สูงวัยไทย

หม้อนอนสแตนเลสหรือพลาสติก และแบบแบนเหมาะกับคนสะโพกหักไหม

เทียบหม้อนอนสแตนเลส พลาสติก และแบบแบน ทั้งความเย็น น้ำหนัก ขอบที่กดผิว และการล้าง เพื่อเลือกให้ตรงกับคนที่ยกสะโพกไม่ได้

12 นาทีในการอ่าน

เผยแพร่เมื่อ 7 พฤศจิกายน 2026

A set of surgical instruments arranged on a blue drape in a sterile operating room setting.

รูปภาพโดย Jonathan Borba / Pexels

ข้อจำกัดความรับผิดชอบทางการแพทย์

เนื้อหานี้จัดทำขึ้นเพื่อการศึกษาเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ ไม่สามารถใช้วินิจฉัย รักษา หรือป้องกันโรคได้ หากมีอาการผิดปกติหรือมีความเสี่ยง ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร

คำตอบสั้น ๆ

  • หม้อนอนสแตนเลสล้างง่ายและทนนาน แต่เย็นจัดเมื่อสัมผัสผิวและมีน้ำหนักมาก หม้อนอนพลาสติกเบาและอุ่นกว่า แต่ผิวเป็นรอยขีดข่วนได้เมื่อใช้ไปนาน ซึ่งต้องล้างให้สะอาดกว่าเดิม ส่วนแบบแบน (fracture pan) มีขอบหน้าเตี้ยและเอียง ใช้ได้ในคนที่ยกสะโพกขึ้นไม่ได้ เช่นช่วงหลังกระดูกสะโพกหัก
  • สำหรับคนสะโพกหัก แบบแบนมักเหมาะที่สุด เพราะสอดเข้าใต้ก้นได้โดยไม่ต้องยกสะโพกสูง แต่แลกกับความจุน้อยและของเหลวไหลย้อนง่ายถ้าวางเอียงผิดมุม ควรทำตามข้อห้ามเรื่องการขยับสะโพกที่ศัลยแพทย์กระดูกและข้อให้ไว้เป็นหลัก
  • ขอบหม้อนอนกดผิวได้เร็วกว่าที่คิด ไม่ว่าจะทำจากวัสดุไหน ผู้ดูแลจึงควรให้นั่งบนหม้อนอนช่วงสั้นที่สุด แล้วตรวจผิวบริเวณก้นกบและสะโพกทุกครั้งหลังใช้

เหมาะกับใคร

  • เหมาะกับผู้ดูแลที่ต้องเลือกซื้อหรือเปลี่ยนหม้อนอนเพราะที่มีอยู่ใช้ลำบาก หรือญาติเพิ่งออกจากโรงพยาบาลหลังผ่าตัดสะโพก
  • ไม่เหมาะกับผู้ที่ยังลุกเดินไปนั่งถ่ายบนเก้าอี้นั่งถ่ายหรือชักโครกได้ ซึ่งสบายและรักษาศักดิ์ศรีกว่า

สิ่งที่ควรรู้

สแตนเลสเย็นและหนัก พลาสติกเบาแต่ต้องแลกอะไร

หม้อนอนสแตนเลสเก็บความเย็นของอากาศในห้องไว้ เมื่อสอดใต้ก้นของคนที่ผอมหรือมีไขมันใต้ผิวน้อย จะสะดุ้งหรือเกร็งตัวทันที คนที่เกร็งสะโพกยิ่งเจ็บมากถ้ากระดูกยังไม่ติด วิธีที่ครอบครัวมักใช้คือราดน้ำอุ่นพอดีให้ทั่ว เช็ดให้แห้ง แล้วทดสอบด้วยหลังมือก่อนวาง ไม่ใช้น้ำร้อน เพราะผิวผู้สูงอายุบางและความรู้สึกต่อความร้อนอาจลดลง

