การตื่นเข้าห้องน้ำเป็นสาเหตุที่พบบ่อยที่สุดของการตื่นกลางดึกในผู้สูงอายุ อาจเกี่ยวข้องกับต่อมลูกหมากโตในผู้ชาย กระเพาะปัสสาวะไวเกินในผู้หญิง หรือเบาหวานที่ควบคุมไม่ดี รวมถึงยาขับปัสสาวะที่กินในช่วงเย็นก็เป็นปัจจัยที่ทำให้ต้องตื่นบ่อยขึ้น

ความเจ็บปวดจากโรคข้อเข่าเสื่อมหรือปวดหลังเรื้อรังก็ทำให้ตื่นกลางดึกได้บ่อย โดยเฉพาะเมื่อเปลี่ยนท่านอนแล้วรู้สึกเจ็บ นอกจากนี้การใช้ยาหลายชนิดพร้อมกัน หรือ polypharmacy อาจส่งผลต่อคุณภาพการนอนหลับโดยที่ผู้สูงอายุเองไม่ทันสังเกตความเชื่อมโยง

ภาวะหยุดหายใจขณะหลับก็เป็นอีกสาเหตุหนึ่งที่พบได้ไม่น้อยในผู้สูงอายุที่มีน้ำหนักเกินหรือมีคอสั้น ทำให้ตื่นกลางดึกบ่อยโดยไม่รู้สึกตัวว่าหยุดหายใจไปชั่วขณะ และมักมาพร้อมอาการง่วงมากผิดปกติในตอนกลางวันแม้จะนอนครบชั่วโมง หากสงสัยควรปรึกษาแพทย์เพื่อตรวจประเมินการนอนหลับโดยเฉพาะ

ผู้สูงอายุมักนอนหลับตื้นขึ้นตามธรรมชาติของวัย ทำให้ตื่นง่ายจากเสียงหรือแสงเล็กน้อยที่วัยหนุ่มสาวอาจไม่รู้สึกตัว การตื่นแล้วกลับไปหลับต่อได้ภายในไม่กี่นาทีจึงเป็นเรื่องปกติที่ไม่ต้องกังวลมากนัก

อย่างไรก็ตาม หากตื่นแล้วนอนไม่หลับต่อนานเป็นชั่วโมงทุกคืนจนรู้สึกอ่อนเพลียตลอดวัน นี่ไม่ใช่การเปลี่ยนแปลงปกติตามวัยอีกต่อไป แต่เป็นสัญญาณว่าควรปรึกษาแพทย์เพื่อหาสาเหตุที่แท้จริง

การตื่นกลางดึกที่มาพร้อมความสับสนว่าอยู่ที่ไหน จำคนในบ้านไม่ได้ชั่วขณะ หรือพยายามลุกออกจากบ้านตอนกลางคืนโดยไม่มีเหตุผล อาจเป็นสัญญาณของภาวะสับสนเฉียบพลัน หรือ delirium ซึ่งเป็นภาวะฉุกเฉินที่ต้องรีบตรวจหาสาเหตุ เช่น การติดเชื้อในทางเดินปัสสาวะที่พบบ่อยในผู้สูงอายุแต่มักไม่แสดงอาการแบบทั่วไป