สูงวัยไทย
ขั้นตอนย้ายผู้สูงอายุจากเตียงไปเก้าอี้อย่างปลอดภัยทีละขั้น
พิมพ์เมื่อ 15 กันยายน 2026
ขั้นตอนย้ายผู้สูงอายุจากเตียงไปเก้าอี้อย่างปลอดภัยทีละขั้น
วิธีย้ายตัวผู้สูงอายุจากเตียงไปนั่งเก้าอี้แบบทีละขั้นตอน ตั้งแต่การจัดตำแหน่งเก้าอี้ การหมุนตัว ไปจนถึงการนั่งลงอย่างมั่นคง สำหรับผู้ดูแลที่บ้าน
เผยแพร่เมื่อ 1 กันยายน 2026

รูปภาพโดย Vitaly Gariev / Pexels
ข้อจำกัดความรับผิดชอบทางการแพทย์
เนื้อหานี้จัดทำขึ้นเพื่อการศึกษาเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ ไม่สามารถใช้วินิจฉัย รักษา หรือป้องกันโรคได้ หากมีอาการผิดปกติหรือมีความเสี่ยง ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร
คำตอบสั้น ๆ
- จัดเก้าอี้ให้อยู่ในมุมประมาณ 45 องศาจากเตียง ไม่ใช่วางตรงข้ามหรือขนานตรง ๆ เพื่อให้หมุนตัวน้อยที่สุด
- ให้ผู้สูงอายุนั่งขอบเตียงและพักก่อนตามขั้นตอนลุกยืนตามปกติ ก่อนเริ่มขั้นตอนย้ายตัวไปเก้าอี้
- ผู้ดูแลยืนด้านหน้า มือประคองเอวหรือเข็มขัดพยุงเดิน ให้ผู้สูงอายุยืน หมุนตัวทีละน้อยโดยขยับเท้าเป็นจังหวะ ไม่บิดเอวแรง ๆ
- หากผู้สูงอายุขาไม่มีแรงยืนหรือมีอาการเจ็บระหว่างย้ายตัว ให้หยุดทันทีและพิจารณาใช้อุปกรณ์ช่วยหรือโทร 1669 หากมีอาการรุนแรง
เหมาะกับใคร
- บทความนี้เหมาะสำหรับผู้ดูแลที่ต้องช่วยผู้สูงอายุย้ายจากเตียงไปนั่งเก้าอี้ในชีวิตประจำวัน เช่น ตอนเช้าหรือช่วงพักฟื้นหลังเจ็บป่วย
- เหมาะกับผู้สูงอายุที่ยังพอยืนและรับน้ำหนักตัวเองได้บางส่วน หากผู้สูงอายุไม่มีแรงยืนเลยหรือเป็นอัมพาตครึ่งซีก ควรเรียนรู้เทคนิคการย้ายตัวจากนักกายภาพบำบัดโดยตรง หรือพิจารณาใช้อุปกรณ์ยกตัวเพื่อความปลอดภัยของทั้งผู้ป่วยและผู้ดูแล
สิ่งที่ควรรู้
ทำไมมุมวางเก้าอี้ถึงสำคัญ
การวางเก้าอี้ในมุม 45 องศาจากเตียงช่วยลดระยะการหมุนตัวที่ผู้สูงอายุต้องทำ จากการหมุนตัวเต็ม 90 หรือ 180 องศาเหลือเพียงหมุนตัวสั้น ๆ ซึ่งลดความเสี่ยงเสียการทรงตัวระหว่างหมุน โดยเฉพาะในผู้สูงอายุที่มีภาวะข้อเข่าเสื่อมหรือมวลกล้ามเนื้อน้อยที่ควบคุมการหมุนตัวได้ไม่ดีเท่าคนหนุ่มสาว
