สูงวัยไทย
วิธีวัดความดันโลหิตผู้สูงอายุที่บ้านให้ได้ค่าที่แม่นยำและเชื่อถือได้
พิมพ์เมื่อ 15 กันยายน 2026
วิธีวัดความดันโลหิตผู้สูงอายุที่บ้านให้ได้ค่าที่แม่นยำและเชื่อถือได้
ขั้นตอนวัดความดันโลหิตที่บ้านสำหรับผู้สูงอายุอย่างถูกวิธี ตั้งแต่ท่านั่ง ขนาดผ้าพันแขน เวลาที่ควรวัด ไปจนถึงวิธีจดบันทึกค่าที่ได้ให้แพทย์นำไปใช้ประเมินต่อได้จริง
เผยแพร่เมื่อ 2 กันยายน 2026

รูปภาพโดย SHVETS production / Pexels
ข้อจำกัดความรับผิดชอบทางการแพทย์
เนื้อหานี้จัดทำขึ้นเพื่อการศึกษาเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ ไม่สามารถใช้วินิจฉัย รักษา หรือป้องกันโรคได้ หากมีอาการผิดปกติหรือมีความเสี่ยง ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร
คำตอบสั้น ๆ
- ค่าความดันที่วัดได้ที่บ้านจะแม่นยำก็ต่อเมื่อทำตามเงื่อนไขเดียวกันทุกครั้ง คือนั่งพักอย่างน้อยห้านาทีในท่าที่หลังพิงพนัก เท้าราบกับพื้น แขนวางระดับหัวใจ และไม่พูดคุยขณะเครื่องกำลังวัด เพราะการขยับตัวหรือคุยระหว่างวัดสามารถทำให้ค่าคลาดเคลื่อนได้หลายสิบมิลลิเมตรปรอทโดยไม่รู้ตัว
- ขนาดผ้าพันแขนที่ไม่พอดีกับต้นแขนเป็นสาเหตุความคลาดเคลื่อนที่พบบ่อยที่สุดในผู้สูงอายุ โดยเฉพาะผู้ที่ต้นแขนเล็กลงจากภาวะมวลกล้ามเนื้อน้อยหรือ sarcopenia ตามวัย ผ้าพันแขนที่หลวมเกินไปมักทำให้ค่าความดันอ่านได้ต่ำกว่าความเป็นจริง ส่วนผ้าพันแขนที่คับเกินไปมักทำให้ค่าสูงเกินจริง
- ควรวัดสองครั้งห่างกันหนึ่งถึงสองนาทีในช่วงเวลาเดียวกันของแต่ละวัน เช่น เช้าหลังตื่นนอนก่อนกินยาและกินอาหาร กับช่วงเย็นก่อนอาหารมื้อเย็น แล้วจดทั้งสองค่าไว้แทนที่จะใช้ค่าเดียวเป็นตัวตัดสิน เพราะความดันโลหิตของคนคนเดียวกันแกว่งขึ้นลงได้เองตามธรรมชาติในแต่ละช่วงของวัน
- การวัดที่บ้านมีจุดประสงค์เพื่อติดตามแนวโน้มระยะยาวให้แพทย์ดูประกอบการรักษา ไม่ใช่เพื่อวินิจฉัยหรือปรับยาเอง หากพบค่าที่สูงหรือต่ำผิดปกติมากเพียงครั้งเดียว ควรวัดซ้ำและสังเกตอาการร่วมก่อนตัดสินใจ ไม่ควรปรับขนาดยาความดันด้วยตัวเองไม่ว่ากรณีใด
เหมาะกับใคร
- เหมาะกับลูกหลานหรือผู้ดูแลที่เพิ่งซื้อเครื่องวัดความดันมาใช้ที่บ้านให้ผู้สูงอายุ และต้องการรู้ขั้นตอนที่ถูกต้องตั้งแต่ท่านั่งไปจนถึงการจดบันทึก
