กระดูกของคนเราไม่ใช่โครงสร้างที่หยุดนิ่ง แต่มีการสลายและสร้างใหม่ตลอดชีวิต เมื่ออายุมากขึ้น อัตราการสลายกระดูกเริ่มมากกว่าการสร้างใหม่ ทำให้มวลกระดูกค่อย ๆ บางลงทีละน้อยต่อเนื่องหลายปีโดยไม่มีอาการเจ็บปวดใด ๆ ระหว่างทาง เพราะกระดูกไม่มีปลายประสาทรับความรู้สึกในชั้นที่กำลังบางลง

สิ่งนี้ต่างจากโรคข้อเข่าเสื่อมหรือปวดหลังทั่วไปที่มักมีอาการเตือนล่วงหน้าให้สังเกต กระดูกพรุนจึงมักถูกค้นพบเมื่อสายเกินไปแล้ว คือตอนที่หกล้มเบา ๆ แล้วกระดูกข้อมือ กระดูกสะโพก หรือกระดูกสันหลังหักไปแล้ว ทั้งที่แรงกระแทกนั้นในคนกระดูกปกติจะไม่ทำให้หักเลย

ครอบครัวจำนวนมากเข้าใจผิดว่าถ้าผู้สูงอายุยังเดินได้ปกติและไม่บ่นปวดหลัง แปลว่ากระดูกยังแข็งแรงดี ซึ่งไม่ถูกต้อง เพราะกระดูกพรุนระดับปานกลางถึงรุนแรงสามารถเกิดขึ้นได้โดยไม่มีอาการเลยจนกว่าจะมีเหตุการณ์กระตุ้น

ปัจจัยเสี่ยงที่ควบคุมไม่ได้ ได้แก่ อายุ เพศหญิงโดยเฉพาะหลังหมดประจำเดือนที่ระดับฮอร์โมนเอสโตรเจนลดลงเร็ว รูปร่างผอมบาง และประวัติครอบครัวที่มีกระดูกหักจากอุบัติเหตุเล็กน้อย ส่วนปัจจัยที่ยังปรับได้ ได้แก่ การได้รับแคลเซียมและวิตามินดีไม่เพียงพอ การขาดกิจกรรมทางกายที่มีแรงกระแทกเบา ๆ ต่อกระดูก การสูบบุหรี่ ดื่มแอลกอฮอล์มาก และการใช้ยาบางกลุ่มต่อเนื่องนาน เช่น ยาสเตียรอยด์ในผู้ที่มีโรคภูมิแพ้ตัวเองหรือโรคปอดเรื้อรัง

จุดที่ผู้ดูแลควรทราบคือการใช้ยาหลายชนิดพร้อมกัน หรือที่เรียกว่าภาวะ polypharmacy ในผู้สูงอายุที่มีโรคประจำตัวหลายโรค อาจเพิ่มความเสี่ยงทั้งทางตรงจากยาบางชนิดที่มีผลต่อกระดูก และทางอ้อมจากยาที่ทำให้ง่วงหรือเวียนศีรษะจนเสี่ยงหกล้มมากขึ้น การทบทวนรายการยาทั้งหมดกับแพทย์หรือเภสัชกรจึงเป็นส่วนหนึ่งของการดูแลกระดูกพรุนที่มักถูกมองข้าม

ในผู้สูงอายุ ภาวะกระดูกบางมักเกิดร่วมกับภาวะมวลกล้ามเนื้อน้อยลงตามวัย หรือ sarcopenia ซึ่งทำให้กำลังขาลดลงและทรงตัวได้ไม่มั่นคงเท่าเดิม สองภาวะนี้เสริมกันจนเพิ่มความเสี่ยงหกล้มและกระดูกหักมากกว่าการมีปัญหาใดปัญหาหนึ่งเพียงอย่างเดียว ผู้ที่มีทั้งกระดูกบางและกล้ามเนื้อน้อยลงมักถูกจัดว่าอยู่ในภาวะเปราะบางที่ต้องดูแลรอบด้านมากกว่าการรักษากระดูกอย่างเดียว

การดูแลที่ตรงจุดจึงไม่ใช่แค่กินแคลเซียมเพิ่ม แต่ต้องรวมการฝึกกล้ามเนื้อและการทรงตัวไปพร้อมกัน เพราะกระดูกที่แข็งแรงขึ้นเล็กน้อยจากอาหารและวิตามินจะไม่มีประโยชน์มากนัก หากยังคงหกล้มบ่อยจากกล้ามเนื้อขาที่อ่อนแรง

นอกจากกระดูกสะโพกและข้อมือแล้ว กระดูกสันหลังส่วนที่บางลงจากกระดูกพรุนสามารถยุบตัวลงได้เองโดยไม่ต้องมีอุบัติเหตุรุนแรง เพียงแค่ก้มยกของหรือไอแรง ๆ ก็อาจทำให้กระดูกสันหลังยุบได้ในบางราย อาการที่พบคือปวดหลังเฉียบพลันแล้วค่อย ๆ ทุเลา ตัวเตี้ยลงเมื่อเทียบกับก่อนหน้า หรือหลังเริ่มโก่งงอมากขึ้น ซึ่งครอบครัวมักเข้าใจว่าเป็นความชราตามธรรมชาติ ทั้งที่ควรได้รับการตรวจเพื่อยืนยันว่าเป็นกระดูกยุบจริงหรือไม่

การปล่อยให้กระดูกสันหลังยุบซ้ำหลายจุดโดยไม่ได้รับการดูแล อาจทำให้ทรวงอกผิดรูปจนกระทบการหายใจและการทรงตัวในระยะยาว จึงไม่ควรมองว่าอาการปวดหลังเรื้อรังในผู้สูงอายุเป็นเรื่องปกติที่ต้องทนเสมอไป