สายตายาวตามวัยหรือ presbyopia คือภาวะที่เลนส์ตาแข็งตัวขึ้นตามอายุ ทำให้กล้ามเนื้อปรับโฟกัสมองใกล้ทำงานได้น้อยลง เป็นการเปลี่ยนแปลงตามวัยที่เกิดกับทุกคน ไม่ใช่โรค แต่ความรุนแรงแตกต่างกันไปตามแต่ละบุคคลและมักดำเนินต่อไปเรื่อย ๆ จนถึงวัยหกสิบต้น ๆ ก่อนจะค่อนข้างคงที่

ผู้สูงอายุหลายคนมีทั้งสายตายาวตามวัยและปัญหาสายตาเดิม เช่น สายตาสั้นหรือสายตาเอียง ทำให้ต้องใช้แว่นหลายชนิดสำหรับกิจกรรมต่างกัน การเลือกแว่นจึงไม่ใช่เรื่องของกำลังเลนส์อย่างเดียว แต่ต้องพิจารณากิจกรรมหลักที่ผู้สูงอายุทำบ่อย เช่น อ่านหนังสือ ดูทีวี เดิน หรือทำงานบ้าน

เลนส์ชั้นเดียวมีกำลังเดียวตลอดทั้งเลนส์ เหมาะสำหรับใช้เฉพาะกิจกรรม เช่น แว่นอ่านหนังสือโดยเฉพาะ หรือแว่นมองไกลโดยเฉพาะ ข้อดีคือไม่ต้องปรับตัวมากและไม่บิดเบือนภาพที่ขอบเลนส์ แต่ต้องเปลี่ยนแว่นไปมาตามกิจกรรม เลนส์สองชั้นแบ่งเป็นส่วนมองไกลด้านบนและมองใกล้ด้านล่างอย่างชัดเจน ส่วนเลนส์โปรเกรสซีฟไล่ระดับกำลังต่อเนื่องจากมองไกลด้านบนไปมองใกล้ด้านล่างโดยไม่มีเส้นแบ่ง

เลนส์โปรเกรสซีฟดูสวยงามและสะดวกกว่าในการใช้งานประจำวัน แต่ต้องใช้เวลาปรับตัวให้ชินกับการขยับศีรษะแทนการกลอกตาเพื่อหาจุดโฟกัสที่ชัด ในช่วงปรับตัวนี้ผู้สูงอายุอาจกะระยะขั้นบันไดหรือขอบทางเดินผิดพลาด ซึ่งเป็นความเสี่ยงหกล้มที่ครอบครัวควรรู้ล่วงหน้าและเฝ้าระวังเป็นพิเศษในสองสามสัปดาห์แรก

งานด้านการป้องกันการหกล้มในผู้สูงอายุระบุว่าปัญหาสายตาเป็นหนึ่งในปัจจัยเสี่ยงหกล้มที่สำคัญ การเปลี่ยนแว่นใหม่ โดยเฉพาะเปลี่ยนชนิดเลนส์ อาจเพิ่มความเสี่ยงชั่วคราวในช่วงปรับตัว เพราะสมองต้องเรียนรู้วิธีมองใหม่ ผู้สูงอายุบางคนเดินขึ้นลงบันไดโดยสวมแว่นโปรเกรสซีฟแล้วก้มมองพื้นผ่านส่วนมองใกล้ของเลนส์ ทำให้ภาพบิดเบี้ยวและกะระยะขั้นบันไดผิดพลาด

อีกจุดที่มักถูกมองข้ามคือแว่นตาเก่าที่ค่าสายตาไม่ตรงกับปัจจุบันแล้ว แต่ผู้สูงอายุยังใส่ต่อเพราะเสียดายหรือไม่อยากเสียเงินตัดใหม่ แว่นที่ไม่ตรงค่าสายตาทำให้ต้องเพ่งมากขึ้น เมื่อยล้าเร็วขึ้น และเพิ่มความเสี่ยงในการมองพื้นผิดระยะเช่นกัน

แว่นที่ไม่เหมาะสมกระทบความสามารถในการทำกิจวัตรประจำวันหรือ ADL และกิจกรรมที่ซับซ้อนขึ้นหรือ IADL ได้มาก เช่น อ่านฉลากยาผิดเพราะแว่นอ่านหนังสือไม่ชัดพอ นับเงินผิดเพราะมองตัวเลขไม่ชัด หรือไม่กล้าเดินออกนอกบ้านเพราะมองพื้นไม่มั่นใจ หากผู้สูงอายุมีปัญหาการได้ยินร่วมด้วย การมองเห็นที่ไม่ชัดเจนยิ่งเพิ่มความเสี่ยงต่อการสื่อสารผิดพลาดและความรู้สึกโดดเดี่ยว เพราะต้องพึ่งพาประสาทสัมผัสทั้งสองด้านพร้อมกัน