สูงวัยไทย
แบกรับดูแลคุณยายคนเดียวมาสองปี จนหมดแรงถึงบอกครอบครัวว่าไหวไม่ไหวแล้ว
พิมพ์เมื่อ 5 สิงหาคม 2026
แบกรับดูแลคุณยายคนเดียวมาสองปี จนหมดแรงถึงบอกครอบครัวว่าไหวไม่ไหวแล้ว
ผู้ดูแลผู้สูงอายุจำนวนมากรอจนถึงจุดวิกฤตก่อนจึงขอความช่วยเหลือ ทำให้เกิดผลกระทบที่หลีกเลี่ยงได้ บทความนี้ชี้ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยในการรับมือกับภาวะหมดไฟผู้ดูแล พร้อมแนวทางแก้ไขก่อนสถานการณ์เลวร้ายลง
ตรวจสอบล่าสุด 6 สิงหาคม 2026

รูปภาพโดย Jsme MILA / Pexels
ข้อจำกัดความรับผิดชอบทางการแพทย์
เนื้อหานี้จัดทำขึ้นเพื่อการศึกษาเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ ไม่สามารถใช้วินิจฉัย รักษา หรือป้องกันโรคได้ หากมีอาการผิดปกติหรือมีความเสี่ยง ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร
คำตอบสั้น ๆ
- ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยที่สุดคือแบกรับภาระดูแลผู้สูงอายุคนเดียวโดยไม่ขอให้ญาติหรือครอบครัวช่วยแบ่งเบาตั้งแต่เนิ่น ๆ จนรอถึงจุดที่หมดแรงจริง ๆ จึงเอ่ยปากขอความช่วยเหลือ ซึ่งมักทำให้ทั้งผู้ดูแลและผู้สูงอายุได้รับผลกระทบมากกว่าที่ควร
- อีกความผิดพลาดที่พบบ่อยคือมองว่าความรู้สึกหงุดหงิดหรือเหนื่อยล้าจากการดูแลเป็นสัญญาณว่าตนเองไม่รักหรือไม่เต็มใจดูแล ทำให้เก็บกดความรู้สึกไว้คนเดียวแทนที่จะยอมรับว่าเป็นปฏิกิริยาปกติที่ต้องได้รับการจัดการ
- ความผิดพลาดที่ส่งผลต่อสุขภาพโดยตรงคือละเลยการดูแลตัวเอง เช่น ไม่ไปตรวจสุขภาพประจำปีหรือลืมกินยาประจำตัวของตัวเอง เพราะทุ่มเวลาทั้งหมดให้กับการดูแลผู้สูงอายุในบ้านจนไม่เหลือเวลาให้ตัวเอง
- หลายครอบครัวยังพลาดเรื่องปล่อยให้สมาชิกคนหนึ่งรับภาระดูแลหลักเพียงคนเดียวโดยไม่มีการแบ่งหน้าที่ชัดเจน ทำให้เกิดความไม่เป็นธรรมและความขัดแย้งในครอบครัวตามมาในระยะยาว
เหมาะกับใคร
- เหมาะกับผู้ดูแลผู้สูงอายุที่กำลังรู้สึกเหนื่อยล้าและอยากทบทวนว่ามีข้อผิดพลาดใดที่ควรปรับปรุงก่อนสถานการณ์แย่ลง
- เหมาะกับครอบครัวที่มีสมาชิกคนหนึ่งรับภาระดูแลหลักและอยากรู้วิธีแบ่งเบาภาระให้เป็นธรรมมากขึ้น
- ไม่เหมาะกับสถานการณ์ฉุกเฉินที่ผู้ดูแลมีความคิดทำร้ายตัวเองอยู่แล้ว ซึ่งต้องขอความช่วยเหลือทันทีโดยไม่รอ