ข้อดีของสแตนเลสคือล้างหมดจด ผิวเรียบ ไม่มีรอยให้เชื้อสะสม และทนน้ำยาทำความสะอาดมากกว่า แต่ถ้าผู้ดูแลเป็นผู้หญิงตัวเล็กที่ต้องยกด้วยมือเดียวขณะอีกมือประคองสะโพก ความหนักจะกลายเป็นปัญหา โดยเฉพาะตอนมีปัสสาวะเต็ม

พลาสติกเบา อุ่นกว่า แต่ใช้ไปสักพักผิวจะเป็นรอยขีด โดยเฉพาะถ้าขัดด้วยแปรงลวด รอยเหล่านั้นล้างยาก ควรเปลี่ยนเมื่อผิวด้านในหมองหรือแตกลายงา และอย่าใช้ในที่ที่ต้องต้มฆ่าเชื้อถ้าผู้ผลิตไม่ได้ระบุว่าทนความร้อนได้

หม้อนอนแบบแบนต่างจากแบบปกติอย่างไร และเมื่อไหร่ควรใช้

หม้อนอนปกติมีขอบหลังสูงและรับก้นเต็มวง ต้องให้ผู้ป่วยยกสะโพกพ้นที่นอนจึงสอดได้ แบบแบนมีขอบหลังเตี้ยและเอียงลาดลงเหมือนช้อน ผู้ดูแลเอียงตัวผู้ป่วยเล็กน้อยก็สอดเข้าได้ โดยผู้ป่วยไม่ต้องดันเท้าเพื่อยกก้น เหมาะกับช่วงหลังผ่าตัดสะโพก กระดูกเชิงกรานร้าว หรือมีอาการปวดมากเมื่อยกก้น

ข้อเสียคือความจุน้อย ผู้ป่วยที่ปัสสาวะมากหรือถ่ายเหลวอาจล้นออกด้านข้าง ต้องมีผ้าซับหรือแผ่นรองซับวางล้อมไว้ และต้องวางให้ปลายแคบหันไปทางเท้า แบบแบนยังต้องการความแม่นยำของมุมนอนมากกว่า ถ้าผู้ป่วยเลื่อนตัวลงหรือไถไปข้างเตียง หม้อจะเลื่อนตามและทำให้เปื้อนที่นอน

ผู้ชายมักต้องใช้กระบอกปัสสาวะควบคู่ไปด้วย เพราะหม้อนอนไม่ได้ออกแบบมารองปัสสาวะของผู้ชายที่นอนราบ การใช้หม้อนอนอย่างเดียวจะทำให้ต้องวางบ่อยและเสี่ยงผิวถลอก

ขอบหม้อนอนกดผิวเร็วแค่ไหน และควรดูผิวตรงไหน

ผู้ป่วยติดเตียงที่ผอมและกล้ามเนื้อก้นลีบ (sarcopenia) มีกระดูกก้นกบและกระดูกสะโพกยื่นใกล้ผิว ขอบแข็งของหม้อนอนจึงกดตรงจุดนั้นโดยตรง ในเวลาไม่นานผิวอาจแดงและไม่จางเมื่อกดดู ซึ่งคือสัญญาณแรกของแผลกดทับ ไม่ว่าจะใช้วัสดุใด ผู้ดูแลควรจำกัดเวลานั่งบนหม้อนอนให้สั้นที่สุด ถ้าถ่ายยากให้ยกหัวเตียงขึ้นเพื่อช่วยแรงโน้มถ่วง แทนที่จะปล่อยนั่งนานโดยไม่มีใครอยู่

ให้ดูผิวบริเวณก้นกบ ขอบสะโพก และต้นขาด้านหลังทุกครั้งหลังเอาหม้อออก ถ้าเห็นรอยวงแดงที่ไม่จางภายในเวลาสั้น ๆ หรือผิวถลอก ให้เว้นระยะการวางหม้อนอนและเปลี่ยนไปใช้แผ่นรองซับกับผ้าอ้อมแทนเป็นบางช่วง แล้วปรึกษาพยาบาลหรือแพทย์

