สูงวัยไทย
ฟันปลอมของคุณพ่อเริ่มหลวมและกัดเจ็บ ควรดูแลและแก้ไขอย่างไรให้ปลอดภัย
พิมพ์เมื่อ 6 สิงหาคม 2026
ฟันปลอมของคุณพ่อเริ่มหลวมและกัดเจ็บ ควรดูแลและแก้ไขอย่างไรให้ปลอดภัย
แนวทางดูแลฟันปลอมผู้สูงอายุตั้งแต่การทำความสะอาดประจำวัน สังเกตความพอดีที่เปลี่ยนไปตามเวลา ไปจนถึงจังหวะที่ควรพบทันตแพทย์แทนการฝืนใช้ฟันปลอมที่หลวมหรือเจ็บต่อไป
ตรวจสอบล่าสุด 6 สิงหาคม 2026

รูปภาพโดย Gustavo Fring / Pexels
ข้อจำกัดความรับผิดชอบทางการแพทย์
เนื้อหานี้จัดทำขึ้นเพื่อการศึกษาเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ ไม่สามารถใช้วินิจฉัย รักษา หรือป้องกันโรคได้ หากมีอาการผิดปกติหรือมีความเสี่ยง ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร
คำตอบสั้น ๆ
- ฟันปลอมที่เคยพอดีแล้วเริ่มหลวมหรือกัดเจ็บในภายหลัง ส่วนใหญ่ไม่ได้เกิดจากการดูแลผิดวิธี แต่เกิดจากสันเหงือกและกระดูกขากรรไกรที่เปลี่ยนรูปไปตามเวลา ซึ่งเป็นเรื่องที่ต้องให้ทันตแพทย์ปรับแต่งหรือทำใหม่ ไม่ใช่ปัญหาที่แก้ด้วยการซื้อกาวติดฟันปลอมมาใช้เองต่อเนื่อง
- การทำความสะอาดฟันปลอมทุกวันด้วยแปรงและน้ำสบู่หรือน้ำยาเฉพาะ พร้อมถอดแช่น้ำตอนกลางคืน ช่วยลดความเสี่ยงเชื้อราในช่องปากและกลิ่นปากได้มาก แต่หลายบ้านยังทำผิดขั้นตอนโดยไม่รู้ตัว เช่น ใช้ยาสีฟันธรรมดาแปรงจนผิวฟันปลอมเป็นรอย
- ฟันปลอมที่ไม่พอดีไม่ใช่แค่เรื่องความรำคาญ แต่กระทบการกินอาหารซึ่งเป็นกิจวัตรประจำวันพื้นฐานโดยตรง หากปล่อยไว้นานอาจทำให้ผู้สูงอายุกินได้น้อยลงจนขาดสารอาหารโดยที่ครอบครัวไม่ทันสังเกต
- หากฟันปลอมหลวม เจ็บ หรือมีแผลใต้ฟันปลอมนานเกินหนึ่งถึงสองสัปดาห์ ควรพาไปพบทันตแพทย์เพื่อตรวจและปรับแต่งใหม่ ไม่ควรฝืนใช้ต่อไปโดยหวังว่าจะปรับตัวได้เอง เพราะการฝืนใช้อาจทำให้เกิดแผลเรื้อรังในช่องปาก
เหมาะกับใคร
- เหมาะกับผู้สูงอายุที่ใส่ฟันปลอมอยู่แล้วและเริ่มรู้สึกว่าหลวม กัดเจ็บ หรือใส่แล้วไม่มั่นใจเวลาพูดและกินอาหาร รวมถึงลูกหลานหรือผู้ดูแลที่ต้องช่วยดูแลความสะอาดฟันปลอมให้
- ไม่ใช่แนวทางสำหรับการวินิจฉัยว่าฟันปลอมชิ้นใดต้องเปลี่ยนหรือซ่อม การประเมินความพอดีและสภาพฟันปลอมต้องให้ทันตแพทย์เป็นผู้ตรวจโดยตรง