- เป็นความรู้ทั่วไปเพื่อปรับปรุงวิธีรับมือ ไม่ใช่การวินิจฉัยหรือรักษาภาวะซึมเศร้า
สิ่งที่ควรรู้
พลาด: แบกรับภาระดูแลคนเดียวโดยไม่ขอความช่วยเหลือตั้งแต่เนิ่น ๆ
ผู้ดูแลหลายคนเชื่อว่าตนเองต้องรับผิดชอบดูแลผู้สูงอายุในบ้านทั้งหมดโดยลำพัง ด้วยความรู้สึกว่าเป็นหน้าที่หรือไม่อยากเป็นภาระให้คนอื่น จึงไม่ขอความช่วยเหลือจากญาติหรือพี่น้องตั้งแต่ช่วงแรก จนกระทั่งถึงจุดที่หมดแรงจริง ๆ จึงเอ่ยปากขอความช่วยเหลือ ซึ่งมักสายเกินไปที่จะป้องกันผลกระทบที่เกิดขึ้นแล้ว เช่น ความสัมพันธ์ในครอบครัวที่ตึงเครียดหรือสุขภาพของผู้ดูแลเองที่ทรุดลง
แก้พลาด: เริ่มขอความช่วยเหลือตั้งแต่สัญญาณแรกของความเหนื่อยล้า เช่น ขอให้ญาติผลัดเปลี่ยนดูแลบางช่วงเวลา แทนการรอจนถึงจุดวิกฤต
พลาด: มองว่าความหงุดหงิดหรือเหนื่อยล้าเป็นสัญญาณว่าตนเองไม่รักผู้สูงอายุ
เมื่อรู้สึกหงุดหงิดหรือเบื่อหน่ายกับกิจวัตรการดูแล ผู้ดูแลบางคนตีความว่าตนเองกำลังกลายเป็นคนไม่ดีหรือไม่รักคนที่ตนดูแลเหมือนเดิม ความรู้สึกผิดนี้ทำให้เก็บกดอารมณ์ไว้คนเดียวและไม่กล้าพูดคุยกับใคร ซึ่งยิ่งเพิ่มความเครียดสะสมมากขึ้นไปอีก
แก้พลาด: ยอมรับว่าความเหนื่อยล้าและหงุดหงิดเป็นปฏิกิริยาปกติของภาวะหมดไฟผู้ดูแล ไม่ใช่เครื่องวัดความรักที่มีต่อผู้สูงอายุในบ้าน และควรพูดคุยกับคนที่ไว้ใจได้แทนการเก็บไว้คนเดียว
พลาด: ละเลยการดูแลสุขภาพตัวเองเพราะทุ่มเวลาให้ผู้สูงอายุทั้งหมด
ผู้ดูแลจำนวนมากไม่มีเวลาไปตรวจสุขภาพประจำปีของตัวเอง หรือลืมกินยาประจำตัวเพราะมัวยุ่งกับการดูแลคนอื่นจนไม่เหลือเวลาให้ตัวเอง ความเสี่ยงจากการใช้ยาหลายชนิดพร้อมกันโดยไม่มีใครช่วยตรวจสอบก็อาจเกิดขึ้นกับตัวผู้ดูแลเองได้เช่นกัน หากปล่อยไว้นานอาจนำไปสู่ปัญหาสุขภาพที่ทำให้ดูแลผู้สูงอายุต่อไม่ไหวในที่สุด
อีกผลกระทบที่มักถูกมองข้ามคือ เมื่อผู้ดูแลเหนื่อยล้าจนไม่มีแรงสังเกตความเปลี่ยนแปลงของผู้สูงอายุอย่างละเอียด อาจพลาดสัญญาณเริ่มต้นของภาวะเปราะบาง เช่น เดินช้าลงกว่าเดิม น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ หรืออ่อนเพลียง่ายกว่าปกติ ซึ่งควรได้รับการประเมินโดยแพทย์โดยเร็วก่อนที่อาการจะทรุดลงจนดูแลได้ยากขึ้น
