การย้ายตัวจากเตียงหรือเก้าอี้ไปยังรถเข็น เป็นช่วงเวลาที่เกิดอุบัติเหตุบ่อยที่สุดช่วงหนึ่งในกิจวัตรประจำวันของผู้สูงอายุที่ใช้รถเข็น เพราะเป็นจังหวะที่น้ำหนักตัวเปลี่ยนถ่ายระหว่างสองจุดรองรับ และร่างกายต้องปรับสมดุลอย่างรวดเร็ว

ผู้สูงอายุจำนวนไม่น้อยมีภาวะความดันตกเมื่อเปลี่ยนท่า (orthostatic hypotension) คือความดันโลหิตลดฮวบชั่วขณะเมื่อเปลี่ยนจากท่านอนหรือนั่งเป็นยืน ทำให้เกิดอาการหน้ามืด ตาลาย หรือทรงตัวไม่อยู่ในช่วงไม่กี่วินาทีแรกของการลุก ซึ่งเป็นสาเหตุการล้มที่พบบ่อยแต่มักถูกมองข้าม

การเข้าใจกลไกนี้ช่วยให้ผู้ดูแลวางแผนจังหวะการย้ายตัวได้ดีขึ้น เช่น ให้เวลาผู้สูงอายุนั่งห้อยขาที่ขอบเตียงหรือหยุดพักครึ่งทางก่อนลุกยืนเต็มที่ แทนการรีบเปลี่ยนท่าเดียวจบ

รถเข็นที่ใช้ต้องมีระบบเบรกล้อทั้งสองข้างที่ทำงานได้ดี ที่วางเท้าที่พับเก็บได้เพื่อไม่ให้ขวางขาขณะย้ายตัว และที่ว่างข้างเตียงหรือเก้าอี้เพียงพอให้วางรถเข็นทำมุมประมาณ 30-45 องศา ไม่ใช่วางตั้งฉากตรงหน้า

พื้นบริเวณที่ย้ายตัวต้องแห้งสนิทและไม่มีพรมเก่าหรือสายไฟพาดผ่าน หากผู้สูงอายุใส่รองเท้าหรือถุงเท้ากันลื่นระหว่างเคลื่อนย้าย จะช่วยให้เท้ายึดพื้นได้มั่นคงกว่าการเดินเท้าเปล่าบนพื้นกระเบื้อง

หากบ้านมีอุปกรณ์เสริม เช่น ราวจับข้างเตียงหรือแผ่นเลื่อนย้ายตัว ควรติดตั้งไว้ล่วงหน้าในตำแหน่งที่ใช้เป็นประจำ ไม่ใช่หยิบมาใช้เฉพาะเวลาฉุกเฉิน เพราะผู้สูงอายุจะคุ้นเคยและใช้งานได้ถูกจังหวะกว่า

หลักการที่ปลอดภัยที่สุดสำหรับผู้ดูแลคือให้ผู้สูงอายุออกแรงเท่าที่ทำได้ด้วยตัวเอง ผู้ดูแลทำหน้าที่ประคองทิศทางและรับน้ำหนักส่วนที่ขาดไป ไม่ใช่แบกยกทั้งตัวซึ่งเสี่ยงบาดเจ็บหลังทั้งสองฝ่าย

ท่ายืนของผู้ดูแลควรกางขาให้มั่นคง งอเข่าเล็กน้อย และใช้แรงจากขาแทนหลังเวลาช่วยพยุง หากรู้สึกว่าต้องออกแรงมากผิดปกติ ควรหยุดและขอคนช่วยเพิ่ม แทนการฝืนทำคนเดียว

สำหรับผู้สูงอายุที่มีอาการมึนงงง่าย ควรพูดคุยบอกทุกขั้นตอนล่วงหน้าเป็นระยะ เช่น กำลังจะนับ 1-2-3 แล้วลุกยืน เพื่อให้ผู้สูงอายุเตรียมใจและเกร็งกล้ามเนื้อรับน้ำหนักได้ทัน

หากผู้สูงอายุยังยืนพยุงตัวเองได้ชั่วครู่ ควรใช้วิธีช่วยพยุงตามที่แนะนำในบทความนี้ แต่หากไม่มีแรงยืนเลย มีน้ำหนักตัวมาก หรือผู้ดูแลมีปัญหาหลังของตัวเอง ควรปรึกษานักกายภาพบำบัดเรื่องเครื่องยกผู้ป่วยหรือแผ่นเลื่อนย้ายตัวแทน เพื่อความปลอดภัยของทั้งสองฝ่าย

การฝืนย้ายตัวด้วยแรงคนเพียงลำพังในกรณีที่ผู้สูงอายุไม่มีแรงยืนเลย เป็นสาเหตุการบาดเจ็บหลังของผู้ดูแลที่พบบ่อย และเพิ่มความเสี่ยงล้มของผู้สูงอายุด้วยเช่นกัน