- เหมาะกับครอบครัวที่แพทย์แนะนำให้ติดตามความดันโลหิตที่บ้านระหว่างการปรับยา หรือผู้สูงอายุที่มีความดันโลหิตสูงอยู่แล้วและต้องเฝ้าระวังการเปลี่ยนแปลง
- เหมาะกับผู้สูงอายุที่ยังช่วยเหลือตัวเองในกิจวัตรประจำวันได้ดีและสามารถนั่งวัดความดันเองได้ โดยมีผู้ดูแลช่วยตรวจสอบท่าทางและจดบันทึกให้
- ไม่เหมาะกับสถานการณ์ฉุกเฉิน เช่น ผู้สูงอายุแน่นหน้าอก พูดไม่ชัด แขนขาอ่อนแรงข้างเดียวกะทันหัน หรือหมดสติ กรณีเหล่านี้ต้องโทร 1669 ทันที ไม่ใช่เสียเวลาวัดความดันก่อน
สิ่งที่ควรรู้
ท่านั่งและตำแหน่งแขนที่ถูกต้องสำคัญกว่าที่คิด
ท่านั่งที่ถูกต้องคือหลังพิงพนักเก้าอี้ เท้าสองข้างวางราบกับพื้นโดยไม่ไขว้ขา และแขนที่จะวัดวางอยู่บนโต๊ะในระดับเดียวกับหัวใจ ถ้าวางแขนต่ำกว่าหัวใจ เช่น ปล่อยห้อยข้างลำตัว ค่าที่วัดได้มักสูงกว่าความเป็นจริง ส่วนถ้าวางแขนสูงกว่าหัวใจค่าจะต่ำกว่าความเป็นจริง ความคลาดเคลื่อนจากท่าทางเพียงอย่างเดียวอาจมากถึงสิบมิลลิเมตรปรอทซึ่งเพียงพอที่จะทำให้แพทย์ตีความแนวโน้มผิดพลาดได้
การไขว้ขาขณะวัดเป็นอีกพฤติกรรมที่พบบ่อยในผู้สูงอายุที่นั่งเก้าอี้ไม่มีที่วางเท้า เพราะรู้สึกสบายกว่า แต่การไขว้ขาทำให้กล้ามเนื้อขาเกร็งและความดันสูงขึ้นเล็กน้อยโดยไม่รู้ตัว ผู้ดูแลควรช่วยจัดเก้าอี้ที่มีความสูงพอดีให้เท้าราบกับพื้นได้จริงก่อนเริ่มวัดทุกครั้ง
ขนาดผ้าพันแขนต้องพอดีกับต้นแขนจริง ไม่ใช่ขนาดมาตรฐาน
เครื่องวัดความดันที่ขายทั่วไปมักมาพร้อมผ้าพันแขนขนาดมาตรฐานสำหรับผู้ใหญ่ทั่วไป แต่ผู้สูงอายุจำนวนไม่น้อยมีเส้นรอบวงต้นแขนเล็กลงจากภาวะมวลกล้ามเนื้อน้อยตามวัย การใช้ผ้าพันแขนที่ใหญ่เกินไปจะทำให้ค่าความดันอ่านได้ต่ำกว่าความจริง ในทางกลับกันผู้สูงอายุบางคนที่มีรูปร่างท้วมต้นแขนใหญ่ ผ้าพันแขนขนาดมาตรฐานอาจคับเกินไปจนค่าที่วัดสูงเกินจริง
วิธีตรวจสอบง่าย ๆ คือวัดเส้นรอบวงกึ่งกลางต้นแขนด้วยสายวัด แล้วเทียบกับช่วงขนาดที่ระบุไว้บนตัวผ้าพันแขนเอง ซึ่งเครื่องวัดความดันคุณภาพดีส่วนใหญ่จะพิมพ์ช่วงเซนติเมตรกำกับไว้ที่ตัวผ้า หากเส้นรอบวงต้นแขนไม่อยู่ในช่วงที่ระบุ ควรเปลี่ยนไปใช้ผ้าพันแขนขนาดอื่นแทนการฝืนใช้ขนาดที่มีอยู่
เวลาที่วัดต้องสม่ำเสมอทุกวันเพื่อให้เปรียบเทียบแนวโน้มได้
