หลายครอบครัวเข้าใจผิดว่าการล็อกประตูห้องนอนจากด้านนอกเป็นวิธีป้องกันที่ปลอดภัยที่สุด เพราะคิดว่าอย่างน้อยท่านจะไม่เดินออกไปไกลจากบ้าน แต่ในความเป็นจริงการล็อกกักตัวแบบนี้ถือเป็นการจำกัดอิสรภาพรูปแบบหนึ่ง และเสี่ยงอันตรายร้ายแรงกว่าที่คิด เพราะหากเกิดเหตุฉุกเฉินในห้อง เช่น หกล้ม สำลัก หรือไฟฟ้าลัดวงจร ผู้สูงอายุจะออกมาขอความช่วยเหลือไม่ได้เลย

การล็อกยังมักทำให้ความกระวนกระวายแย่ลง เพราะผู้ที่มีภาวะสมองเสื่อมมักตอบสนองต่อการถูกกักด้วยความกลัวหรือพยายามหาทางออกมากขึ้น ไม่ใช่สงบลง ทางเลือกที่ปลอดภัยกว่าคือเปลี่ยนเป้าหมายจาก ป้องกันไม่ให้ออก เป็น รู้ทันทีเมื่อลุก เพื่อให้ผู้ดูแลเข้าไปช่วยได้ทันก่อนเกิดอันตราย

อุปกรณ์ที่ช่วยได้จริงในสถานการณ์นี้คือสัญญาณเตือนออกจากเตียง หรือ bed exit alarm ซึ่งเป็นแผ่นเซนเซอร์วางใต้ที่นอนหรือแถบเซนเซอร์ที่ตรวจจับเมื่อมีน้ำหนักเปลี่ยนจากเตียง แล้วส่งเสียงเตือนให้ผู้ดูแลรู้ทันที รวมถึงเซนเซอร์แม่เหล็กติดขอบประตูที่ส่งสัญญาณเมื่อประตูถูกเปิด ทั้งสองแบบไม่ได้ป้องกันไม่ให้ลุกหรือเปิดประตู แต่ทำให้ผู้ดูแลรู้เร็วพอที่จะเข้าไปดูแลก่อนที่ท่านจะเดินไปไกลหรือสับสนมากขึ้น

งบประมาณของอุปกรณ์เหล่านี้ต่างกันมาก ตั้งแต่แผ่นเซนเซอร์ราคาประหยัดที่ต่อกับกริ่งไร้สายทั่วไป ไปจนถึงระบบที่เชื่อมแจ้งเตือนเข้าโทรศัพท์มือถือ ครอบครัวที่งบจำกัดสามารถเริ่มจากกริ่งไร้สายราคาประหยัดที่วางไว้ใกล้ประตูห้องนอนก็ช่วยได้มากแล้ว ไม่จำเป็นต้องซื้อระบบราคาแพงที่สุดตั้งแต่แรก

ผู้ที่มีภาวะสมองเสื่อมมักสับสนทิศทางง่ายขึ้นในความมืดหรือแสงที่เปลี่ยนเงาแปลก ๆ การมีไฟเซนเซอร์ตรวจจับความเคลื่อนไหวส่องเฉพาะเส้นทางไปห้องน้ำเพียงเส้นเดียว ช่วยลดโอกาสที่ท่านจะเปิดประตูผิดบานหรือเดินไปทิศทางอื่น ควรหลีกเลี่ยงการปิดไฟมืดสนิททั้งบ้านเพียงเพื่อ ให้หลับ เพราะยิ่งเพิ่มความสับสนเมื่อท่านตื่นขึ้นมา

การติดป้ายหรือรูปภาพที่คุ้นเคยไว้ที่ประตูห้องน้ำ เช่น รูปโถสุขภัณฑ์ง่าย ๆ ก็ช่วยให้จำทิศทางได้ดีขึ้นโดยไม่ต้องอ่านตัวหนังสือ ส่วนประตูที่ไม่ต้องการให้เดินเข้า เช่น ประตูออกนอกบ้านหรือประตูขึ้นบันได อาจใช้ผ้าม่านหรือสติกเกอร์ลายที่กลมกลืนกับผนังบัง ซึ่งเป็นวิธีลดสิ่งกระตุ้นสายตาโดยไม่ใช่การล็อกกักตัว

อาการกระวนกระวายและลุกเดินในผู้ที่มีภาวะสมองเสื่อมมักหนักขึ้นในช่วงเย็นถึงหัวค่ำ ซึ่งเป็นที่รู้จักกันในชื่อ sundowning ยังไม่ทราบสาเหตุแน่ชัดทั้งหมด แต่เชื่อมโยงกับความเหนื่อยล้าสะสมตลอดวัน แสงที่เปลี่ยนไปตอนพลบค่ำ และความเงียบที่ทำให้รู้สึกไม่มั่นคง การจัดกิจวัตรให้ผ่อนคลายมากขึ้นในช่วงเย็น เช่น ลดเสียงทีวีดัง หรี่ไฟลงทีละน้อยแทนการเปิดปิดกะทันหัน อาจช่วยลดความรุนแรงของอาการได้บางส่วน

สิ่งสำคัญคือต้องแยกให้ออกระหว่างอาการ sundowning ที่เป็นรูปแบบเดิมซ้ำ ๆ ในช่วงเวลาใกล้เคียงกันทุกวัน กับภาวะสับสนเฉียบพลัน หรือ delirium ที่เกิดขึ้นกะทันหันผิดปกติจากเดิมและอาการเปลี่ยนแปลงขึ้นลงในแต่ละชั่วโมง อย่างหลังนี้อาจมีสาเหตุจากการติดเชื้อ ภาวะขาดน้ำ หรือผลข้างเคียงยา และต้องรีบพบแพทย์ ไม่ใช่ปล่อยให้เป็นเรื่องของการจัดห้องอย่างเดียว การเดินเวลากลางคืนยังกระทบกิจวัตรประจำวันของทั้งผู้สูงอายุและผู้ดูแล จึงควรจดรูปแบบไว้ให้แพทย์ดูประกอบการประเมิน