ข้อเข่าเสื่อมมักมีลักษณะปวดฝืดตอนเริ่มเคลื่อนไหวหลังหยุดนิ่งนาน เช่น ตอนเช้าหรือหลังนั่งนาน แล้วดีขึ้นเมื่อขยับไปสักพัก ปวดมักเป็นมากขึ้นเมื่อใช้งานหนักและดีขึ้นเมื่อพัก แตกต่างจากโรคเกาต์ที่มักปวดบวมแดงร้อนเฉียบพลันข้างเดียว หรือโรคข้ออักเสบรูมาตอยด์ที่มักปวดฝืดนานกว่าหนึ่งชั่วโมงและเป็นหลายข้อพร้อมกัน

การแยกสาเหตุให้ถูกต้องสำคัญมาก เพราะแนวทางรักษาต่างกัน หากมีอาการบวมแดงร้อนเฉียบพลันหรือปวดหลายข้อพร้อมกัน ควรพบแพทย์เพื่อตรวจแยกสาเหตุแทนการสรุปเองว่าเป็นข้อเข่าเสื่อมธรรมดา

ทุกก้าวที่เดิน เข่าต้องรับแรงกดมากกว่าน้ำหนักตัวหลายเท่า การลดน้ำหนักส่วนเกินเพียงเล็กน้อยจึงช่วยลดแรงกดสะสมที่เข่าได้อย่างมีนัยสำคัญ และมักช่วยลดอาการปวดได้ชัดเจนโดยไม่ต้องเพิ่มยา

อย่างไรก็ตาม การลดน้ำหนักในผู้สูงอายุต้องระวังไม่ให้ขาดสารอาหารหรือมวลกล้ามเนื้อลดลงไปพร้อมกัน ควรปรึกษาแพทย์หรือนักกำหนดอาหารเพื่อวางแผนที่สมดุล ไม่ใช่อดอาหารเองอย่างรวดเร็ว

กล้ามเนื้อต้นขาที่แข็งแรงช่วยรับแรงกระแทกแทนข้อเข่าได้ส่วนหนึ่ง ผู้สูงอายุที่มีมวลกล้ามเนื้อน้อยจากการไม่ค่อยเคลื่อนไหวมักปวดเข่ามากกว่าคนที่ยังออกกำลังกล้ามเนื้อขาสม่ำเสมอ แม้ระดับความเสื่อมของข้อจะใกล้เคียงกัน

การฝึกกล้ามเนื้อต้นขาแบบเบา ๆ ภายใต้คำแนะนำของนักกายภาพบำบัดจึงเป็นแนวทางที่ช่วยลดอาการปวดในระยะยาว มากกว่าการหลีกเลี่ยงการเคลื่อนไหวทั้งหมดเพราะกลัวเจ็บ

ไม้เท้าหรือไม้ค้ำยันที่เลือกความสูงเหมาะสมและใช้ถูกข้างช่วยลดแรงกดที่เข่าข้างที่ปวดได้จริง แต่หลายคนใช้ไม้เท้าผิดข้างหรือปรับความสูงไม่เหมาะสม ทำให้ไม่ได้ประโยชน์เต็มที่หรือเสี่ยงหกล้มมากขึ้น

ควรให้นักกายภาพบำบัดหรือแพทย์ช่วยประเมินและสาธิตวิธีใช้อุปกรณ์ช่วยเดินที่ถูกต้อง แทนการซื้อมาใช้เองตามความเข้าใจ

รองเท้าที่พื้นแข็งเกินไปหรือส้นสูงทำให้แรงกระแทกส่งขึ้นไปที่เข่าโดยตรงมากกว่ารองเท้าที่มีพื้นรองรับแรงกระแทกที่เหมาะสม ผู้สูงอายุหลายคนยังใส่รองเท้าแตะเดินในบ้านทั้งวันเพราะคิดว่าสบายกว่า ทั้งที่รองเท้าแตะพื้นบางมักไม่ช่วยพยุงข้อเข่าเวลาเดินระยะไกลหรือขึ้นลงบันได

การเลือกรองเท้าที่กระชับ พื้นรองรับแรงกระแทกได้ดี และเดินบนพื้นผิวเรียบสม่ำเสมอเมื่อเป็นไปได้ ก็เป็นอีกปัจจัยที่ช่วยลดแรงกระแทกสะสมที่เข่าในชีวิตประจำวัน