หลายคนคิดว่าตัวเองยังแข็งแรงดี ไม่มีอาการอะไร จึงเลื่อนการตรวจสุขภาพประจำปีออกไปเรื่อย ๆ ปัญหาคือโรคเรื้อรังหลายอย่างในวัยก่อนเกษียณ เช่น ความดันโลหิตสูง ไขมันในเลือดสูง หรือน้ำตาลในเลือดสูง มักไม่แสดงอาการชัดเจนในระยะแรก แต่ค่อย ๆ ส่งผลต่ออวัยวะสำคัญโดยที่เจ้าตัวไม่รู้ตัว

การตรวจสุขภาพก่อนเกษียณที่ดีไม่ใช่แค่เจาะเลือดดูค่าพื้นฐาน แต่ควรรวมการประเมินความสามารถในการทำกิจวัตรประจำวัน หรือที่เรียกว่า ADL (activities of daily living คือกิจวัตรพื้นฐาน เช่น กินข้าว อาบน้ำ แต่งตัว เข้าห้องน้ำ เคลื่อนย้ายตัว) และ IADL (instrumental activities of daily living คือกิจวัตรที่ซับซ้อนขึ้น เช่น จัดยาเอง จัดการเงิน เดินทาง) ไว้เป็นเส้นฐานสำหรับเปรียบเทียบในอนาคต หากความสามารถเริ่มลดลงจะได้สังเกตได้เร็ว

ครอบครัวที่รอจนพ่อแม่มีอาการชัดเจนแล้วค่อยพาไปตรวจ มักพบว่าโรคดำเนินไปไกลกว่าที่ควรแล้ว การแทรกแซงในระยะนั้นทำได้จำกัดกว่าการพบตั้งแต่ระยะต้น

คนใกล้เกษียณจำนวนมากมีโรคประจำตัวมากกว่าหนึ่งโรค และพบแพทย์หลายคนในหลายโรงพยาบาล แต่ละที่อาจสั่งยาคนละชนิด บวกกับยาซื้อเองและอาหารเสริมที่กินตามคำแนะนำของคนรู้จัก ผลคือไม่มีใครในบ้านรู้รายการยาทั้งหมดที่กำลังกินอยู่จริง ๆ

สถานการณ์แบบนี้เพิ่มความเสี่ยงของการใช้ยาหลายชนิดพร้อมกันโดยไม่มีการทบทวน หรือ polypharmacy ซึ่งอาจนำไปสู่ปฏิกิริยาระหว่างยาที่ไม่พึงประสงค์ หรือแม้แต่ prescribing cascade คือภาวะที่แพทย์สั่งยาตัวใหม่เพื่อรักษาผลข้างเคียงจากยาตัวเดิม โดยไม่รู้ว่าอาการนั้นมาจากยาที่กินอยู่แล้ว

การทำรายการยาฉบับเดียวที่รวมทุกอย่างไว้ ไม่ใช่เรื่องยุ่งยาก แต่ต้องมีคนรับผิดชอบทำและปรับปรุงให้เป็นปัจจุบันอยู่เสมอ โดยเฉพาะทุกครั้งที่มีการเปลี่ยนยาหลังออกจากโรงพยาบาลหรือเปลี่ยนแพทย์

หลายครอบครัวไม่เคยคุยกันเรื่องสิทธิการรักษาพยาบาลที่พ่อแม่มีอยู่จนกว่าจะเกิดเหตุฉุกเฉิน แล้วต้องมานั่งค้นหาบัตรประกันสังคม บัตรทอง หรือกรมธรรม์ประกันสุขภาพท่ามกลางความเร่งด่วน สิทธิเหล่านี้มีเงื่อนไข โรงพยาบาลที่ครอบคลุม และขั้นตอนการใช้สิทธิที่แตกต่างกัน

โดยทั่วไปสิทธิหลักประกันสุขภาพของคนไทยแบ่งเป็นหลายระบบ เช่น สิทธิหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ สิทธิประกันสังคม และสิทธิสวัสดิการข้าราชการ ซึ่งการเปลี่ยนสถานะจากพนักงานเป็นผู้เกษียณอาจทำให้สิทธิเปลี่ยนไปด้วย ควรตรวจสอบข้อมูลล่าสุดจากหน่วยงานเจ้าของสิทธิก่อนถึงวันเกษียณจริง เพราะเงื่อนไขและขั้นตอนอาจมีการปรับปรุง

การรู้ล่วงหน้าว่าโรงพยาบาลใดอยู่ในสิทธิ ต้องสำรองจ่ายหรือไม่ และมีขั้นตอนอย่างไรเมื่อฉุกเฉิน ช่วยลดความสับสนและความล่าช้าในนาทีที่สำคัญที่สุด

ครอบครัวจำนวนมากให้ความสำคัญกับโรคเรื้อรังอย่างเบาหวานหรือความดัน แต่ไม่ได้ตรวจการทรงตัว การมองเห็น หรือการได้ยินอย่างจริงจัง ทั้งที่ปัญหาทั้งสามอย่างนี้เป็นปัจจัยเสี่ยงหลักของการหกล้มในผู้สูงอายุ และมักเสื่อมลงอย่างค่อยเป็นค่อยไปจนคนในบ้านชินชาและไม่ทันสังเกต

สายตายาวตามวัยหรือ presbyopia และการได้ยินเสื่อมตามวัยหรือ presbycusis เป็นการเปลี่ยนแปลงตามธรรมชาติที่พบได้ทั่วไป แต่ถ้าปล่อยไว้โดยไม่แก้ไขด้วยแว่นหรือเครื่องช่วยฟังที่เหมาะสม จะเพิ่มความเสี่ยงหกล้ม ลดความมั่นใจในการเข้าสังคม และอาจถูกเข้าใจผิดว่าเป็นสัญญาณของความจำเสื่อม

การตรวจการทรงตัวอย่างง่ายที่แพทย์หรือนักกายภาพบำบัดทำได้คือการทดสอบ Timed Up and Go ซึ่งให้ลุกจากเก้าอี้ เดินสามเมตร แล้วกลับมานั่ง เพื่อดูความเร็วและความมั่นคงในการเคลื่อนไหว เป็นข้อมูลที่ช่วยประเมินความเสี่ยงหกล้มได้ตั้งแต่เนิ่น ๆ