หลายครอบครัวมองว่าน้ำหนักลดลงเป็นเรื่องดี แต่ในผู้สูงอายุ การลดน้ำหนักโดยไม่ได้ตั้งใจและไม่ได้มาจากการควบคุมอาหารหรือออกกำลังกาย อาจเป็นสัญญาณของปัญหาสุขภาพแฝงอยู่ เช่น ปัญหาการกินหรือดูดซึมอาหาร โรคเรื้อรังที่ยังไม่ได้รับการวินิจฉัย หรือภาวะซึมเศร้าที่ทำให้เบื่ออาหาร

ความแตกต่างสำคัญคือน้ำหนักลดที่ตั้งใจทำผ่านการควบคุมอาหารและออกกำลังกายอย่างค่อยเป็นค่อยไป กับน้ำหนักลดที่เกิดขึ้นเองโดยไม่มีการเปลี่ยนพฤติกรรมใด ๆ ครอบครัวควรสังเกตความแตกต่างนี้และไม่ด่วนสรุปว่าน้ำหนักลดคือเรื่องดีเสมอไป

รอบเอวสะท้อนปริมาณไขมันที่สะสมอยู่รอบอวัยวะภายในช่องท้อง ซึ่งเป็นชนิดไขมันที่เกี่ยวข้องกับความเสี่ยงโรคหัวใจและเบาหวานมากกว่าไขมันใต้ผิวหนังทั่วไป คนสองคนที่มีน้ำหนักตัวเท่ากันอาจมีรอบเอวต่างกันมาก และมีความเสี่ยงต่อสุขภาพต่างกันไปด้วย

การวัดรอบเอวจึงเป็นข้อมูลเสริมที่ช่วยให้เห็นภาพสุขภาพชัดขึ้นกว่าดูน้ำหนักตัวอย่างเดียว โดยเฉพาะในผู้สูงอายุที่รูปร่างเปลี่ยนแปลงตามวัยอยู่แล้ว

ดัชนีมวลกาย (BMI) คำนวณจากน้ำหนักและส่วนสูงเท่านั้น จึงไม่สามารถแยกได้ว่าน้ำหนักนั้นมาจากกล้ามเนื้อหรือไขมัน ผู้สูงอายุจำนวนไม่น้อยมีภาวะมวลกล้ามเนื้อน้อยตามวัย หรือ sarcopenia ร่วมกับไขมันสะสมเพิ่มขึ้น ทำให้ BMI อยู่ในเกณฑ์ปกติทั้งที่จริงแล้วมีความเสี่ยงสุขภาพซ่อนอยู่

ด้วยเหตุนี้ แพทย์จึงมักไม่ใช้ BMI เพียงอย่างเดียวในการประเมินผู้สูงอายุ แต่พิจารณาร่วมกับรอบเอว ความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ และประวัติการเปลี่ยนแปลงน้ำหนักด้วย

การเปลี่ยนแปลงน้ำหนักในผู้สูงอายุมีสาเหตุได้หลากหลายกว่าที่คิด เช่น ปัญหาฟันหรือการเคี้ยวกลืนที่ทำให้กินอาหารได้น้อยลง ยาบางชนิดที่มีผลต่อความอยากอาหารหรือการดูดซึมสารอาหาร และภาวะซึมเศร้าที่มักถูกมองข้ามในผู้สูงอายุเพราะอาการแสดงไม่ตรงแบบเหมือนคนวัยอื่น

การหาสาเหตุที่แท้จริงจึงสำคัญกว่าการพยายามแก้ปัญหาที่ปลายเหตุด้วยการเพิ่มหรือลดอาหารเอง ควรพาไปพบแพทย์เพื่อประเมินสาเหตุที่แท้จริงเมื่อพบการเปลี่ยนแปลงที่ผิดปกติ