ก่อนซื้อ ถามก่อนว่าผู้ป่วยยังทำอะไรเองได้บ้าง

การขับถ่ายอยู่ในกิจวัตรประจำวันพื้นฐาน (ADL) ที่คนส่วนใหญ่อยากทำเองไปนานที่สุด ก่อนสั่งหม้อนอน ให้ลองถามผู้ป่วยตรง ๆ ว่าอยากถ่ายแบบไหน และดูว่าเขายังยันแขนช่วยพลิกตัวได้หรือไม่ ถ้าทำได้ แบบปกติที่มั่นคงอาจใช้ง่ายกว่า ถ้าทำไม่ได้เลย แบบแบนและแผ่นรองซับตอบโจทย์กว่า

บ้านที่ผู้ดูแลมีคนเดียวควรเลือกของที่ล้างง่ายและยกไหว มากกว่าของที่ดูดีในภาพสินค้า บ้านที่ผลัดกันดูแลหลายคนควรตกลงให้ใช้ชนิดเดียวกัน เพราะผู้ดูแลที่สลับกันมักวางหม้อกลับด้านหรือไม่รู้ว่าแบบแบนต้องหันปลายไปทางไหน และควรแปะกระดาษบอกท่าไว้ข้างเตียง

ล้างหม้อนอนอย่างไรให้ไม่เหลือกลิ่นและไม่ปนเปื้อน

ผู้ดูแลควรสวมถุงมือยางทุกครั้ง เทของเสียลงชักโครกอย่างช้า ๆ ไม่ให้กระเซ็น ล้างด้วยน้ำสะอาดและแปรงที่ใช้เฉพาะหม้อนอน ไม่ใช้แปรงร่วมกับห้องครัว จากนั้นใช้น้ำยาฆ่าเชื้อตามฉลากแล้วปล่อยให้แห้งโดยคว่ำไว้ในที่โล่ง ตามแนวทางป้องกันการติดเชื้อทั่วไปของกรมควบคุมโรค การล้างมือด้วยสบู่หลังถอดถุงมือยังจำเป็น

ถ้าผู้ป่วยท้องเสียหรือมีเชื้อดื้อยา ให้ถามทีมพยาบาลหรือโรงพยาบาลก่อนว่าต้องแยกอุปกรณ์หรือใช้น้ำยาชนิดใดเป็นพิเศษ หลายบ้านเก็บหม้อนอนใต้เตียงโดยไม่มีฝาปิด ควรหาถุงผ้าหรือภาชนะมีฝาคลุมไว้เพื่อกันฝุ่นและความอับอายของผู้ป่วยเอง

A set of sterile medical tools and syringe displayed in a kidney tray for dental or surgical use.

รูปภาพโดย Ivan Babydov / Pexels

ขั้นตอนที่ควรทำ

เตรียมหม้อนอนก่อนวางทุกครั้ง

การเตรียมช่วยให้เสร็จเร็วและลดการสะดุ้งของผู้ป่วย ทำก่อนเริ่มพลิกตัว

  • ตรวจว่าหม้อนอนแห้ง สะอาด และไม่มีรอยแตกหรือคม
  • ราดน้ำอุ่นพอดีให้ทั่วถ้าเป็นสแตนเลส แล้วเช็ดให้แห้งสนิท
  • ปิดประตูหรือกั้นม่านเพื่อรักษาความเป็นส่วนตัว
  • ปูแผ่นรองซับด้านล่างและวางกระดาษชำระกับผ้าเปียกไว้ใกล้มือ

