มิจฉาชีพจำนวนมากรู้ช่วงเวลาที่หน่วยงานราชการหรือบริษัทเอกชนโอนเงินบำเหน็จหรือกองทุนสำรองเลี้ยงชีพให้พนักงานที่เกษียณ เพราะเป็นช่วงเวลาที่ค่อนข้างแน่นอนในแต่ละปี การโทรอ้างตัวเป็นเจ้าหน้าที่ธนาคารหรือหน่วยงานรัฐในช่วงนี้จึงมีโอกาสสำเร็จสูงกว่าปกติ เพราะผู้รับสายมักรู้อยู่แล้วว่ากำลังจะมีหรือเพิ่งมีเงินก้อนเข้าบัญชีจริง ทำให้เชื่อคำกล่าวอ้างได้ง่ายขึ้น

อีกเหตุผลหนึ่งคือคนที่เพิ่งเกษียณมักไม่คุ้นเคยกับการบริหารเงินก้อนใหญ่มาก่อน เพราะตลอดชีวิตการทำงานรายได้มักเข้ามาเป็นรายเดือนจำนวนไม่มาก การมีเงินก้อนหลักแสนหรือหลักล้านเข้าบัญชีครั้งเดียวจึงทำให้รู้สึกกังวลและอยากรีบจัดการ ซึ่งเป็นจุดอ่อนที่มิจฉาชีพใช้สร้างความเร่งด่วนหลอกให้ตัดสินใจเร็วโดยไม่ทันคิด

รูปแบบหนึ่งที่พบบ่อยคือโทรอ้างเป็นเจ้าหน้าที่ธนาคารแจ้งว่าบัญชีมีปัญหาหรือถูกอายัดเนื่องจากเงินก้อนที่เพิ่งเข้ามา แล้วขอให้โอนเงินไปยังบัญชีอื่นเพื่อตรวจสอบหรือปลดล็อก อีกรูปแบบคืออ้างเป็นเจ้าหน้าที่กรมสรรพากรหรือหน่วยงานรัฐแจ้งว่าต้องชำระภาษีย้อนหลังจากเงินก้อนที่ได้รับ และขอให้โอนเงินด่วนเพื่อหลีกเลี่ยงการถูกดำเนินคดี

อีกรูปแบบที่มาในคราบมิตรมากกว่าคือมีคนแนะนำการลงทุนที่ให้ผลตอบแทนสูงผิดปกติในระยะเวลาสั้น โดยเจาะจงเข้าหาคนที่เพิ่งเกษียณเพราะรู้ว่ามีเงินก้อนพร้อมลงทุน มักมาในรูปแบบกลุ่มไลน์หรือเฟซบุ๊กที่มีคนมาแชร์ประสบการณ์ได้กำไรมาก่อน ซึ่งส่วนใหญ่เป็นบัญชีปลอมที่สร้างขึ้นเพื่อสร้างความน่าเชื่อถือ ควรระวังเป็นพิเศษหากมีการเร่งให้ตัดสินใจภายในวันเดียวหรือมีการการันตีผลตอบแทนที่แน่นอน

หลักการที่ใช้ได้กับแทบทุกกรณีคือหน่วยงานรัฐและธนาคารจริงจะไม่มีวันขอให้โอนเงินไปยังบัญชีบุคคลธรรมดาเพื่อตรวจสอบหรือพิสูจน์ตัวตน การทำธุรกรรมที่ถูกต้องของหน่วยงานเหล่านี้จะผ่านระบบทางการเท่านั้น ไม่ใช่การโอนเงินผ่านสายโทรศัพท์ที่โทรเข้ามาเอง หากได้รับสายลักษณะนี้ให้วางสายทันทีโดยไม่ต้องรู้สึกเกรงใจ แล้วโทรกลับไปยังเบอร์ทางการที่หาเองจากเว็บไซต์ธนาคารหรือหน่วยงานนั้นโดยตรง

สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์แนะนำให้สังเกตด้วยว่าเบอร์ที่โทรเข้ามามีลักษณะแปลกหรือไม่ เช่น เป็นเบอร์ต่างประเทศหรือเบอร์ที่ไม่คุ้นเคย และไม่ควรกดปุ่มใดๆ ตามที่สายอัตโนมัติแนะนำโดยไม่ตรวจสอบก่อน เพราะบางกรณีการกดปุ่มอาจนำไปสู่การเชื่อมต่อกับเจ้าหน้าที่ปลอมที่เตรียมบทพูดหลอกลวงไว้แล้ว

ครอบครัวมีบทบาทสำคัญมากในช่วงที่เงินก้อนกำลังจะเข้าบัญชี การพูดคุยล่วงหน้าถึงแผนการใช้เงินและตกลงกันว่าถ้ามีใครโทรมาขอให้โอนเงินด่วนจะต้องปรึกษาคนในครอบครัวก่อนเสมอ ช่วยลดโอกาสตัดสินใจเดี่ยวภายใต้ความกดดันได้มาก ควรตั้งข้อตกลงร่วมกันแบบเป็นกลาง ไม่ใช่การจำกัดสิทธิ์ของผู้สูงอายุ แต่เป็นการมีคนช่วยคิดร่วมกันในเรื่องใหญ่

กรมกิจการผู้สูงอายุแนะนำให้ครอบครัวสังเกตพฤติกรรมที่เปลี่ยนไปหลังได้รับเงินก้อน เช่น เริ่มเก็บตัวคุยโทรศัพท์นานผิดปกติ หรือถามถึงวิธีโอนเงินจำนวนมากอย่างกะทันหัน เพราะบางครั้งผู้สูงอายุที่กำลังถูกหลอกอยู่อาจไม่กล้าบอกครอบครัวเพราะอายหรือกลัวถูกตำหนิ การเปิดใจคุยกันโดยไม่ตัดสินจึงสำคัญกว่าการจับผิด