นอกจากมุมแล้ว เก้าอี้ที่ใช้ต้องมีความมั่นคง ไม่มีล้อเลื่อน (หรือมีแต่ล็อกได้แน่น) และมีที่วางแขนทั้งสองข้างเพื่อให้ผู้สูงอายุใช้มือดันตัวลงนั่งได้อย่างมั่นคง
หลักการยศาสตร์สำหรับผู้ดูแล
การย้ายตัวผู้สูงอายุไม่ใช่แค่เรื่องความปลอดภัยของผู้สูงอายุเท่านั้น แต่ยังกระทบหลังของผู้ดูแลโดยตรง หลักการสำคัญคือให้ผู้สูงอายุออกแรงตัวเองให้มากที่สุดเท่าที่ทำได้ ผู้ดูแลทำหน้าที่ประคองและกันการเซีย ไม่ใช่แบกรับน้ำหนักทั้งหมดด้วยหลังตัวเอง
ท่ายืนของผู้ดูแลควรงอเข่าเล็กน้อย หลังตรง เท้าแยกกว้างประมาณช่วงไหล่เพื่อฐานที่มั่นคง หลีกเลี่ยงการก้มหลังโค้งขณะประคองผู้สูงอายุ เพราะเสี่ยงบาดเจ็บหลังของผู้ดูแลเองในระยะยาว
เมื่อไหร่ควรใช้อุปกรณ์ช่วยแทนแรงคน
หากผู้สูงอายุมีน้ำหนักตัวมากหรือแทบไม่มีแรงขาเหลือเลย การพยายามย้ายตัวด้วยแรงคนเพียงอย่างเดียวเสี่ยงทั้งการหกล้มและอาการบาดเจ็บของผู้ดูแล ควรพิจารณาใช้แผ่นเลื่อนตัว (sliding board) เข็มขัดพยุงเดินแบบมีมือจับ หรือปรึกษานักกายภาพบำบัดเพื่อฝึกเทคนิคเฉพาะราย
ความถี่ของการย้ายตัวในกิจวัตรประจำวัน
ผู้สูงอายุที่ต้องพักฟื้นหรือใช้เวลาส่วนใหญ่บนเตียงมักต้องย้ายตัวไปเก้าอี้หลายครั้งต่อวัน เช่น มื้ออาหาร กิจกรรมยามว่าง หรือการทำกายภาพบำบัด การย้ายตัวที่ทำซ้ำบ่อยครั้งในหนึ่งวันเพิ่มความเสี่ยงสะสมทั้งต่อผู้สูงอายุและผู้ดูแล จึงควรวางแผนตารางกิจวัตรประจำวันให้จำนวนครั้งของการย้ายตัวสอดคล้องกับระดับแรงที่ผู้สูงอายุมีในแต่ละช่วงเวลาของวัน เช่น ช่วงเช้าหลังตื่นนอนมักมีแรงมากกว่าช่วงเย็นที่เริ่มเหนื่อยล้า
การจดบันทึกว่าการย้ายตัวครั้งไหนในแต่ละวันทำได้ราบรื่นและครั้งไหนมีปัญหา ช่วยให้ครอบครัวเห็นรูปแบบและปรับตารางกิจวัตรประจำวันให้เหมาะสมยิ่งขึ้น เช่น เลื่อนเวลาทำกายภาพบำบัดมาช่วงเช้าแทนช่วงบ่ายที่ผู้สูงอายุมักอ่อนเพลียกว่า

รูปภาพโดย Gustavo Fring / Pexels
ขั้นตอนที่ควรทำ
ขั้นที่ 1: จัดตำแหน่งเก้าอี้และเตรียมพื้นที่
วางเก้าอี้ในมุมประมาณ 45 องศาจากขอบเตียง ห่างเพียงพอให้หมุนตัวได้แต่ไม่ไกลเกินไป ล็อกล้อเก้าอี้ (ถ้ามี) และตรวจว่าพื้นระหว่างเตียงกับเก้าอี้ไม่ลื่นหรือมีสิ่งกีดขวาง
