แผลในปากที่พบบ่อยที่สุดในผู้สูงอายุมักเกิดจากการกัดโดนกระพุ้งแก้มหรือลิ้นตัวเองระหว่างเคี้ยวอาหาร ซึ่งพบมากขึ้นเมื่อการควบคุมกล้ามเนื้อขากรรไกรและลิ้นเริ่มลดลงตามวัย อีกสาเหตุสำคัญคือฟันปลอมที่หลวมหรือไม่พอดี ทำให้ขอบฟันปลอมเสียดสีเหงือกหรือกระพุ้งแก้มซ้ำ ๆ จนเกิดแผล

สาเหตุที่มักถูกมองข้ามคือการขาดวิตามินบี 12 ธาตุเหล็ก หรือกรดโฟลิก ซึ่งพบได้บ่อยในผู้สูงอายุที่กินอาหารได้น้อยลงหรือมีปัญหาการดูดซึมสารอาหาร การขาดสารอาหารเหล่านี้ทำให้เยื่อบุช่องปากบางลงและเกิดแผลร้อนในซ้ำ ๆ ได้ง่ายกว่าคนทั่วไป

ผิวเยื่อบุช่องปากของผู้สูงอายุบางลงตามธรรมชาติ เลือดมาเลี้ยงน้อยลง ทำให้แผลหายช้ากว่าคนวัยหนุ่มสาวและเสี่ยงติดเชื้อซ้ำได้ง่ายกว่า นอกจากนี้ผู้สูงอายุจำนวนมากใช้ยาหลายชนิดพร้อมกัน หรือที่เรียกว่าภาวะ polypharmacy ซึ่งยาบางกลุ่มลดการหลั่งน้ำลายจนปากแห้ง เยื่อบุช่องปากขาดความชุ่มชื้นตามธรรมชาติที่ช่วยป้องกันการระคายเคือง จึงเกิดแผลได้ง่ายขึ้นและหายช้าลง

อีกจุดสำคัญคืออาการแสดงไม่ตรงแบบ ผู้สูงอายุบางคนมีแผลขนาดใหญ่แต่บอกว่าไม่เจ็บมาก หรือในทางกลับกันมีแผลเล็กแต่ปวดจนกินอาหารไม่ได้ ครอบครัวจึงไม่ควรตัดสินความรุนแรงจากขนาดแผลเพียงอย่างเดียว แต่ควรสังเกตพฤติกรรมการกินและการพูดร่วมด้วย

แผลร้อนในทั่วไปมักมีขนาดเล็ก ขอบนุ่ม และหายเองภายใน 1-2 สัปดาห์ แต่ถ้าแผลมีขอบแข็ง ยกนูน มีสีขาวหรือแดงผิดปกติ และไม่หายภายใน 3 สัปดาห์ ควรได้รับการตรวจอย่างละเอียดจากทันตแพทย์หรือแพทย์เฉพาะทาง เพราะอาจเป็นสัญญาณของโรคอื่นที่ต้องวินิจฉัยเพิ่มเติม

แผลที่เกิดจากฟันปลอมเสียดสีซ้ำที่จุดเดิมนานหลายสัปดาห์โดยไม่หาย ก็ควรได้รับการตรวจเช่นกัน เพราะการระคายเคืองเรื้อรังในระยะยาวเป็นปัจจัยเสี่ยงที่ไม่ควรปล่อยผ่าน การปรับฟันปลอมให้พอดีตั้งแต่เนิ่น ๆ ช่วยลดความเสี่ยงนี้ได้มาก

ครอบครัวควรถ่ายรูปแผลไว้เป็นระยะเพื่อเปรียบเทียบขนาดและลักษณะเมื่อเวลาผ่านไป การมีภาพเปรียบเทียบจะช่วยให้แพทย์หรือทันตแพทย์ประเมินได้แม่นยำกว่าการอธิบายด้วยคำพูดเพียงอย่างเดียว โดยเฉพาะเมื่อผู้สูงอายุมีภาวะสับสนเฉียบพลันหรือความจำไม่ดีจนอธิบายอาการของตัวเองได้ไม่ครบถ้วน