วางและเอาออกโดยไม่ยกสะโพกสูง

ใช้วิธีพลิกตะแคงตัวผู้ป่วยทีละข้าง วางหม้อนอนแล้วพลิกกลับมานอนบนหม้อ ซึ่งลดแรงกดที่สะโพกและเหมาะกับคนที่ยกก้นไม่ได้ รายละเอียดขั้นตอนอยู่ในบทความเรื่องวิธีพลิกวางหม้อนอนของเว็บไซต์นี้ ให้ปฏิบัติตามข้อจำกัดที่ศัลยแพทย์ระบุเรื่องการหมุนสะโพกและไขว้ขา

เมื่อเสร็จแล้ว ให้กดที่ขอบหม้อนอนแนบตัวไว้ขณะพลิกตัวผู้ป่วยออก เพื่อไม่ให้หม้อเลื่อนและของเหลวหก ทำความสะอาดผิวด้วยผ้าเปียกอ่อนโยนแล้วซับให้แห้ง

เฝ้าดูของเสียและจดไว้ให้ทีมดูแล

การเทของเสียเป็นโอกาสดูสี ปริมาณ และลักษณะ ซึ่งบอกเรื่องสุขภาพที่ผู้ป่วยอาจบอกเองไม่ได้ จดไว้ในสมุดว่าถ่ายครั้งสุดท้ายเมื่อไหร่ ปัสสาวะสีเข้มขึ้นหรือมีกลิ่นผิดไปหรือไม่ แล้วเอาไปคุยกับแพทย์หรือพยาบาลที่ติดตามอาการ

อุปกรณ์ที่เกี่ยวข้องกับขั้นตอนข้างต้น

รายการนี้รวบรวมจากหมวดสินค้าที่เกี่ยวข้อง ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์และไม่ใช่การรับรองคุณภาพสินค้า ควรอ่านเกณฑ์การเลือกในบทความก่อน แล้วค่อยเทียบรุ่นด้วยตัวเอง

ลิงก์สินค้าเป็นลิงก์พาร์ทเนอร์ (affiliate) เราอาจได้รับค่าคอมมิชชันเมื่อคุณซื้อผ่านลิงก์ โดยคุณไม่ต้องจ่ายเพิ่ม และค่าคอมมิชชันไม่มีผลต่อการคัดเลือกหรือลำดับที่แสดง อ่านนโยบายฉบับเต็ม

สิ่งที่ควรหลีกเลี่ยง

  • อย่าสอดหม้อนอนโดยดึงลากไปบนผิว เพราะทำให้ผิวถลอกและเจ็บ
  • อย่าให้ผู้ป่วยนั่งบนหม้อนอนนานเพราะรอคนมาช่วย
  • อย่าใช้น้ำร้อนจัดอุ่นหม้อสแตนเลส
  • อย่าใช้แปรงล้างหม้อนอนร่วมกับของใช้อื่น หรือล้างในอ่างที่ใช้ล้างจาน

เมื่อใดควรขอความช่วยเหลือ

  • โทร 1669 หรือไปห้องฉุกเฉินทันที หากผู้ป่วยหลังหักสะโพกหายใจหอบเหนื่อยเฉียบพลัน เจ็บหน้าอก ขาข้างเดียวบวมแดงปวด หรือสับสนขึ้นมากะทันหัน
  • ติดต่อแพทย์หรือหน่วยบริการภายในวันเดียวกัน หากไม่ถ่ายหลายวันร่วมกับท้องอืดแข็งหรืออาเจียน ปัสสาวะน้อยมากหรือไม่ออก ปัสสาวะมีเลือดหรือกลิ่นเหม็นร่วมกับไข้ หรือถ่ายเป็นเลือดหรืออุจจาระดำ
  • นัดพบแพทย์หรือพยาบาลภายในสัปดาห์นี้ หากผิวก้นกบหรือสะโพกแดงไม่จางหลังเอาหม้อออก หรือผู้ป่วยกลัวการใช้หม้อนอนจนกลั้นเกินความจำเป็น