ขั้นที่ 2: ช่วยผู้สูงอายุลุกยืนจากขอบเตียง
ทำตามขั้นตอนพลิกตัว นั่งพัก และยืนตามหลักการลุกจากเตียงที่ปลอดภัย ให้ผู้สูงอายุยืนนิ่งจนมั่นใจว่าทรงตัวได้ก่อนเริ่มหมุนตัว
ขั้นที่ 3: หมุนตัวไปทางเก้าอี้ทีละน้อย
ผู้ดูแลประคองที่เอวหรือถือเข็มขัดพยุงเดิน ให้ผู้สูงอายุขยับเท้าทีละก้าวหมุนตัวไปทางเก้าอี้ ไม่บิดเอวหรือหัวเข่าแรง ๆ ในจังหวะเดียว เมื่อรู้สึกว่าหลังต้นขาชิดกับขอบเก้าอี้แล้วจึงหยุด
- ให้ผู้สูงอายุคลำหาที่วางแขนของเก้าอี้ด้วยมือทั้งสองข้างก่อนนั่ง
- ตรวจว่าหลังขาทั้งสองข้างสัมผัสขอบเก้าอี้แล้วจริง ๆ
ขั้นที่ 4: นั่งลงอย่างช้า ๆ และมั่นคง
ให้ผู้สูงอายุโน้มตัวไปข้างหน้าเล็กน้อย ค่อย ๆ งอเข่าและหย่อนตัวลงนั่งโดยใช้มือทั้งสองดันที่วางแขน ผู้ดูแลประคองที่เอวหรือไหล่ระหว่างการนั่งลง ไม่ปล่อยให้ทรุดตัวลงเร็วเกินไป
ขั้นที่ 5: ตรวจสอบความสบายตัวหลังนั่งลงแล้ว
เมื่อผู้สูงอายุนั่งลงเรียบร้อยแล้ว ให้ตรวจสอบว่าสะโพกทั้งสองข้างชิดพนักพิงเก้าอี้ เท้าวางราบกับพื้นหรือมีที่รองเท้าเพียงพอ และสอบถามว่ารู้สึกสบายตัวหรือมีจุดใดเจ็บหรือไม่ก่อนปล่อยให้อยู่ตามลำพัง
อุปกรณ์ที่เกี่ยวข้องกับขั้นตอนข้างต้น
รายการนี้รวบรวมจากหมวดสินค้าที่เกี่ยวข้อง ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์และไม่ใช่การรับรองคุณภาพสินค้า ควรอ่านเกณฑ์การเลือกในบทความก่อน แล้วค่อยเทียบรุ่นด้วยตัวเอง
LEXO แผ่นรองเท้าเพื่อสุขภาพ ใส่สบาย ป้องกันการปวดเท้า ขนาด 35-46 insoles
Marco Rocco รองเท้าแตะผู้หญิงนุ่มๆ EVA กันลื่น น้ำหนักเบา พื้นนุ่ม รองเท้าเพื่อสุขภาพใส่ในบ้านMR8021
Marco Rocco(มาร์โค ร็อคโค่)Marco Rocco รองเท้าแตะแฟชั่นผู้หญิง EVA พื้นนุ่ม กันลื่น กันน้ำ รองเท้าเพื่อสุขภาพใส่ในบ้าน MR8021
Marco Rocco(มาร์โค ร็อคโค่)Marco Rocco รองเท้าแตะแฟชั่นผู้หญิง EVAนุ่มใส่สบายเท้า รูปแบบทุเรียน น่ารัก รองเท้าเพื่อสุขภาพMR8030
Marco Rocco(มาร์โค ร็อคโค่)
ลิงก์สินค้าเป็นลิงก์พาร์ทเนอร์ (affiliate) เราอาจได้รับค่าคอมมิชชันเมื่อคุณซื้อผ่านลิงก์ โดยคุณไม่ต้องจ่ายเพิ่ม และค่าคอมมิชชันไม่มีผลต่อการคัดเลือกหรือลำดับที่แสดง อ่านนโยบายฉบับเต็ม