แก้พลาด: จัดเวลาดูแลสุขภาพตัวเองให้เป็นส่วนหนึ่งของตารางประจำ เช่น นัดตรวจสุขภาพประจำปีของตัวเองไว้ล่วงหน้า และขอให้คนอื่นช่วยดูแลผู้สูงอายุแทนในช่วงเวลานั้น
พลาด: ปล่อยให้สมาชิกคนหนึ่งรับภาระดูแลหลักโดยไม่มีการแบ่งหน้าที่ชัดเจน
ในหลายครอบครัว มีสมาชิกเพียงคนเดียวที่รับภาระดูแลหลักทั้งหมด ในขณะที่พี่น้องคนอื่นอาจช่วยเหลือเพียงเล็กน้อยหรือไม่ได้ช่วยเลย โดยไม่มีการพูดคุยแบ่งหน้าที่กันอย่างชัดเจน ทำให้เกิดความรู้สึกไม่เป็นธรรมสะสมและอาจนำไปสู่ความขัดแย้งในครอบครัวในระยะยาว
แก้พลาด: จัดประชุมครอบครัวเพื่อพูดคุยแบ่งหน้าที่ดูแลอย่างชัดเจน โดยพิจารณาจากความสามารถและเวลาว่างของแต่ละคน ไม่ใช่ปล่อยให้เป็นภาระของคนใดคนหนึ่งโดยปริยาย

รูปภาพโดย cottonbro studio / Pexels
ขั้นตอนที่ควรทำ
ทบทวนว่ากำลังแบกรับภาระคนเดียวมากเกินไปหรือไม่
ลองประเมินว่าตัวเองรับผิดชอบงานดูแลกี่ด้านโดยไม่มีใครช่วย และรู้สึกเหนื่อยล้าสะสมมากน้อยเพียงใดในช่วงที่ผ่านมา
เปิดใจพูดคุยกับครอบครัวเรื่องการแบ่งหน้าที่
จัดเวลาพูดคุยกับพี่น้องหรือญาติเพื่อแบ่งหน้าที่ดูแลอย่างเป็นธรรม โดยไม่รอให้ตัวเองหมดแรงก่อนจึงเอ่ยปาก
- ระบุงานดูแลทั้งหมดที่ต้องทำในแต่ละสัปดาห์
- เสนอให้แต่ละคนรับผิดชอบตามความสามารถและเวลาว่าง
- นัดทบทวนการแบ่งหน้าที่เป็นระยะเพื่อปรับให้เหมาะสม
จัดเวลาดูแลสุขภาพตัวเองอย่างจริงจัง
กำหนดเวลาตรวจสุขภาพประจำปีของตัวเองและการพักผ่อนไว้ล่วงหน้า โดยขอให้คนอื่นช่วยดูแลผู้สูงอายุแทนในช่วงเวลานั้น
สิ่งที่ควรหลีกเลี่ยง
- อย่าแบกรับภาระดูแลคนเดียวโดยไม่ขอความช่วยเหลือตั้งแต่เนิ่น ๆ
- อย่ามองว่าความหงุดหงิดหรือเหนื่อยล้าเป็นสัญญาณว่าตนเองไม่รักผู้สูงอายุในบ้าน
- อย่าละเลยการตรวจสุขภาพหรือกินยาประจำตัวของตัวเองเพราะทุ่มเวลาให้คนอื่นทั้งหมด
- อย่าปล่อยให้สมาชิกคนหนึ่งรับภาระดูแลหลักโดยไม่มีการแบ่งหน้าที่ชัดเจน
- อย่ารอจนหมดแรงจริง ๆ ก่อนจึงเริ่มขอความช่วยเหลือจากครอบครัวหรือผู้เชี่ยวชาญ
เมื่อใดควรขอความช่วยเหลือ
- โทร 1669 หรือขอความช่วยเหลือฉุกเฉินทันที หากมีความคิดทำร้ายตัวเองหรือรู้สึกว่าไม่สามารถดูแลตัวเองและผู้สูงอายุในบ้านได้อย่างปลอดภัย
- ติดต่อสายด่วนสุขภาพจิตหรือพบแพทย์ภายในวันเดียวกัน หากรู้สึกหมดแรงจนกระทบการนอนและการกินต่อเนื่องหลายวัน
- นัดปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพจิตภายในสัปดาห์นี้ หากความขัดแย้งในครอบครัวเรื่องแบ่งหน้าที่ดูแลรุนแรงขึ้นจนกระทบความสัมพันธ์
- เฝ้าสังเกตและเริ่มปรับวิธีขอความช่วยเหลือ หากยังไม่มีสัญญาณรุนแรง เพียงเริ่มรู้สึกว่าแบกรับภาระมากเกินไป
เช็กลิสต์สรุป
- ทบทวนว่ากำลังแบกรับภาระดูแลคนเดียวมากเกินไปหรือไม่
- เปิดใจพูดคุยกับครอบครัวเรื่องการแบ่งหน้าที่ดูแลอย่างเป็นธรรม
- ยอมรับว่าความหงุดหงิดหรือเหนื่อยล้าเป็นปฏิกิริยาปกติ ไม่ใช่ความล้มเหลว
- จัดเวลาตรวจสุขภาพและพักผ่อนของตัวเองอย่างจริงจัง
- ขอความช่วยเหลือตั้งแต่สัญญาณแรกของความเหนื่อยล้า ไม่รอจนหมดแรง
- ปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพจิตหากความเครียดสะสมไม่ดีขึ้น
คำถามที่พบบ่อย
รู้สึกผิดที่อยากขอให้พี่น้องช่วยดูแลคุณแม่บ้าง เพราะกลัวถูกมองว่าไม่รับผิดชอบ
การขอให้ครอบครัวช่วยแบ่งเบาภาระไม่ใช่การไม่รับผิดชอบ แต่เป็นการดูแลตัวเองเพื่อให้สามารถดูแลผู้สูงอายุได้อย่างยั่งยืนในระยะยาว ควรเปิดใจพูดคุยกับพี่น้องอย่างตรงไปตรงมาถึงความต้องการนี้
ดูแลคุณตาคนเดียวมานานจนไม่มีเวลาไปตรวจสุขภาพตัวเองเลย ควรทำอย่างไร
ควรจัดเวลานัดตรวจสุขภาพประจำปีของตัวเองไว้ล่วงหน้าเช่นเดียวกับที่จัดเวลาให้ผู้สูงอายุ และขอให้ญาติหรือบริการดูแลในชุมชนช่วยดูแลแทนในช่วงเวลานั้น เพื่อไม่ให้สุขภาพของตัวเองถูกละเลย
พี่น้องไม่ยอมช่วยดูแลคุณยายเลย ทำให้รู้สึกไม่เป็นธรรม ควรทำอย่างไร
ควรจัดประชุมครอบครัวเพื่อพูดคุยแบ่งหน้าที่อย่างชัดเจน โดยพิจารณาความสามารถและเวลาว่างของแต่ละคน หากยังตกลงกันไม่ได้ อาจขอให้ผู้เชี่ยวชาญด้านสังคมสงเคราะห์ช่วยเป็นตัวกลางในการพูดคุย
รู้สึกหงุดหงิดใส่คุณพ่อบ่อยขึ้นจนรู้สึกผิดว่าตัวเองไม่รักท่านเหมือนเดิม
ความหงุดหงิดที่เพิ่มขึ้นมักเป็นสัญญาณของความเครียดสะสมจากภาระการดูแล ไม่ใช่เครื่องวัดความรักที่มีต่อท่าน ควรพูดคุยกับคนที่ไว้ใจได้และพิจารณาขอความช่วยเหลือแบ่งเบาภาระแทนการเก็บความรู้สึกผิดไว้คนเดียว
ควรรอให้ตัวเองหมดแรงจริง ๆ ก่อนหรือไม่ ถึงจะขอความช่วยเหลือได้อย่างสมเหตุสมผล
ไม่ควรรอ การขอความช่วยเหลือตั้งแต่สัญญาณแรกของความเหนื่อยล้า เช่น นอนไม่หลับหรือหงุดหงิดง่ายกว่าปกติ ช่วยป้องกันไม่ให้สถานการณ์ลุกลามถึงจุดที่กระทบทั้งตัวผู้ดูแลและผู้สูงอายุในบ้าน