เช็กลิสต์สรุป

  • เลือกแบบแบนเมื่อยกสะโพกไม่ได้
  • ตรวจผิวด้านในหม้อก่อนใช้
  • ราดน้ำอุ่นหม้อสแตนเลส แล้วทดสอบกับหลังมือ
  • เตรียมผ้ารองและกระดาษชำระก่อนพลิกตัว
  • จำกัดเวลานั่งบนหม้อให้สั้นที่สุด
  • ตรวจผิวก้นกบทุกครั้งหลังใช้
  • แยกแปรงล้างหม้อนอนจากของใช้อื่น
  • จดวันถ่ายล่าสุดและสีปัสสาวะ

คำถามที่พบบ่อย

หม้อนอนสแตนเลสกับพลาสติกอย่างไหนดีกว่าสำหรับผู้ป่วยติดเตียง

ไม่มีแบบเดียวที่ดีกว่าสำหรับทุกบ้าน สแตนเลสล้างง่ายและทนแต่เย็นและหนัก พลาสติกเบาและอุ่นแต่เป็นรอยได้ ถ้าผู้ดูแลยกไม่ถนัดหรือผู้ป่วยผอมมาก พลาสติกอาจสบายกว่า ถ้าต้องการล้างหมดจดมาก สแตนเลสเหมาะกว่า

หม้อนอนแบบแบนใช้กับคนสะโพกหักอย่างไร

พลิกตัวผู้ป่วยเล็กน้อย วางหม้อให้ปลายแคบหันไปทางเท้า แล้วค่อยพลิกกลับ โดยไม่ต้องให้ผู้ป่วยยกก้น ทำตามข้อห้ามขยับสะโพกที่ศัลยแพทย์ให้ไว้ หากไม่แน่ใจให้ถามพยาบาลก่อนใช้ครั้งแรก

ผู้ชายใช้หม้อนอนปัสสาวะได้ไหม

ทำได้แต่ไม่สะดวกนัก ผู้ชายที่นอนราบมักปัสสาวะไม่ลงหม้อและเปื้อนที่นอน การใช้กระบอกปัสสาวะสำหรับปัสสาวะและใช้หม้อนอนเฉพาะเวลาถ่ายอุจจาระจะสะอาดและสั้นกว่า

หม้อนอนมีกลิ่นติดแม้ล้างแล้ว ทำอย่างไร

กลิ่นติดมักมาจากรอยขีดข่วนบนพลาสติกหรือล้างไม่ทั่วบริเวณขอบ ให้ล้างด้วยแปรง ใช้น้ำยาฆ่าเชื้อตามฉลากแล้วตากให้แห้งสนิท ถ้ากลิ่นยังติดและผิวด้านในหมอง ควรเปลี่ยนใหม่

ควรนั่งหม้อนอนได้นานที่สุดกี่นาที

ไม่มีตัวเลขตายตัวที่เหมาะกับทุกคน เพราะแรงกดขึ้นกับรูปร่างและผิวของผู้ป่วย หลักคือใช้เวลาสั้นที่สุดที่ถ่ายได้ และอย่าปล่อยให้อยู่โดยไม่มีคนเฝ้า หากผิวแดงไม่จางหลังจากนั้นให้ปรึกษาพยาบาล

สรุป

  • สแตนเลสล้างหมดจดแต่เย็นและหนัก พลาสติกเบาและอุ่นกว่าแต่เป็นรอยได้เมื่อใช้นาน เลือกตามคนยกและผิวผู้ป่วย
  • คนที่ยกสะโพกไม่ได้ควรใช้แบบแบน และต้องทำตามข้อห้ามที่ศัลยแพทย์ให้ไว้
  • ขอบหม้อนอนกดผิวได้เร็ว ต้องตรวจก้นกบทุกครั้ง
  • การล้างด้วยถุงมือ แปรงเฉพาะ และการทำให้แห้งช่วยลดการปนเปื้อนในบ้าน