สิ่งที่ควรรู้
ทำไมฟันปลอมที่เคยพอดีถึงเริ่มหลวมเมื่อเวลาผ่านไป
หลายครอบครัวเข้าใจผิดว่าฟันปลอมที่ทำเสร็จแล้วจะพอดีไปตลอด ทั้งที่ความจริงสันเหงือกและกระดูกขากรรไกรของผู้สูงอายุเปลี่ยนรูปร่างต่อเนื่องตามอายุ แม้ไม่มีฟันธรรมชาติเหลืออยู่แล้วก็ตาม เมื่อกระดูกฐานฟันปลอมยุบตัวลงไปเรื่อย ๆ ฟันปลอมชิ้นเดิมจึงค่อย ๆ หลวมขึ้นทีละน้อยโดยที่ผู้ใส่อาจไม่ทันสังเกตจนกระทั่งกัดเจ็บหรือหลุดง่ายเวลาพูด
น้ำหนักตัวที่เปลี่ยนไปก็มีผลเช่นกัน หากผู้สูงอายุน้ำหนักลดลงในช่วงหลัง ไม่ว่าจะจากการกินได้น้อยลงหรือเหตุผลอื่น รูปหน้าและสันเหงือกอาจเปลี่ยนตามไปด้วย ทำให้ฟันปลอมที่เคยพอดีเริ่มหลวมเร็วกว่าปกติ จึงควรสังเกตร่วมกันทั้งเรื่องน้ำหนักตัวและความพอดีของฟันปลอม แทนการมองแยกส่วน
การทำความสะอาดฟันปลอมที่ถูกวิธีลดความเสี่ยงติดเชื้อราและกลิ่นปาก
ฟันปลอมควรถอดล้างทำความสะอาดหลังทุกมื้ออาหารด้วยแปรงขนนุ่มเฉพาะสำหรับฟันปลอมและน้ำสบู่อ่อนหรือน้ำยาทำความสะอาดฟันปลอมโดยเฉพาะ ไม่ควรใช้ยาสีฟันชนิดขัดฟันธรรมดาเพราะมีฤทธิ์กัดกร่อนผิวฟันปลอมให้เป็นรอยขนาดเล็ก ซึ่งเป็นจุดที่คราบและเชื้อราสะสมได้ง่ายขึ้นในระยะยาว
ตอนกลางคืนควรถอดฟันปลอมแช่ในน้ำสะอาดหรือน้ำยาแช่ฟันปลอมแทนการใส่นอนต่อเนื่อง เพราะเหงือกและเนื้อเยื่อในช่องปากต้องการเวลาพักจากแรงกดของฟันปลอมเพื่อลดความเสี่ยงเชื้อราในช่องปากที่เรียกว่าปากอักเสบจากฟันปลอม ซึ่งพบได้บ่อยในผู้สูงอายุที่ใส่ฟันปลอมตลอดเวลาโดยไม่ถอดพัก
ฟันปลอมที่ไม่พอดีกระทบการกินและกิจวัตรประจำวันมากกว่าที่คิด
การกินอาหารเป็นหนึ่งใน ADL หรือกิจวัตรประจำวันพื้นฐานที่จำเป็นต่อการดำรงชีวิต เมื่อฟันปลอมหลวมหรือเจ็บจนกินอาหารแข็งไม่ได้ ผู้สูงอายุมักหันไปกินแต่อาหารอ่อนหรืออาหารเหลวซ้ำ ๆ ซึ่งอาจได้โปรตีนและสารอาหารไม่เพียงพอในระยะยาว และเสี่ยงต่อการสูญเสียมวลกล้ามเนื้อหรือ sarcopenia ที่ฟื้นตัวได้ยากกว่าคนวัยอื่น
ยาหลายชนิดที่ผู้สูงอายุใช้ประจำ โดยเฉพาะในกลุ่มที่ใช้ยาหลายชนิดพร้อมกันหรือ polypharmacy เช่น ยาลดความดันบางกลุ่มและยาแก้แพ้ มีผลข้างเคียงทำให้น้ำลายน้อยลง เมื่อปากแห้งร่วมกับฟันปลอมที่ไม่พอดี ยิ่งเพิ่มโอกาสเสียดสีจนเป็นแผลใต้ฟันปลอมได้ง่ายขึ้น ครอบครัวจึงควรสังเกตทั้งสองเรื่องไปพร้อมกัน
