ภาวะมวลกล้ามเนื้อน้อยลงตามวัย หรือที่เรียกในทางการแพทย์ว่า sarcopenia เป็นสาเหตุหลักที่ทำให้การลุกจากท่านั่งหรือท่านอนต้องใช้แรงมากขึ้นเรื่อยๆ เมื่ออายุมากขึ้น กล้ามเนื้อต้นขาและสะโพกซึ่งเป็นกล้ามเนื้อหลักในการลุกยืนจะลดขนาดและแรงลงหากไม่ได้ใช้งานสม่ำเสมอ

ผู้ดูแลหลายบ้านสังเกตว่าผู้สูงอายุเริ่มใช้มือดันพื้นหรือเข่าช่วยพยุงตัวมากขึ้นเมื่อลุก ซึ่งเป็นสัญญาณบอกว่ากล้ามเนื้อขาเริ่มไม่พอสำหรับงานนี้เพียงลำพัง

เตียงที่เตี้ยเกินไปทำให้ต้องงอเข่ามากขึ้นเวลาลุก ซึ่งต้องใช้แรงกล้ามเนื้อมากกว่าเตียงที่มีความสูงพอดี โดยทั่วไปความสูงที่เหมาะควรทำให้เข่างอประมาณ 90 องศาเมื่อนั่งขอบเตียงเท้าราบกับพื้น

ที่นอนที่นุ่มเกินไปก็เป็นอีกปัจจัยที่มักถูกมองข้าม เพราะยิ่งที่นอนยุบตัวมาก ร่างกายยิ่งต้องออกแรงดันตัวขึ้นมากขึ้นเช่นกัน ที่นอนที่แน่นพอดีจะช่วยให้พลิกตัวและลุกนั่งง่ายกว่า

บางครั้งสิ่งที่ดูเหมือนลุกลำบากทางกล้ามเนื้ออย่างเดียว จริงๆ แล้วมีอาการหน้ามืดหรือ orthostatic hypotension แทรกอยู่ด้วย ทำให้ผู้สูงอายุลังเลหรือชะลอการลุกโดยไม่รู้ตัว ซึ่งอาจถูกเข้าใจผิดว่าเป็นความขี้เกียจหรือกลัวเฉยๆ

หากลุกจากเตียงลำบากขึ้นเรื่อยๆ โดยไม่ได้รับการดูแล ผู้สูงอายุมักเริ่มหลีกเลี่ยงการลุกโดยไม่จำเป็น ซึ่งยิ่งทำให้กล้ามเนื้อขาอ่อนแรงลงเร็วขึ้นเป็นวงจรที่แก้ยากขึ้นเรื่อยๆ และอาจกระทบกิจวัตรประจำวันอื่นเช่นการเข้าห้องน้ำหรือรับประทานอาหารตรงเวลา

ผู้ดูแลบางบ้านเล่าว่าเมื่อผู้สูงอายุเริ่มลุกลำบาก มักตามมาด้วยการกลั้นปัสสาวะนานขึ้นเพราะไม่อยากลุกบ่อย ซึ่งอาจนำไปสู่ปัญหาระบบทางเดินปัสสาวะเพิ่มเติมได้ การดูแลเรื่องลุกจากเตียงจึงไม่ใช่แค่เรื่องกล้ามเนื้อ แต่เชื่อมโยงกับสุขภาพโดยรวมอีกหลายด้าน

ลุกลำบากที่มาจากกล้ามเนื้ออ่อนแรงตามวัยมักมีลักษณะค่อยเป็นค่อยไป ใช้แรงมากขึ้นแต่ยังทำสำเร็จได้ ในขณะที่ลุกลำบากจากโรคข้ออักเสบมักมีอาการปวดร่วมด้วยชัดเจนเฉพาะข้อที่มีปัญหา ส่วนลุกลำบากที่มาจากความผิดปกติของระบบประสาทมักมาพร้อมอาการอื่น เช่น ชาหรืออ่อนแรงเฉพาะซีก ซึ่งควรได้รับการประเมินแยกจากความเสื่อมตามวัยทั่วไป