การใช้โทรศัพท์เป็นหนึ่งใน IADL หรือกิจวัตรประจำวันที่ซับซ้อนกว่าการกินอยู่พื้นฐาน เพราะต้องอาศัยทั้งการได้ยิน การตัดสินใจเร็ว และความจำขั้นตอนไปพร้อมกัน ผู้สูงอายุแต่ละคนจึงมีจุดเปราะบางต่อสายโทรศัพท์หลอกลวงไม่เหมือนกัน

หลายครอบครัวเข้าใจว่าแค่บอกลักษณะของมิจฉาชีพให้ผู้สูงอายุฟังก็เพียงพอแล้ว แต่ในสถานการณ์จริง ผู้ที่รับสายมักตัดสินใจภายในไม่กี่วินาทีขณะกำลังเครียดหรือกลัว ซึ่งเป็นช่วงที่ความจำเรื่องสัญญาณเตือนทำงานได้แย่ที่สุด

การได้ยินเสื่อมตามวัยหรือที่เรียกว่า presbycusis เป็นอีกปัจจัยที่มักถูกมองข้าม ผู้สูงอายุบางคนได้ยินเสียงปลายสายไม่ชัดโดยเฉพาะเสียงสูงหรือเมื่อมีเสียงรบกวนรอบข้าง ทำให้ต้องเดาคำพูดบางส่วนแทนการฟังครบถ้วน และเดาผิดได้ง่ายกว่าที่ครอบครัวคิด

ผู้ให้บริการเครือข่ายโทรศัพท์หลายรายมีบริการกรองสายหรือแจ้งเตือนเบอร์ต้องสงสัยอยู่แล้ว โดยทั่วไปเปิดใช้งานได้ผ่านคอลเซ็นเตอร์หรือแอปของผู้ให้บริการเอง วิธีนี้มีข้อดีคือใช้ได้แม้เป็นโทรศัพท์ปุ่มกดที่ตั้งค่าแอปเองไม่ได้ แต่เงื่อนไขและค่าบริการเปลี่ยนแปลงได้ ควรตรวจสอบข้อมูลล่าสุดกับผู้ให้บริการโดยตรงก่อนตัดสินใจ

แอปแสดงเบอร์ต้องสงสัยบนสมาร์ทโฟนช่วยเตือนก่อนรับสายได้ดี แต่ต้องมีคนช่วยติดตั้งและอธิบายเรื่องสิทธิ์การเข้าถึงข้อมูลในเครื่อง จึงเหมาะกับผู้สูงอายุที่ใช้สมาร์ทโฟนคล่องอยู่แล้ว หรือมีลูกหลานช่วยดูแลเครื่องเป็นประจำ

อีกแนวทางคือให้คนในบ้านที่อยู่ด้วยเป็นด่านแรกก่อนผู้สูงอายุ เช่น ตั้งให้เสียงเรียกเข้าจากเบอร์ที่ไม่บันทึกไว้ดังที่เครื่องของลูกหลานก่อน วิธีนี้ใช้ได้ดีเฉพาะบ้านที่มีคนอยู่ด้วยเป็นส่วนใหญ่ของวัน และต้องระวังไม่ให้ผู้สูงอายุรู้สึกว่าถูกกันออกจากการตัดสินใจของตัวเอง

ครอบครัวจำนวนไม่น้อยตั้งค่ากรองสายเสร็จโดยไม่บอกผู้สูงอายุ ผลคือผู้สูงอายุรู้สึกว่าโทรศัพท์ของตัวเองใช้งานแปลกไปโดยไม่มีเหตุผล บางคนถึงขั้นปิดฟีเจอร์นั้นเองเพราะกลัวพลาดสายจากโรงพยาบาลหรือหลาน ระบบที่ดีที่สุดจึงต้องเริ่มจากการพูดคุยว่าทำไมถึงจำเป็น ไม่ใช่การติดตั้งเงียบ ๆ

เมื่อพูดถึงความจำ ต้องแยกให้ชัดระหว่างความจำเสื่อมตามวัยทั่วไปที่ค่อยเป็นค่อยไปกับภาวะที่เปลี่ยนแปลงเร็วผิดปกติ หากผู้สูงอายุเริ่มเชื่อเรื่องเดิมซ้ำ ๆ ทั้งที่เคยเตือนไปแล้วหลายครั้งในช่วงเวลาสั้น ๆ นั่นเป็นสัญญาณที่ควรพาไปประเมินกับแพทย์ ไม่ใช่แค่สอนซ้ำหรือดุว่าไม่ฟัง

การเลือกวิธีป้องกันจึงไม่ใช่แค่เรื่องเทคนิค แต่เป็นเรื่องของการรักษาความเป็นอิสระควบคู่ไปกับความปลอดภัย ผู้สูงอายุควรมีส่วนร่วมในการเลือกว่าจะยอมรับความไม่สะดวกแบบไหนได้บ้าง