เมื่อความจำเปลี่ยนไป การดูแลฟันปลอมอาจกลายเป็นงานของผู้ดูแลทั้งหมด
ผู้สูงอายุที่เริ่มมีปัญหาความจำหรือความคิดอาจลืมถอดฟันปลอมก่อนนอน ลืมทำความสะอาด หรือใส่ฟันปลอมผิดข้างโดยไม่รู้ตัว การประเมินความสามารถด้านความจำอย่างเป็นระบบ เช่น Mini-Cog หรือ MoCA เป็นสิ่งที่ผู้เชี่ยวชาญจะเป็นผู้ตรวจเมื่อจำเป็น ไม่ใช่สิ่งที่ครอบครัวควรทำแบบทดสอบเองแล้วสรุปผล
สิ่งที่ทำได้คือสังเกตว่าการดูแลฟันปลอมเริ่มไม่สม่ำเสมอขึ้นเมื่อเทียบกับปกติของคนนั้นหรือไม่ หากใช่ ควรค่อย ๆ ปรับบทบาทเป็นการช่วยเตือนหรือช่วยทำร่วมกันในจุดที่จำเป็นจริง ๆ แทนการแย่งทำแทนทั้งหมด เพื่อรักษาความสามารถที่ยังเหลืออยู่และศักดิ์ศรีของผู้สูงอายุไว้ให้มากที่สุด

รูปภาพโดย https://kaboompics.com/ / Pexels
ขั้นตอนที่ควรทำ
ทำความสะอาดฟันปลอมประจำวันอย่างปลอดภัย
ถอดฟันปลอมล้างหลังทุกมื้ออาหารและก่อนนอน โดยรองอ่างด้วยผ้าขนหนูหรือใส่น้ำไว้เล็กน้อยกันฟันปลอมตกแตกระหว่างล้าง
- ใช้แปรงขนนุ่มเฉพาะฟันปลอมกับน้ำสบู่อ่อนหรือน้ำยาทำความสะอาดฟันปลอม ไม่ใช้ยาสีฟันขัดฟันธรรมดา
- แปรงเหงือก ลิ้น และเพดานปากเบา ๆ ด้วยแปรงขนนุ่มทุกวันแม้ไม่มีฟันธรรมชาติเหลือ
- ถอดแช่ฟันปลอมในน้ำสะอาดหรือน้ำยาแช่ฟันปลอมตอนกลางคืนทุกครั้ง
สังเกตและบันทึกปัญหาการสวมใส่ก่อนพบทันตแพทย์
จดว่าฟันปลอมหลวม เจ็บ หรือมีแผลบริเวณใด เกิดขึ้นตอนไหน เช่น เวลากินอาหารแข็งหรือพูดนาน ๆ เพื่อให้ข้อมูลที่ชัดเจนกับทันตแพทย์
เตรียมพบทันตแพทย์เพื่อตรวจความพอดี
นัดตรวจฟันปลอมเป็นระยะแม้ไม่มีอาการเจ็บ เพื่อให้ทันตแพทย์ประเมินความพอดีที่อาจเปลี่ยนไปตามสันเหงือก และปรับแต่งก่อนที่จะกัดเจ็บหรือเป็นแผลเรื้อรัง
อุปกรณ์ที่เกี่ยวข้องกับขั้นตอนข้างต้น
รายการนี้รวบรวมจากหมวดสินค้าที่เกี่ยวข้อง ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์และไม่ใช่การรับรองคุณภาพสินค้า ควรอ่านเกณฑ์การเลือกในบทความก่อน แล้วค่อยเทียบรุ่นด้วยตัวเอง
ผู้ชายกีฬานาฬิกาปฏิทินสายรัดไนลอนสร้อยข้อมือของขวัญวันพ่อฤดูใบไม้ผลิ