จะเริ่มพูดคุยกับครอบครัวเรื่องแบ่งหน้าที่ดูแลอย่างไรโดยไม่ให้เกิดความขัดแย้ง
ควรเริ่มจากการอธิบายสถานการณ์และความรู้สึกของตัวเองอย่างตรงไปตรงมา โดยเสนอทางเลือกการแบ่งหน้าที่ตามความสามารถของแต่ละคนแทนการตำหนิว่าใครทำน้อยกว่าใคร และเปิดโอกาสให้ทุกคนแสดงความเห็นร่วมกัน
สรุป
- การแบกรับภาระดูแลคนเดียวโดยไม่ขอความช่วยเหลือตั้งแต่เนิ่น ๆ มักทำให้ผลกระทบรุนแรงกว่าที่ควรเมื่อถึงจุดหมดแรง
- ความหงุดหงิดหรือเหนื่อยล้าจากการดูแลเป็นปฏิกิริยาปกติ ไม่ใช่เครื่องวัดความรักที่มีต่อผู้สูงอายุในบ้าน
- การละเลยสุขภาพตัวเองเพื่อดูแลคนอื่นทั้งหมด อาจนำไปสู่ปัญหาสุขภาพที่ทำให้ดูแลต่อไม่ไหวในที่สุด
- การแบ่งหน้าที่ดูแลอย่างชัดเจนในครอบครัวช่วยลดความรู้สึกไม่เป็นธรรมและความขัดแย้งในระยะยาว
แหล่งข้อมูล
- แนวทางดูแลสุขภาพจิตผู้ดูแลผู้สูงอายุ — กรมสุขภาพจิต (เปิดในแท็บใหม่)(เข้าถึงเมื่อ 2026-08-05)
- Ageing and health — World Health Organization (WHO) (เปิดในแท็บใหม่)(เข้าถึงเมื่อ 2026-08-05)
จัดทำโดยทีมกองบรรณาธิการสูงวัยไทย
บทความที่เกี่ยวข้อง

ดูแลคุณแม่มาสามปีจนรู้สึกหมดแรง ควรขอความช่วยเหลือตอนไหนดี
ผู้ดูแลผู้สูงอายุที่กำลังเผชิญความเศร้าโศกจากการสูญเสียคนใกล้ชิดพร้อมกับภาระดูแลคนในบ้าน มักถึงจุดที่รับมือไม่ไหวโดยไม่รู้ตัว คู่มือนี้ช่วยสังเกตสัญญาณเตือนและแนวทางขอความช่วยเหลือก่อนสถานการณ์เลวร้ายลง

บอกคุณพ่อว่า 'อย่าคิดมาก' ทุกครั้งที่ท่านพูดถึงคุณแม่ที่จากไป จนท่านเลิกเล่าให้ฟัง
ความตั้งใจดีของลูกหลานในการปลอบใจผู้สูงอายุที่กำลังเศร้าโศก บางครั้งกลับทำให้ท่านรู้สึกโดดเดี่ยวมากขึ้นโดยไม่รู้ตัว บทความนี้ชี้ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยเมื่อดูแลผู้สูงอายุที่สูญเสียคนใกล้ชิด พร้อมแนวทางแก้ไข

จัดงานทำบุญใหญ่โตให้คุณยายทุกปีโดยไม่เคยถามว่าท่านอยากทำแบบไหนจริง ๆ
ความตั้งใจดีในการจัดกิจกรรมรำลึกถึงผู้จากไป บางครั้งกลับไม่ตรงกับความต้องการของผู้สูงอายุในบ้าน บทความนี้ชี้ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยเมื่อจัดกิจกรรมรำลึก พร้อมแนวทางแก้ไขให้กิจกรรมมีความหมายจริง