ความดันโลหิตของคนคนเดียวกันไม่ได้คงที่ตลอดวัน แต่แกว่งขึ้นลงตามธรรมชาติ โดยทั่วไปมักต่ำที่สุดช่วงหลับลึกตอนกลางคืนและเริ่มสูงขึ้นก่อนตื่นนอน การวัดในเวลาที่ต่างกันแต่ละวันจึงเปรียบเทียบกันตรง ๆ ไม่ได้ แนวทางที่แนะนำคือวัดเวลาเดิมทุกเช้าก่อนกินยาและก่อนกินอาหาร กับอีกครั้งช่วงเย็นก่อนอาหารเย็น
ควรเว้นระยะอย่างน้อยสามสิบนาทีหลังดื่มกาแฟ ชา สูบบุหรี่ หรือออกกำลังกาย เพราะสิ่งเหล่านี้ทำให้ความดันสูงขึ้นชั่วคราวและไม่ใช่ค่าที่สะท้อนความดันพื้นฐานจริงของร่างกาย ผู้สูงอายุที่เพิ่งเดินขึ้นบันไดหรือรีบทำกิจกรรมมาก่อนควรนั่งพักให้หายเหนื่อยก่อนวัดเสมอ
สังเกตสัญลักษณ์หัวใจเต้นผิดจังหวะบนหน้าจอเครื่อง
เครื่องวัดความดันรุ่นใหม่หลายรุ่นมีสัญลักษณ์รูปหัวใจกะพริบหรือข้อความเตือนเมื่อตรวจพบจังหวะการเต้นของหัวใจที่ไม่สม่ำเสมอระหว่างการวัด สัญลักษณ์นี้ไม่ใช่การวินิจฉัยโรคหัวใจ แต่เป็นสัญญาณให้วัดซ้ำอีกครั้งหลังพักสักครู่ และหากขึ้นเตือนซ้ำหลายครั้งในหลายวันติดต่อกัน ควรนำผลไปแจ้งแพทย์เพื่อตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจเพิ่มเติม ไม่ควรเพิกเฉยเพียงเพราะคิดว่าเครื่องอ่านค่าผิดพลาด

รูปภาพโดย Yaroslav Shuraev / Pexels
ขั้นตอนที่ควรทำ
เตรียมตัวก่อนวัดอย่างน้อยห้านาที
ให้ผู้สูงอายุนั่งพักในท่าที่ถูกต้องอย่างน้อยห้านาทีก่อนเริ่มวัด งดพูดคุยระหว่างพักและระหว่างวัด เพราะการพูดขณะวัดทำให้กล้ามเนื้อและระบบไหลเวียนเลือดทำงานเปลี่ยนไปจากภาวะพักจริง ควรเข้าห้องน้ำให้เรียบร้อยก่อนวัด เพราะกระเพาะปัสสาวะที่เต็มสามารถทำให้ความดันสูงขึ้นชั่วคราวได้เช่นกัน
- นั่งพักอย่างน้อยห้านาทีในที่เงียบ ไม่ดูโทรทัศน์หรือคุยโทรศัพท์
- งดกาแฟ ชา บุหรี่ และการออกกำลังกายอย่างน้อยสามสิบนาทีก่อนวัด
- เข้าห้องน้ำให้เรียบร้อยก่อนเริ่มวัดทุกครั้ง
- ถอดเสื้อแขนยาวหนาออกจากแขนที่จะวัด ไม่พันผ้าพันแขนทับเสื้อผ้า
จัดท่านั่งและติดผ้าพันแขนให้ถูกตำแหน่ง
จัดให้นั่งหลังพิงพนัก เท้าราบกับพื้น ไม่ไขว้ขา วางแขนบนโต๊ะให้ระดับกึ่งกลางผ้าพันแขนอยู่ในระดับเดียวกับหัวใจโดยประมาณ พันผ้าให้แนบกระชับกับต้นแขนแต่ไม่แน่นจนรู้สึกบีบเจ็บ โดยทั่วไปควรสอดนิ้วมือได้หนึ่งถึงสองนิ้วระหว่างผ้าพันแขนกับผิวหนัง
- วางขอบล่างของผ้าพันแขนสูงจากข้อพับแขนประมาณสองถึงสามเซนติเมตร