JIANUOนาฬิกาปฏิทินตั้งโต๊ะ นาฬิกาพลิก แบบพลาสติก พร้อม 3 ปุ่มกด เปลี่ยนเวลาแสดงวันที่ สัปดาห์ มัลติฟังก์ชั่น
นาฬิกาสุภาพสตรีลําลองย้อนยุคนาฬิกาปฏิทินเข็มขัดควอตซ์รูปสี่เหลี่ยมขนมเปียกปูน
นาฬิกาแขวนผนังดิจิตอล LED รุ่น4819 มี4สี นาฬิกาปฏิทินถาวร 48X18.5X3.5 ซม. พร้อมหัวอแดปเตอร์และUSB พร้อมใช้งาน
Caixin(ไคซิง)
ลิงก์สินค้าเป็นลิงก์พาร์ทเนอร์ (affiliate) เราอาจได้รับค่าคอมมิชชันเมื่อคุณซื้อผ่านลิงก์ โดยคุณไม่ต้องจ่ายเพิ่ม และค่าคอมมิชชันไม่มีผลต่อการคัดเลือกหรือลำดับที่แสดง อ่านนโยบายฉบับเต็ม
สิ่งที่ควรหลีกเลี่ยง
- อย่าใช้ยาสีฟันขัดฟันธรรมดาหรือแปรงสีฟันขนแข็งทำความสะอาดฟันปลอม เพราะทำให้ผิวฟันปลอมเป็นรอยและสะสมเชื้อราง่ายขึ้น
- อย่าแช่หรือแปรงฟันปลอมด้วยน้ำร้อนจัด เพราะอาจทำให้ฟันปลอมบิดเสียรูปทรง
- อย่าใช้กาวติดฟันปลอมต่อเนื่องเป็นทางออกถาวรแทนการพบทันตแพทย์เมื่อฟันปลอมหลวมมากขึ้นเรื่อย ๆ
- อย่าใส่ฟันปลอมนอนต่อเนื่องทุกคืนโดยไม่ถอดพัก เพราะเพิ่มความเสี่ยงเชื้อราและแผลในช่องปาก
- อย่าฝืนใช้ฟันปลอมที่กัดเจ็บหรือมีแผลใต้ฟันปลอมนานเกินหนึ่งถึงสองสัปดาห์โดยไม่ไปตรวจ
เมื่อใดควรขอความช่วยเหลือ
- โทร 1669 หรือไปห้องฉุกเฉินทันที หากมีอาการบวมลามที่ใบหน้าหรือลำคออย่างรวดเร็วร่วมกับไข้ กลืนลำบาก หรือหายใจลำบาก หรือสำลักชิ้นส่วนฟันปลอมจนหายใจติดขัด
- พบทันตแพทย์หรือแพทย์ภายในวันเดียวกัน หากฟันปลอมแตกและสงสัยว่ากลืนชิ้นส่วนลงไป หรือมีอาการปวดรุนแรงร่วมกับบวมและไข้เฉียบพลัน
- นัดพบทันตแพทย์ภายในสัปดาห์นี้ หากมีแผลใต้ฟันปลอมที่ไม่หายเกินหนึ่งถึงสองสัปดาห์ หรือฟันปลอมหลวมจนกระทบการกินต่อเนื่องหลายสัปดาห์
- เฝ้าสังเกตและปรับพฤติกรรมการดูแลตามแนวทางนี้ก่อน หากเพิ่งปรับฟันปลอมใหม่แล้วรู้สึกเสียดสีเล็กน้อยในช่วงแรกซึ่งเป็นเรื่องปกติของการปรับตัว
เช็กลิสต์สรุป
- ถอดล้างฟันปลอมหลังทุกมื้ออาหารด้วยแปรงเฉพาะและน้ำสบู่อ่อน
- แปรงเหงือก ลิ้น และเพดานปากทุกวันแม้ไม่มีฟันธรรมชาติเหลือ
- ถอดแช่ฟันปลอมในน้ำสะอาดหรือน้ำยาแช่ทุกคืน
- จดตำแหน่งและเวลาที่ฟันปลอมหลวมหรือกัดเจ็บ