สิ่งที่ควรหลีกเลี่ยง
- อย่าวางเก้าอี้ห่างจากเตียงเกินไปจนต้องเดินหลายก้าวขณะยังไม่มั่นคง
- อย่าบิดเอวหรือหัวเข่าแรง ๆ ในจังหวะเดียวขณะหมุนตัว เพราะเสี่ยงข้อเข่าบิดหรือเสียการทรงตัว
- อย่าปล่อยให้ผู้สูงอายุทรุดตัวลงนั่งเร็วเกินไปโดยไม่ควบคุมจังหวะ
- อย่าใช้เก้าอี้ที่มีล้อไม่ล็อกหรือไม่มั่นคงในการย้ายตัว
- อย่าก้มหลังโค้งขณะประคองผู้สูงอายุ เพราะเสี่ยงบาดเจ็บหลังของผู้ดูแลเอง
เมื่อใดควรขอความช่วยเหลือ
- โทร 1669 ทันที หากผู้สูงอายุหกล้มระหว่างย้ายตัวและมีอาการบาดเจ็บรุนแรง หมดสติ หรือแขนขาอ่อนแรงกะทันหัน
- พาไปพบแพทย์ภายในวันเดียวกัน หากมีอาการเจ็บข้อเข่าหรือสะโพกรุนแรงระหว่างการย้ายตัวจนยืนต่อไม่ได้
- ปรึกษานักกายภาพบำบัดในไม่กี่วัน หากรู้สึกว่าการย้ายตัวยากขึ้นเรื่อย ๆ หรือผู้ดูแลเริ่มปวดหลังจากการช่วยย้ายตัวทุกวัน
- เฝ้าสังเกตต่อเนื่อง หากการย้ายตัวทำได้ราบรื่นและไม่มีอาการผิดปกติ
เช็กลิสต์สรุป
- วางเก้าอี้มุม 45 องศาจากเตียง ล็อกล้อให้แน่น
- พื้นระหว่างเตียงกับเก้าอี้โล่ง ไม่ลื่น
- ผู้สูงอายุยืนมั่นคงก่อนเริ่มหมุนตัว
- ผู้ดูแลยืนท่าที่ถูกต้อง หลังตรง เข่างอเล็กน้อย
- หมุนตัวทีละก้าว ไม่บิดเอวแรง ๆ
- ตรวจว่าหลังขาสัมผัสขอบเก้าอี้ก่อนนั่งลง
- นั่งลงช้า ๆ โดยใช้มือดันที่วางแขน
- สังเกตสีหน้าและลมหายใจของผู้สูงอายุตลอดการย้ายตัว หากมีสีหน้าเจ็บปวดหรือหายใจถี่ผิดปกติให้หยุดทันที
คำถามที่พบบ่อย
ทำไมต้องวางเก้าอี้มุม 45 องศา วางตรงข้ามเตียงไม่ได้หรือ
การวางมุม 45 องศาช่วยลดระยะการหมุนตัวของผู้สูงอายุ ทำให้ทรงตัวได้ง่ายกว่าการหมุนตัวเต็ม 90-180 องศาที่ต้องทำหากวางเก้าอี้ตรงข้ามหรือขนานเตียงตรง ๆ
ถ้าผู้สูงอายุมีน้ำหนักตัวมาก ผู้ดูแลคนเดียวย้ายตัวไหวไหม
หากผู้สูงอายุยังพอยืนและรับน้ำหนักตัวเองได้บางส่วน ผู้ดูแลคนเดียวอาจทำได้โดยใช้เทคนิคที่ถูกต้อง แต่หากน้ำหนักตัวมากและแรงขาน้อย ควรมีผู้ช่วยสองคนหรือใช้อุปกรณ์ช่วย เช่น แผ่นเลื่อนตัวหรือเข็มขัดพยุงเดิน
เข็มขัดพยุงเดินกับเข็มขัดผู้ป่วยทั่วไปต่างกันอย่างไร