- ตรวจสอบว่าท่อลมของผ้าพันแขนอยู่ตรงกึ่งกลางด้านในของต้นแขน
- กดปุ่มเริ่มวัดแล้วอยู่นิ่ง ไม่ขยับแขนหรือพูดคุยจนกว่าเครื่องจะวัดเสร็จ
- รอสักครู่แล้ววัดซ้ำอีกครั้งห่างกันหนึ่งถึงสองนาทีตามคำแนะนำ
จดบันทึกค่าที่ได้อย่างเป็นระบบทุกครั้ง
จดค่าความดันตัวบน ตัวล่าง และค่าชีพจรทั้งสองครั้งที่วัด พร้อมวันที่และเวลา ลงในสมุดบันทึกหรือแอปพลิเคชันที่ใช้ประจำ หากเครื่องมีสัญลักษณ์เตือนจังหวะหัวใจผิดปกติให้บันทึกไว้ด้วย การมีบันทึกต่อเนื่องหลายสัปดาห์ช่วยให้แพทย์เห็นแนวโน้มที่แท้จริง ดีกว่าการจำค่าคร่าว ๆ มาเล่าตอนพบแพทย์
- บันทึกค่าตัวบน ตัวล่าง ชีพจร วันที่ และเวลาทุกครั้งที่วัด
- ทำเครื่องหมายพิเศษในวันที่รู้สึกไม่สบายหรือมีอาการผิดปกติร่วมด้วย
- นำสมุดบันทึกหรือประวัติในแอปไปให้แพทย์ดูทุกครั้งที่พบตามนัด
- ตรวจสอบแบตเตอรี่และความแม่นยำของเครื่องเป็นระยะตามคู่มือผู้ผลิต
สิ่งที่ควรหลีกเลี่ยง
- อย่าวัดความดันทันทีหลังตื่นนอนโดยไม่ได้นั่งพักก่อน เพราะร่างกายเพิ่งเปลี่ยนจากท่านอนเป็นท่านั่งอาจทำให้ค่าคลาดเคลื่อน
- อย่าใช้ผ้าพันแขนขนาดเดียวกับสมาชิกคนอื่นในบ้านที่ต้นแขนขนาดต่างกันมาก
- อย่าพูดคุยหรือดูโทรศัพท์ระหว่างเครื่องกำลังวัด
- อย่าตัดสินใจปรับยาความดันเองจากค่าที่วัดได้เพียงครั้งเดียว
- อย่าเปรียบเทียบค่าความดันของตัวเองกับคนอื่นในบ้าน เพราะค่าที่เหมาะสมของแต่ละคนแตกต่างกันตามที่แพทย์ประเมิน
- อย่าละเลยสัญลักษณ์เตือนจังหวะหัวใจผิดปกติบนจอเครื่องเพียงเพราะคิดว่าเป็นความผิดพลาดของอุปกรณ์
เมื่อใดควรขอความช่วยเหลือ
- โทร 1669 ทันทีหากวัดความดันแล้วพบค่าสูงมากร่วมกับอาการปวดศีรษะรุนแรง แน่นหน้าอก พูดไม่ชัด แขนขาอ่อนแรงข้างเดียว หรือหมดสติ เพราะอาจเป็นภาวะฉุกเฉินทางหลอดเลือดสมองหรือหัวใจที่ต้องรักษาทันที ไม่ใช่รอวัดซ้ำที่บ้าน
- ติดต่อสถานพยาบาลภายในวันเดียวกันหากค่าความดันสูงหรือต่ำผิดปกติต่อเนื่องหลายครั้งติดกัน หรือมีอาการวิงเวียนรุนแรงเวลาลุกยืนซึ่งอาจเข้าข่ายความดันตกเมื่อเปลี่ยนท่าหรือ orthostatic hypotension
- นัดพบแพทย์เร็วขึ้นกว่ากำหนดเดิมหากสัญลักษณ์เตือนจังหวะหัวใจผิดปกติขึ้นซ้ำหลายวันติดต่อกัน