- สังเกตน้ำหนักตัวที่เปลี่ยนไปว่ากระทบความพอดีของฟันปลอมหรือไม่
- สังเกตว่าการดูแลฟันปลอมของผู้สูงอายุเองเริ่มไม่สม่ำเสมอขึ้นหรือไม่
- นัดตรวจฟันปลอมกับทันตแพทย์เป็นระยะแม้ไม่มีอาการเจ็บ
คำถามที่พบบ่อย
ฟันปลอมใช้ไปกี่ปีถึงควรเปลี่ยนใหม่
โดยทั่วไปฟันปลอมมีอายุการใช้งานเฉลี่ยหลายปี แต่ไม่มีตัวเลขตายตัวที่ใช้ได้กับทุกคน เพราะขึ้นอยู่กับการเปลี่ยนแปลงของสันเหงือกและการดูแลรักษาของแต่ละคน ควรให้ทันตแพทย์ตรวจความพอดีเป็นระยะแทนการยึดจำนวนปีเป็นเกณฑ์เดียว
ฟันปลอมหลวมใช้กาวติดฟันปลอมช่วยได้ไหม
กาวติดฟันปลอมช่วยบรรเทาความหลวมได้ชั่วคราวในบางสถานการณ์ แต่ไม่ควรใช้ต่อเนื่องเป็นทางออกถาวร หากต้องใช้กาวบ่อยขึ้นเรื่อย ๆ แสดงว่าฟันปลอมอาจไม่พอดีแล้วจริง ๆ ควรพาไปให้ทันตแพทย์ตรวจและปรับแต่งแทน
ควรถอดฟันปลอมตอนนอนทุกคืนไหม
โดยทั่วไปควรถอดฟันปลอมตอนนอนเพื่อให้เหงือกได้พักจากแรงกด และลดความเสี่ยงเชื้อราในช่องปาก หากมีเหตุผลเฉพาะที่ทันตแพทย์แนะนำให้ใส่ต่อเนื่อง ควรปฏิบัติตามคำแนะนำนั้นเป็นราย ๆ ไป
ฟันปลอมมีกลิ่นทั้งที่แปรงทุกวัน เกิดจากอะไร
อาจเกิดจากการทำความสะอาดยังไม่ทั่วถึง เช่น ไม่ได้แช่ในน้ำยาที่เหมาะสมตอนกลางคืน หรือมีเชื้อราสะสมตามรอยขนาดเล็กบนผิวฟันปลอมจากการใช้ยาสีฟันขัดฟันธรรมดา หากทำความสะอาดถูกวิธีแล้วยังมีกลิ่นต่อเนื่อง ควรให้ทันตแพทย์ตรวจ
สิทธิบัตรทองครอบคลุมการทำฟันปลอมสำหรับผู้สูงอายุหรือไม่
มีโครงการส่งเสริมสุขภาพช่องปากผู้สูงอายุที่เกี่ยวข้องกับฟันปลอมอยู่ แต่เงื่อนไข สิทธิ และค่าใช้จ่ายอาจเปลี่ยนแปลงและแตกต่างตามพื้นที่ ควรตรวจสอบข้อมูลล่าสุดกับหน่วยบริการสุขภาพหรือสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติก่อนดำเนินการจริง
คุณแม่เริ่มลืมถอดฟันปลอมก่อนนอนบ่อยขึ้น ต้องกังวลไหม
การลืมเป็นครั้งคราวอาจเป็นเรื่องปกติของความเหนื่อยล้า แต่หากลืมบ่อยขึ้นเรื่อย ๆ เมื่อเทียบกับความเป็นตัวเองเดิม ควรสังเกตความสามารถด้านอื่นร่วมด้วย เช่น การจำเวลา การจัดยา และปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินอย่างเหมาะสม แทนการสรุปเองว่าเป็นเรื่องปกติของวัย
สรุป
