ผู้สูงอายุจำนวนมากไม่แสดงความเศร้าออกมาด้วยการร้องไห้หรือพูดถึงความรู้สึกโดยตรง แต่แสดงผ่านการเปลี่ยนแปลงของกิจวัตรประจำวัน เช่น ไม่อยากลุกจากเตียง ไม่อยากอาบน้ำ หรือนั่งเงียบในมุมเดิมทั้งวันโดยไม่พูดคุยกับใคร ลักษณะนี้เป็นสิ่งที่เรียกว่าอาการแสดงไม่ตรงแบบ ซึ่งพบได้บ่อยในผู้สูงอายุเมื่อเทียบกับคนวัยหนุ่มสาวที่มักแสดงความเศร้าผ่านคำพูดหรือการร้องไห้ได้ชัดเจนกว่า

ครอบครัวจึงควรสังเกตการเปลี่ยนแปลงของกิจวัตรประจำวันเป็นหลัก มากกว่ารอถามตรง ๆ ว่าท่านเศร้าหรือไม่ เพราะผู้สูงอายุหลายท่านมักตอบว่า 'สบายดี' ด้วยความเกรงใจ ทั้งที่พฤติกรรมจริงกำลังบอกเรื่องราวที่ต่างออกไป

การสูญเสียคู่ชีวิตในวัยสูงอายุมักมาพร้อมความเสี่ยงต่อสุขภาพกายที่ซ้อนทับกันหลายด้าน เช่น เบื่ออาหารจนน้ำหนักลดเร็ว มวลกล้ามเนื้อน้อยลงจากการไม่เคลื่อนไหว หรือลืมกินยาประจำตัวเพราะคู่ชีวิตที่เคยช่วยจัดยาให้ไม่อยู่แล้ว ความเสี่ยงจากการใช้ยาหลายชนิดพร้อมกันโดยไม่มีใครช่วยตรวจสอบจึงเพิ่มขึ้นในช่วงนี้โดยเฉพาะ

หากพบว่าผู้สูงอายุที่กำลังเศร้าโศกเริ่มมีอาการทางกายที่เปลี่ยนไปชัดเจน เช่น เวียนศีรษะเวลาลุกยืนจากความดันตกเมื่อเปลี่ยนท่า หรือดูสับสนผิดปกติอย่างรวดเร็ว ควรพาไปพบแพทย์เพื่อประเมิน เพราะอาการเหล่านี้อาจไม่ได้เกิดจากความเศร้าเพียงอย่างเดียว แต่อาจเกี่ยวข้องกับภาวะร่างกายที่ต้องได้รับการดูแลควบคู่กันไป

ความเศร้าโศกตามธรรมชาติมักมีลักษณะขึ้นลงสลับกัน มีบางวันที่ท่านยิ้มหรือหัวเราะได้เมื่อพูดถึงความทรงจำดี ๆ สลับกับวันที่รู้สึกทุกข์หนัก ลักษณะนี้เป็นเรื่องปกติของกระบวนการเศร้าโศกและมักค่อย ๆ ดีขึ้นตามเวลา แม้จะไม่หายไปทั้งหมดก็ตาม

สิ่งที่ต้องแยกออกจากความเศร้าปกติคือภาวะซึมเศร้าที่ต่อเนื่องยาวนานโดยไม่มีช่วงเวลาที่ดีขึ้นเลย ไม่สนใจกิจกรรมที่เคยชอบทั้งหมด แยกตัวจากทุกคนอย่างสิ้นเชิง หรือมีความคิดว่าอยากตายตามคู่ชีวิตไป ลักษณะเหล่านี้ต้องได้รับการประเมินจากแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพจิตโดยเร็ว ไม่ใช่ปล่อยให้เป็นเรื่องที่ 'รอเวลาให้ดีขึ้นเอง'

หลายคนกังวลว่าจะพูดผิดหรือทำให้ท่านเศร้ามากขึ้น จนสุดท้ายเลือกที่จะไม่พูดถึงเรื่องนี้เลย ซึ่งอาจทำให้ผู้สูงอายุรู้สึกโดดเดี่ยวมากขึ้น การรับฟังอย่างตั้งใจ การอยู่เป็นเพื่อนเงียบ ๆ โดยไม่ต้องพยายามแก้ปัญหา หรือการชวนทำกิจวัตรประจำวันง่าย ๆ ร่วมกัน เช่น กินข้าวด้วยกันหรือเดินเล่นสั้น ๆ มักมีความหมายมากกว่าคำพูดปลอบใจที่ท่องจำมา

การพูดถึงผู้จากไปในเชิงบวกเป็นครั้งคราว เช่น เล่าความทรงจำดี ๆ ให้หลานฟัง ก็เป็นวิธีหนึ่งที่ช่วยให้ผู้สูงอายุรู้สึกว่าความทรงจำของคู่ชีวิตยังมีคุณค่าและไม่ถูกลืม แทนที่จะหลีกเลี่ยงการพูดถึงชื่อของท่านโดยสิ้นเชิง