เข็มขัดพยุงเดินออกแบบมาให้มีมือจับที่แข็งแรงรอบเอว ช่วยให้ผู้ดูแลจับได้มั่นคงระหว่างพยุงตัวหรือย้ายตัว ต่างจากเข็มขัดทั่วไปที่อาจไม่มีจุดจับที่ปลอดภัยเพียงพอ
ถ้าผู้สูงอายุเจ็บเข่าระหว่างหมุนตัวควรทำอย่างไร
ควรหยุดทันที ให้ผู้สูงอายุนั่งลงในตำแหน่งที่ปลอดภัยที่สุดที่ทำได้ ไม่ฝืนหมุนต่อ หากอาการเจ็บรุนแรงหรือยืนต่อไม่ได้ ควรพาไปพบแพทย์ภายในวันเดียวกัน
แผ่นเลื่อนตัว (sliding board) ใช้ยากไหมสำหรับมือใหม่
การใช้แผ่นเลื่อนตัวต้องอาศัยเทคนิคเฉพาะเพื่อไม่ให้ผิวหนังผู้สูงอายุเสียดสีหรือบาดเจ็บ แนะนำให้เรียนรู้จากนักกายภาพบำบัดหรือพยาบาลก่อนใช้งานจริงครั้งแรก
ควรฝึกเทคนิคนี้กับนักกายภาพบำบัดก่อนไหม
หากเป็นไปได้ควรฝึกอย่างน้อยหนึ่งครั้งกับนักกายภาพบำบัดหรือพยาบาล โดยเฉพาะกรณีผู้สูงอายุมีภาวะอ่อนแรงข้างใดข้างหนึ่งหรือมีน้ำหนักตัวมาก เพื่อป้องกันการบาดเจ็บทั้งสองฝ่าย
เก้าอี้แบบไหนเหมาะที่สุดสำหรับการย้ายตัว
ควรเป็นเก้าอี้ที่มีที่วางแขนทั้งสองข้าง ความสูงพอดีกับเข่างอ 90 องศา ฐานมั่นคงไม่โยกคลอน และหากมีล้อควรล็อกได้แน่นหนาก่อนใช้งาน
สรุป
- การย้ายตัวจากเตียงไปเก้าอี้ที่ปลอดภัยเริ่มจากการจัดมุมเก้าอี้ให้เหมาะ ลดระยะการหมุนตัว และให้ผู้สูงอายุออกแรงเองมากที่สุดเท่าที่ทำได้
- ผู้ดูแลควรยืนในท่าที่ถูกต้องเพื่อป้องกันการบาดเจ็บหลังของตนเอง ไม่ใช่แบกรับน้ำหนักทั้งหมด
- หากผู้สูงอายุอ่อนแรงมากหรือมีน้ำหนักตัวมาก ควรพิจารณาอุปกรณ์ช่วยหรือปรึกษานักกายภาพบำบัดแทนการใช้แรงคนเพียงอย่างเดียว
- ทุกครั้งที่ทำซ้ำจนเป็นกิจวัตรประจำวัน ควรทบทวนเทคนิคเป็นระยะเพื่อให้แน่ใจว่ายังปลอดภัยเมื่อสภาพร่างกายของผู้สูงอายุเปลี่ยนไป และไม่ควรฝืนทำต่อหากรู้สึกไม่มั่นคง
อุปกรณ์ที่คนมักหาคู่กับเรื่องนี้
รายการนี้รวบรวมจากหมวดสินค้าที่เกี่ยวข้อง ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์และไม่ใช่การรับรองคุณภาพสินค้า ควรอ่านเกณฑ์การเลือกในบทความก่อน แล้วค่อยเทียบรุ่นด้วยตัวเอง
รองเท้าแตะเจลลี่เกาหลีสำหรับผู้หญิงประดับคริสตัลรูปดอกไม้, รองเท้าแตะแบบแบนสำหรับฤดูร้อน ชายหาด กิจกรรมกลางแจ้ง และใช้ในบ้าน, รองเท้าแตะกันลื่นประดับคริสตัลผู้หญิงสำหรับใช้ใน