- ฟันปลอมหลวมมักเกิดจากสันเหงือกและกระดูกขากรรไกรที่เปลี่ยนรูปตามเวลา ไม่ใช่ความผิดพลาดในการดูแล และต้องแก้ที่ทันตแพทย์ ไม่ใช่กาวติดฟันปลอม
- การถอดล้างและแช่ฟันปลอมทุกวันอย่างถูกวิธีลดความเสี่ยงเชื้อราและกลิ่นปากได้มากกว่าการใส่ทำความสะอาดผิวเผิน
- ฟันปลอมที่ไม่พอดีกระทบการกินซึ่งเป็นกิจวัตรพื้นฐาน และอาจนำไปสู่การขาดสารอาหารหากปล่อยไว้นาน
- หากการดูแลฟันปลอมเริ่มไม่สม่ำเสมอเพราะความจำเปลี่ยนไป ควรค่อย ๆ ปรับบทบาทผู้ดูแลให้ช่วยเฉพาะจุดที่จำเป็น แทนการทำแทนทั้งหมด
อุปกรณ์ที่คนมักหาคู่กับเรื่องนี้
รายการนี้รวบรวมจากหมวดสินค้าที่เกี่ยวข้อง ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์และไม่ใช่การรับรองคุณภาพสินค้า ควรอ่านเกณฑ์การเลือกในบทความก่อน แล้วค่อยเทียบรุ่นด้วยตัวเอง
ลิงก์สินค้าเป็นลิงก์พาร์ทเนอร์ (affiliate) เราอาจได้รับค่าคอมมิชชันเมื่อคุณซื้อผ่านลิงก์ โดยคุณไม่ต้องจ่ายเพิ่ม และค่าคอมมิชชันไม่มีผลต่อการคัดเลือกหรือลำดับที่แสดง อ่านนโยบายฉบับเต็ม
แหล่งข้อมูล
- แนวทางส่งเสริมสุขภาพช่องปากผู้สูงอายุ — กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข (เปิดในแท็บใหม่)(เข้าถึงเมื่อ 2026-08-05)
- การดูแลสุขภาพช่องปากและฟันปลอมในผู้สูงอายุ — กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข (เปิดในแท็บใหม่)(เข้าถึงเมื่อ 2026-08-05)
- Oral health — World Health Organization (WHO) (เปิดในแท็บใหม่)(เข้าถึงเมื่อ 2026-08-05)
จัดทำโดยทีมกองบรรณาธิการสูงวัยไทย
เครื่องมือและคู่มือที่เกี่ยวข้อง
บทความที่เกี่ยวข้อง

เช็กก่อนว่าใช่หรือไม่ ฟันปลอมของผู้สูงอายุที่บ้านถึงเวลาต้องพบทันตแพทย์แล้ว
เช็กลิสต์สำหรับครอบครัวตรวจสอบความพอดี ความสะอาด และผลกระทบต่อการกินของฟันปลอมผู้สูงอายุ พร้อมจุดที่ควรพาไปพบทันตแพทย์แทนการรอดูต่อไป

ปากแห้งจนพูดลำบากและกลืนอาหารฝืด ดูแลผู้สูงอายุที่ปากแห้งเรื้อรังอย่างไรดี
แนวทางดูแลผู้สูงอายุที่มีอาการปากแห้งเรื้อรัง ตั้งแต่สาเหตุจากยาที่ใช้ประจำ วิธีบรรเทาอาการที่บ้าน ไปจนถึงจังหวะที่ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรแทนการปล่อยไว้