- สังเกตและบันทึกต่อเนื่องหากพบค่าผันผวนเล็กน้อยเพียงครั้งเดียวโดยไม่มีอาการร่วม แล้วนำข้อมูลไปให้แพทย์ดูในนัดปกติถัดไป
เช็กลิสต์สรุป
- นั่งพักในท่าที่ถูกต้องอย่างน้อยห้านาทีก่อนวัด
- ตรวจสอบว่าผ้าพันแขนมีขนาดพอดีกับเส้นรอบวงต้นแขนจริง
- วางแขนในระดับเดียวกับหัวใจ เท้าราบกับพื้น ไม่ไขว้ขา
- งดพูดคุยระหว่างเครื่องกำลังวัด
- วัดสองครั้งห่างกันหนึ่งถึงสองนาทีในเวลาเดิมของทุกวัน
- จดค่าตัวบน ตัวล่าง ชีพจร วันที่ และเวลาทุกครั้ง
- สังเกตสัญลักษณ์เตือนจังหวะหัวใจผิดปกติบนหน้าจอเครื่อง
- นำสมุดบันทึกไปให้แพทย์ดูทุกครั้งที่พบตามนัด
คำถามที่พบบ่อย
ควรวัดความดันให้ผู้สูงอายุวันละกี่ครั้ง
โดยทั่วไปแนะนำวัดวันละสองช่วง คือเช้าก่อนกินยาและอาหาร กับเย็นก่อนอาหารเย็น ช่วงละสองครั้งห่างกันหนึ่งถึงสองนาที เพื่อให้เห็นแนวโน้มที่ชัดเจน ความถี่ที่เหมาะสมจริงควรปรึกษาแพทย์ประจำตัวเพราะขึ้นกับสภาวะสุขภาพของแต่ละคน
วัดความดันแขนซ้ายกับแขนขวาต่างกันได้หรือไม่
ค่าที่ต่างกันเล็กน้อยระหว่างสองแขนถือเป็นเรื่องปกติ แต่หากต่างกันมากอย่างสม่ำเสมอควรแจ้งแพทย์ ทางที่ดีควรเลือกวัดแขนข้างเดียวกันทุกครั้งเพื่อให้เปรียบเทียบแนวโน้มได้ตรงกัน
เครื่องวัดความดันที่ข้อมือแม่นยำน้อยกว่าที่ต้นแขนจริงหรือไม่
โดยทั่วไปเครื่องวัดที่ต้นแขนมีความแม่นยำสูงกว่าและเป็นที่แนะนำมากกว่าสำหรับการติดตามระยะยาว เครื่องที่ข้อมือไวต่อตำแหน่งของมือมากกว่า หากจำเป็นต้องใช้ควรวางข้อมือให้อยู่ระดับเดียวกับหัวใจอย่างเคร่งครัดทุกครั้ง
ถ้าค่าที่วัดได้สองครั้งต่างกันมากควรเชื่อค่าไหน
ควรวัดครั้งที่สามหลังพักอีกสักครู่ แล้วบันทึกทั้งสามค่าไว้ให้แพทย์ดู ไม่ควรเลือกเชื่อเฉพาะค่าที่ดูปกติกว่าและทิ้งค่าที่ผิดปกติไป เพราะความผันผวนเองก็เป็นข้อมูลที่มีประโยชน์ต่อการประเมิน
ผู้สูงอายุที่มือสั่นสามารถวัดความดันเองได้หรือไม่
ทำได้หากมีคนช่วยติดผ้าพันแขนและกดปุ่มให้ในช่วงแรก อาการมือสั่นเล็กน้อยไม่ส่งผลต่อค่าความดันมากนักตราบใดที่แขนวางนิ่งอยู่บนโต๊ะระหว่างวัด แต่หากมือสั่นมากจนติดผ้าพันแขนเองไม่ได้ ควรให้ผู้ดูแลช่วยทุกครั้งเพื่อความปลอดภัย
ต้องเปลี่ยนเครื่องวัดความดันบ่อยแค่ไหน
ไม่มีอายุการใช้งานตายตัว แต่ควรตรวจสอบความแม่นยำเป็นระยะโดยนำไปเทียบกับเครื่องที่สถานพยาบาลอย่างน้อยปีละครั้ง หากค่าต่างกันมากหรือเครื่องแสดงข้อความผิดพลาดบ่อย ควรพิจารณาเปลี่ยนเครื่องใหม่