รายการนี้รวบรวมจากหมวดสินค้าที่เกี่ยวข้อง ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์และไม่ใช่การรับรองคุณภาพสินค้า ควรอ่านเกณฑ์การเลือกในบทความก่อน แล้วค่อยเทียบรุ่นด้วยตัวเอง

ลิงก์สินค้าเป็นลิงก์พาร์ทเนอร์ (affiliate) เราอาจได้รับค่าคอมมิชชันเมื่อคุณซื้อผ่านลิงก์ โดยคุณไม่ต้องจ่ายเพิ่ม และค่าคอมมิชชันไม่มีผลต่อการคัดเลือกหรือลำดับที่แสดง อ่านนโยบายฉบับเต็ม

ดูหมวดอุปกรณ์ทั้งหมด →

จัดทำโดยทีมกองบรรณาธิการสูงวัยไทย

เครื่องมือและคู่มือที่เกี่ยวข้อง

บทความที่เกี่ยวข้อง

หม้อนอนผู้ป่วยติดเตียง สอดและเอาออกอย่างไรไม่ให้เจ็บหรือเลอะ
home-care

หม้อนอนผู้ป่วยติดเตียง สอดและเอาออกอย่างไรไม่ให้เจ็บหรือเลอะ

ขั้นตอนใช้หม้อนอนกับผู้สูงอายุติดเตียงที่บ้าน ทั้งวิธีพลิกตะแคงและวิธียกสะโพก การเลือกแบบเตี้ยสำหรับคนปวดสะโพก และการดูแลผิวหนังไม่ให้ถลอกหรือเลอะ

อัปเดตล่าสุด 7 พฤศจิกายน 2026อ่าน 12 นาที
เลือกที่นอนและเบาะป้องกันแผลกดทับให้เหมาะกับผู้ป่วยติดเตียงแต่ละระดับความเสี่ยง
home-care

เลือกที่นอนและเบาะป้องกันแผลกดทับให้เหมาะกับผู้ป่วยติดเตียงแต่ละระดับความเสี่ยง

เปรียบเทียบที่นอนลม เบาะรองกันกดทับ และหมอนรองเฉพาะจุด พร้อมเกณฑ์เลือกตามระดับความเสี่ยงแผลกดทับและงบประมาณของแต่ละบ้าน

อัปเดตล่าสุด 1 กันยายน 2026อ่าน 10 นาที
ผู้สูงอายุติดเตียงวันแรก มือใหม่ควรมีของอะไรบ้าง เรียงตามงานที่ต้องทำทุกวัน
home-care

ผู้สูงอายุติดเตียงวันแรก มือใหม่ควรมีของอะไรบ้าง เรียงตามงานที่ต้องทำทุกวัน

คู่มือของใช้สำหรับผู้ดูแลผู้สูงอายุติดเตียงที่ไม่เคยซื้ออุปกรณ์มาก่อน เรียงตามงานจริงในหนึ่งวัน ตั้งแต่พลิกตัว ทำความสะอาด ขับถ่าย ให้อาหาร และดูแลผิว พร้อมบอกว่าอะไรซื้อก่อนและอะไรรอได้

อัปเดตล่าสุด 18 กันยายน 2026อ่าน 18 นาที
จัดระบบทำความสะอาดร่างกายผู้สูงอายุติดเตียงในแต่ละวันให้ปลอดภัยและไม่บาดเจ็บ
home-care

จัดระบบทำความสะอาดร่างกายผู้สูงอายุติดเตียงในแต่ละวันให้ปลอดภัยและไม่บาดเจ็บ

แนวทางแบ่งงานทำความสะอาดร่างกายผู้สูงอายุติดเตียงตามความถี่ที่เหมาะสม ดูแลจุดหลังภาวะกลั้นไม่ได้ให้ทันเวลา และท่าทางที่ปลอดภัยสำหรับหลังผู้ดูแลระหว่างทำ

อัปเดตล่าสุด 4 สิงหาคม 2026อ่าน 14 นาที