สูงวัยไทย
ผู้สูงอายุหกล้ม ควรทำอะไรเป็นลำดับแรก
พิมพ์เมื่อ 1 สิงหาคม 2026
ผู้สูงอายุหกล้ม ควรทำอะไรเป็นลำดับแรก
ขั้นตอนที่ควรทำทันทีเมื่อผู้สูงอายุหกล้ม ตั้งแต่การประเมินอาการเบื้องต้นไปจนถึงสัญญาณที่ต้องรีบไปโรงพยาบาล
ตรวจสอบล่าสุด 5 มิถุนายน 2026
รูปภาพโดย AI25.Studio Studio / Pexels
ข้อจำกัดความรับผิดชอบทางการแพทย์
เนื้อหานี้จัดทำขึ้นเพื่อการศึกษาเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ ไม่สามารถใช้วินิจฉัย รักษา หรือป้องกันโรคได้ หากมีอาการผิดปกติหรือมีความเสี่ยง ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร
คำตอบสั้น ๆ
- เมื่อผู้สูงอายุหกล้ม สิ่งแรกที่ควรทำคือตั้งสติและอย่ารีบพยุงให้ลุกทันที ให้สอบถามว่าเจ็บตรงไหน ปวดมากน้อยแค่ไหน และสังเกตว่ามีอาการผิดปกติ เช่น ปวดสะโพกจนขยับไม่ได้ ศีรษะกระแทก หรือพูดจาสับสน หรือไม่
- ถ้าไม่มีอาการรุนแรงและผู้สูงอายุยืนยันว่าลุกไหว ให้ช่วยพยุงลุกอย่างช้า ๆ โดยให้เวลานั่งพักก่อนยืน แต่ถ้ามีสัญญาณที่น่าเป็นห่วงควรหลีกเลี่ยงการเคลื่อนย้ายและโทรขอความช่วยเหลือทันที
เหมาะกับใคร
- เนื้อหานี้เหมาะกับลูกหลาน ผู้ดูแล และตัวผู้สูงอายุเองที่ต้องการรู้ขั้นตอนรับมือเบื้องต้นเมื่อเกิดเหตุการณ์หกล้ม เพื่อลดความตื่นตระหนกและไม่ทำให้อาการแย่ลงจากการเคลื่อนย้ายที่ผิดวิธี
สิ่งที่ควรรู้
ทำไมการหกล้มในผู้สูงอายุถึงต้องระวังเป็นพิเศษ
ร่างกายของผู้สูงอายุมักมีความหนาแน่นกระดูกลดลงตามวัย ทำให้การหกล้มแม้เพียงเล็กน้อยก็อาจทำให้กระดูกแตกหรือหักได้ง่ายกว่าคนวัยหนุ่มสาว โดยเฉพาะบริเวณสะโพกและข้อมือ
นอกจากนี้การหกล้มบางครั้งอาจไม่ได้เกิดจากการสะดุดล้วน ๆ แต่มาจากอาการวิงเวียน ความดันเปลี่ยนแปลงฉับพลัน หรือปัญหาการทรงตัว ซึ่งเป็นสัญญาณที่ควรได้รับการตรวจเพิ่มเติมจากแพทย์
ขั้นตอนที่ควรทำ
สิ่งที่ควรทำทันทีหลังหกล้ม
ให้ทำตามลำดับต่อไปนี้เพื่อประเมินสถานการณ์ก่อนตัดสินใจว่าจะช่วยพยุงลุกหรือควรรอความช่วยเหลือ
- ตั้งสติ อย่ารีบดึงหรือพยุงให้ลุกทันที
- สอบถามว่าเจ็บตรงไหน และสังเกตท่าทางว่าขยับแขนขาได้ปกติหรือไม่
- สังเกตศีรษะว่ากระแทกพื้นหรือไม่ และดูว่ามีอาการมึนงง พูดจาสับสน หรือไม่
- หากไม่มีอาการรุนแรง ค่อย ๆ ช่วยให้นั่งพักก่อน แล้วค่อยช่วยพยุงยืนอย่างช้า ๆ
