่อนแรงลงตามภาวะมวลกล้ามเนื้อน้อย (sarcopenia) ที่เกิดขึ้นทั่วร่างกาย ทำให้จังหวะกลืนช้าลงและเสี่ยงให้เศษอาหารหรือน้ำหลุดเข้าหลอดลมได้ง่ายขึ้นกว่าคนหนุ่มสาว

สิ่งที่ทำให้ครอบครัวไม่ทันสังเกตคือ การสำลักในผู้สูงอายุจำนวนไม่น้อยไม่ได้แสดงออกเป็นการไอแรง ๆ ให้เห็นชัดเจนเสมอไป บางคนมีอาการไอเบา ๆ ซ้ำ ๆ ทุกมื้อจนกลายเป็นเรื่องที่ทุกคนในบ้านคุ้นชินและมองข้ามไป ทั้งที่เป็นสัญญาณว่ากำลังมีอาหารหรือน้ำลงหลอดลมทีละน้อยอยู่เป็นประจำ

ครอบครัวจำนวนมากยังคงทำอาหารแบบเดิมที่เคยทำมาทั้งชีวิตโดยไม่ปรับตามความสามารถในการเคี้ยวที่เปลี่ยนไปของผู้สูงอายุ การหั่นชิ้นให้เล็กลง ต้มให้นุ่มขึ้น หรือเปลี่ยนจากข้าวสวยแข็งเป็นข้าวต้มในบางมื้อ ไม่ใช่การดูแลที่มากเกินไป แต่เป็นการปรับให้เข้ากับร่างกายจริงในปัจจุบัน

สำหรับของเหลว เช่น น้ำหรือน้ำซุป ผู้สูงอายุบางคนสำลักน้ำใสได้ง่ายกว่าของเหลวที่ข้นกว่าเล็กน้อย หากสังเกตว่าสำลักน้ำบ่อยเป็นพิเศษ ควรปรึกษาแพทย์หรือนักกิจกรรมบำบัดเรื่องการปรับความข้นของเครื่องดื่มอย่างเหมาะสม ไม่ควรปรับเองโดยไม่มีคำแนะนำเพราะอาจกระทบต่อปริมาณน้ำที่ร่างกายได้รับ

ผู้สูงอายุต้องนั่งตัวตรงหรือเกือบตรงขณะกินทุกครั้ง ศีรษะควรตั้งตรงหรือก้มเล็กน้อยไปทางด้านหน้า ไม่ควรกินขณะนอนราบหรือเอนตัวลงบนเตียง เพราะท่าเอนทำให้กล้ามเนื้อกลืนทำงานได้ไม่เต็มที่และเพิ่มความเสี่ยงสำลักโดยตรง หลังกินเสร็จควรให้นั่งตัวตรงต่ออีกอย่างน้อยยี่สิบถึงสามสิบนาทีก่อนเอนตัวหรือเข้านอน

ผู้ดูแลที่ป้อนอาหารควรป้อนทีละคำเล็ก ๆ และรอให้กลืนหมดจริงก่อนป้อนคำถัดไป ไม่เร่งรีบแม้จะมีเวลาจำกัด และควรนั่งอยู่ระดับสายตาเดียวกันหรือต่ำกว่าเล็กน้อย ไม่ยืนป้อนจากด้านบนซึ่งอาจทำให้ผู้สูงอายุต้องเงยหน้าขณะกลืน

ผู้สูงอายุที่ใช้ยาหลายชนิดพร้อมกัน (polypharmacy) มักมียาที่ต้องกินก่อนอาหาร หลังอาหาร หรือพร้อมอาหารปนกันหลายรายการ หากมื้ออาหารเลื่อนไปมาไม่แน่นอนในแต่ละวัน จังหวะกินยาก็จะคลาดเคลื่อนตามไปด้วยโดยที่ผู้ดูแลไม่รู้ตัวว่าห่างหรือใกล้มื้ออาหารเกินกว่าที่ระบุไว้ ทางที่ปลอดภัยที่สุดคือพยายามให้มื้ออาหารหลักเกิดขึ้นในช่วงเวลาใกล้เคียงกันทุกวัน แล้วผูกเวลายาไว้กับมื้ออาหารนั้นเป็นหลัก แทนที่จะจำแยกเป็นตัวเลขนาฬิกาล้วน ๆ

หากมีข้อสงสัยว่ายาชนิดใดต้องห่างจากมื้ออาหารเท่าไรจึงจะปลอดภัย ควรสอบถามเภสัชกรโดยตรง บทความนี้ไม่ได้ระบุปริมาณหรือช่วงเวลาที่แน่นอนสำหรับยาชนิดใดชนิดหนึ่ง เพราะขึ้นอยู่กับชนิดยาและแผนการรักษาเฉพาะราย