สรุป
- ความแม่นยำของการวัดความดันที่บ้านขึ้นอยู่กับท่านั่ง ขนาดผ้าพันแขน และเวลาที่วัดสม่ำเสมอมากกว่าที่หลายครอบครัวคิด
- จุดประสงค์ของการวัดที่บ้านคือติดตามแนวโน้มให้แพทย์ประกอบการรักษา ไม่ใช่วินิจฉัยหรือปรับยาเอง
- การจดบันทึกอย่างต่อเนื่องมีประโยชน์กว่าค่าเดี่ยว ๆ ที่จำมาเล่าให้แพทย์ฟัง
- อาการฉุกเฉินร่วมกับค่าความดันผิดปกติต้องโทร 1669 ทันที ไม่ใช่รอวัดซ้ำที่บ้าน
แหล่งข้อมูล
- Hypertension — World Health Organization (WHO) (เปิดในแท็บใหม่)(เข้าถึงเมื่อ 2026-09-02)
- แนวทางการดูแลสุขภาพผู้สูงอายุที่บ้าน — กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข (เปิดในแท็บใหม่)(เข้าถึงเมื่อ 2026-09-02)
- องค์ความรู้ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อมสำหรับผู้สูงอายุ — กรมอนามัย (เปิดในแท็บใหม่)(เข้าถึงเมื่อ 2026-09-02)
จัดทำโดยทีมกองบรรณาธิการสูงวัยไทย
เครื่องมือและคู่มือที่เกี่ยวข้อง
บทความที่เกี่ยวข้อง

เลือกเครื่องวัดความดันโลหิตให้ผู้สูงอายุที่บ้าน แบบไหนเหมาะกับใคร
เทียบเครื่องวัดความดันแบบต้นแขนกับข้อมือ วิธีเลือกให้เหมาะกับสภาพร่างกายผู้สูงอายุ พร้อมเกณฑ์ตัดสินใจว่าค่าความดันแบบไหนต้องรีบพบแพทย์

อยากตรวจให้ครบก่อนพาไปหาหมอ ครอบครัวควรเช็กอะไรเรื่องความดันของคุณยายบ้าง
รวมเช็กลิสต์ที่ครอบครัวใช้ตรวจสอบเรื่องความดันโลหิตของผู้สูงอายุได้จริง ตั้งแต่อุปกรณ์ การวัดแต่ละครั้ง การทบทวนรายสัปดาห์ ไปจนถึงสิ่งที่ต้องเตรียมก่อนพบแพทย์

คุณพ่อวัดความดันได้ค่าไม่นิ่งทุกวัน จะดูแลเรื่องนี้ในชีวิตประจำวันอย่างไรดี
การดูแลความดันโลหิตของผู้สูงอายุไม่ได้จบแค่วัดตอนเช้าครั้งเดียว แต่ต้องมองทั้งวัน ทั้งเวลากินยา อากาศร้อน การเดินทาง และผู้ดูแลหลายคนที่ผลัดกันดูแล บทความนี้ช่วยจัดระบบให้เข้ากับกิจวัตรจริงของแต่ละบ้าน

ความดันโลหิตสูงในผู้สูงอายุ ดูแลอย่างไรให้ปลอดภัยในชีวิตประจำวัน
ความดันโลหิตสูงในผู้สูงอายุมีความซับซ้อนกว่าคนอายุน้อย เพราะเกี่ยวข้องกับความดันตกเมื่อเปลี่ยนท่าและยาหลายชนิดพร้อมกัน คู่มือนี้ช่วยให้ครอบครัวดูแลได้อย่างเข้าใจและปลอดภัยมากขึ้น