- หากมีอาการน่าเป็นห่วง ให้คงท่าเดิมไว้และโทรขอความช่วยเหลือทางการแพทย์ทันที
สิ่งที่ควรหลีกเลี่ยง
- อย่าดึงแขนหรือรีบพยุงให้ผู้สูงอายุลุกทันทีโดยไม่ประเมินอาการก่อน
- อย่าเคลื่อนย้ายผู้สูงอายุที่บ่นปวดสะโพกหรือขยับขาไม่ได้
- อย่าให้กินยาแก้ปวดเองโดยไม่ปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร
- อย่าละเลยอาการเวียนหัวหรือหน้ามืดที่เกิดก่อนหกล้ม คิดว่าเป็นเรื่องเล็กน้อย
เมื่อใดควรขอความช่วยเหลือ
- หากผู้สูงอายุบ่นปวดสะโพกหรือขาอย่างรุนแรงจนขยับไม่ได้ ให้โทรสายด่วนการแพทย์ฉุกเฉิน 1669 ทันที
- หากศีรษะกระแทกพื้นแล้วมีอาการซึม สับสน อาเจียน หรือหมดสติแม้ชั่วขณะ ต้องรีบนำส่งโรงพยาบาลโดยเร็วที่สุด
- หากมีเลือดออกที่ควบคุมไม่หยุด หรือมีแผลลึก ควรไปพบแพทย์เพื่อประเมินและรักษาแผล
- หากหกล้มซ้ำหลายครั้งในช่วงเวลาสั้น ๆ ควรพาไปพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุที่แท้จริง ไม่ควรปล่อยผ่านคิดว่าเป็นเรื่องปกติของวัย
เช็กลิสต์สรุป
- ตั้งสติ ไม่รีบพยุงลุกทันที
- สอบถามอาการเจ็บปวดและจุดที่กระแทก
- สังเกตอาการทางสมอง เช่น สับสน ซึม
- ช่วยลุกอย่างช้า ๆ เมื่อไม่มีอาการรุนแรง
- โทร 1669 ทันทีเมื่อมีสัญญาณอันตราย
- พบแพทย์หากหกล้มซ้ำบ่อยครั้ง
แหล่งข้อมูล
- Falls prevention — World Health Organization (WHO) (เปิดในแท็บใหม่)(เข้าถึงเมื่อ 2026-05-22)
- แนวทางการดูแลผู้สูงอายุ — กระทรวงสาธารณสุข (เปิดในแท็บใหม่)(เข้าถึงเมื่อ 2026-05-22)
- สิทธิหลักประกันสุขภาพ — สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) (เปิดในแท็บใหม่)(เข้าถึงเมื่อ 2026-05-23)
จัดทำโดยทีมกองบรรณาธิการสูงวัยไทย
เครื่องมือและคู่มือที่เกี่ยวข้อง
บทความที่เกี่ยวข้อง
เช็กลิสต์เตรียมบ้านให้ปลอดภัยสำหรับผู้สูงอายุ
แนวทางตรวจสอบจุดเสี่ยงในบ้านทีละห้อง พร้อมวิธีปรับแก้ง่าย ๆ เพื่อลดโอกาสหกล้มและอุบัติเหตุของผู้สูงอายุ
ลูกหลานควรเตรียมข้อมูลอะไรบ้างก่อนพาผู้สูงอายุไปโรงพยาบาล
รวมข้อมูลและเอกสารที่ควรเตรียมก่อนพาผู้สูงอายุไปพบแพทย์ เพื่อให้การตรวจรักษาราบรื่นและไม่ตกหล่นรายละเอียดสำคัญ
วิธีจัดตารางยาให้ผู้สูงอายุและลดความสับสน
แนวทางจัดระบบยาประจำวันสำหรับผู้สูงอายุที่ต้องกินยาหลายชนิด เพื่อลดโอกาสลืมยาหรือกินซ้ำ