รองเท้าเพื่อสุขภาพ แบบสวมสายคาด2เส้น พื้นสูง2นิ้ว วัสดุEVA พื้นนุ่มยางชนิดพิเศษ นุ่มเด้งน้ำหนักเบา ยืดหยุ่นดีมาก #sy809
Q5 รุ่นฮิต!! รองเท้าเพื่อสุขภาพ พื้นนิ่ม เสริมส้น 4 ซม.(+เพิ่ม1 ไซต์)
รองเท้า FitFlop ผู้ชาย & ผู้หญิง Size 36---44 งานสายปั๊มโลโก้ # รองเท้าเพื่อสุขภาพ พื้นนุ่ม สายสลิง
FitFlop
ลิงก์สินค้าเป็นลิงก์พาร์ทเนอร์ (affiliate) เราอาจได้รับค่าคอมมิชชันเมื่อคุณซื้อผ่านลิงก์ โดยคุณไม่ต้องจ่ายเพิ่ม และค่าคอมมิชชันไม่มีผลต่อการคัดเลือกหรือลำดับที่แสดง อ่านนโยบายฉบับเต็ม
แหล่งข้อมูล
- แนวทางป้องกันการหกล้มในผู้สูงอายุ — กรมการแพทย์ (เปิดในแท็บใหม่)(เข้าถึงเมื่อ 2026-09-01)
- Falls fact sheet — World Health Organization (WHO) (เปิดในแท็บใหม่)(เข้าถึงเมื่อ 2026-09-01)
จัดทำโดยทีมกองบรรณาธิการสูงวัยไทย
เครื่องมือและคู่มือที่เกี่ยวข้อง
บทความที่เกี่ยวข้อง

ย้ายผู้สูงอายุจากเตียงไปเก้าอี้ เมื่อยังพอลงน้ำหนักขาได้บ้าง ต้องทำอย่างไรให้ปลอดภัย
เมื่อผู้สูงอายุยังพอยืนและลงน้ำหนักขาได้บางส่วน การย้ายจากเตียงไปเก้าอี้ต่างจากการยกทั้งตัว คู่มือนี้แนะนำการจัดตำแหน่งเก้าอี้ ท่ายืนหมุนตัว และสัญญาณที่บอกว่าถึงเวลาต้องขอผู้เชี่ยวชาญประเมินก่อนทำต่อ

7 ข้อผิดพลาดที่ครอบครัวมักทำตอนย้ายผู้สูงอายุจากเตียงไปเก้าอี้
หลายบ้านย้ายผู้สูงอายุจากเตียงไปเก้าอี้มาเป็นปี ๆ โดยไม่รู้ว่าวิธีที่ทำอยู่กำลังเพิ่มความเสี่ยงหกล้มหรือทำร้ายหลังผู้ดูแลไปทีละน้อย บทความนี้รวมข้อผิดพลาดที่พบบ่อยที่สุดพร้อมวิธีแก้ไขที่ทำได้จริงในบ้าน

ย้ายผู้สูงอายุจากเตียงไปนั่งหรือไปรถเข็นอย่างไรให้ปลอดภัยทั้งสองฝ่าย
แนวทางย้ายผู้สูงอายุออกจากเตียงไปยังเก้าอี้หรือรถเข็นอย่างปลอดภัย ลดความเสี่ยงหกล้มและบาดเจ็บหลังของผู้ดูแล พร้อมสัญญาณที่บอกว่าควรขอผู้เชี่ยวชาญประเมิน

เช็กลิสต์ความปลอดภัยก่อนย้ายผู้สูงอายุจากเตียงไปเก้าอี้
รายการตรวจสอบที่ผู้ดูแลควรทำก่อนและระหว่างย้ายผู้สูงอายุจากเตียงไปเก้าอี้ ครอบคลุมอุปกรณ์ สภาพร่างกาย และสัญญาณอันตรายที่ต้องหยุดทันที