สูงวัยไทย
ทำไมการพยุงคุณแม่ขึ้นลงรถถึงเสี่ยงหกล้มมากกว่าที่คิด
พิมพ์เมื่อ 5 สิงหาคม 2026
ทำไมการพยุงคุณแม่ขึ้นลงรถถึงเสี่ยงหกล้มมากกว่าที่คิด
หลายครอบครัวพยุงผู้สูงอายุขึ้นลงรถแบบเดิมทุกวันโดยไม่รู้ว่าเป็นจังหวะที่เสี่ยงหกล้มสูง เพราะต้องบิดตัว ก้าวข้ามธรณีประตูรถ และทรงตัวด้วยมือเดียวพร้อมกัน บทความนี้ชี้ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยและวิธีปรับให้ปลอดภัยขึ้นจริง
ตรวจสอบล่าสุด 6 สิงหาคม 2026

รูปภาพโดย Raquel Hawks / Pexels
ข้อจำกัดความรับผิดชอบทางการแพทย์
เนื้อหานี้จัดทำขึ้นเพื่อการศึกษาเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ ไม่สามารถใช้วินิจฉัย รักษา หรือป้องกันโรคได้ หากมีอาการผิดปกติหรือมีความเสี่ยง ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร
คำตอบสั้น ๆ
- การขึ้นลงรถเป็นจังหวะที่เสี่ยงหกล้มสูงกว่าที่หลายครอบครัวคิด เพราะผู้สูงอายุต้องบิดลำตัว ก้าวขาข้ามธรณีประตูรถที่สูงไม่เท่ากันในแต่ละคัน และทรงตัวด้วยมือข้างเดียวพร้อมกันในเวลาสั้น ๆ ซึ่งต่างจากการเดินบนพื้นราบที่คุ้นเคย
- ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยที่สุดคือการรีบให้ผู้สูงอายุลุกยืนหรือหมุนตัวเร็วเกินไปทันทีที่เปิดประตูรถ ทั้งที่ร่างกายยังปรับความดันโลหิตไม่ทัน โดยเฉพาะช่วงลุกจากที่นั่งต่ำ ซึ่งเสี่ยงเวียนศีรษะจากความดันตกเมื่อเปลี่ยนท่าหรือที่เรียกว่า orthostatic hypotension
- การจับแขนหรือรักแร้ผู้สูงอายุแล้วออกแรงดึงขึ้นทันที เป็นอีกความผิดพลาดที่พบบ่อย เพราะเสี่ยงทำให้ข้อไหล่บาดเจ็บหรือทำให้ผู้สูงอายุเสียหลักมากกว่าเดิม หากมือหรือแขนที่จับไม่มั่นคงพอ
- การแก้ไขที่ได้ผลจริงมักไม่ใช่การใช้แรงมากขึ้น แต่เป็นการจัดลำดับขั้นตอน เลือกตำแหน่งจอดรถ และให้เวลาผู้สูงอายุปรับตัวก่อนขยับแต่ละจังหวะ
เหมาะกับใคร
- เหมาะกับผู้ดูแลและลูกหลานที่ต้องพาผู้สูงอายุขึ้นลงรถเป็นประจำ ไม่ว่าจะไปโรงพยาบาลหรือไปธุระทั่วไป
- เหมาะกับผู้สูงอายุที่ยังเดินได้เองแต่รู้สึกไม่มั่นคงเวลาขึ้นลงรถ และอยากเข้าใจว่าจุดไหนที่ควรระวังเป็นพิเศษ
- ไม่ใช่คำแนะนำสำหรับผู้ที่เพิ่งผ่าตัดหรือมีข้อจำกัดการเคลื่อนไหวเฉพาะโรค ซึ่งควรให้นักกายภาพบำบัดประเมินเทคนิคการเคลื่อนย้ายที่เหมาะกับร่างกายของแต่ละคนโดยตรง
- เป็นแนวทางความรู้ทั่วไปเพื่อลดความเสี่ยงหกล้ม ไม่ใช่การประเมินความสามารถในการเคลื่อนไหวทางคลินิก
สิ่งที่ควรรู้
พลาด: รีบให้ลุกและหมุนตัวทันทีที่เปิดประตูรถ
หลายครอบครัวเปิดประตูรถแล้วบอกให้ผู้สูงอายุ 'รีบ ๆ' ลุกและหมุนตัวออกมาทันที เพราะกลัวรถติดหรือกลัวกีดขวางทางเดิน แต่การลุกจากที่นั่งซึ่งมักต่ำและนุ่มกว่าเก้าอี้ทั่วไป ต้องใช้แรงขาและการทรงตัวมากกว่าการลุกจากเก้าอี้บ้านทั่วไป หากลุกเร็วเกินไป ร่างกายอาจปรับความดันโลหิตไม่ทัน ทำให้เวียนศีรษะชั่วขณะ ซึ่งเป็นสาเหตุหกล้มที่พบบ่อยในผู้สูงอายุ โดยเฉพาะผู้ที่กินยาลดความดันหรือยาขับปัสสาวะอยู่
แก้พลาด: ให้ผู้สูงอายุขยับตัวมานั่งชิดขอบเบาะก่อน หยุดนิ่งสักครู่ให้ร่างกายปรับตัว จากนั้นจึงค่อยลุกยืนโดยไม่ต้องรีบหมุนตัวพร้อมกัน หากรู้สึกหน้ามืดหรือวูบขณะลุก ควรนั่งพักต่ออีกครู่ก่อนขยับต่อ ไม่ฝืนเดินทันที
พลาด: จับแขนหรือรักแร้แล้วออกแรงดึงขึ้น
การจับแขนหรือดึงใต้รักแร้เพื่อช่วยพยุงขึ้น เป็นวิธีที่คนส่วนใหญ่ทำโดยสัญชาตญาณ แต่ข้อไหล่ของผู้สูงอายุมักมีข้อจำกัดจากข้อเสื่อมหรือกล้ามเนื้อรอบไหล่ที่บางลงตามวัย การดึงแรง ๆ อาจทำให้ไหล่บาดเจ็บ หรือหากผู้สูงอายุเสียหลักกะทันหัน แรงดึงอาจไม่พอพยุงน้ำหนักตัวทั้งหมดไว้ได้ทัน
แก้พลาด: ให้ผู้สูงอายุใช้มือของตัวเองยันที่ขอบประตูรถหรือเบาะที่มั่นคงแทน ผู้ดูแลยืนในตำแหน่งที่พร้อมรับหากเสียหลัก มากกว่าออกแรงดึงนำ หากผู้สูงอายุเริ่มต้องพึ่งพาแรงช่วยมากขึ้นเรื่อย ๆ ควรให้นักกายภาพบำบัดประเมินเทคนิคการช่วยเคลื่อนย้ายและอุปกรณ์เสริมที่เหมาะสม แทนการใช้แรงคนเพียงอย่างเดียว
พลาด: มองข้ามความสูงและมุมของธรณีประตูรถ
รถแต่ละรุ่นมีความสูงเบาะนั่งและระยะขอบประตูต่างกันมาก รถเก๋งเตี้ยทำให้ต้องงอเข่ามากเวลาลุก ส่วนรถกระบะหรือรถตู้สูงอาจต้องก้าวขาสูงจนเสียการทรงตัว ครอบครัวจำนวนมากไม่เคยสังเกตจุดนี้เพราะคุ้นเคยกับรถของตัวเองจนมองข้ามไป
แก้พลาด: ลองจับเวลาและสังเกตว่าผู้สูงอายุใช้แรงมากขึ้นตรงจุดไหนของการขึ้นลงรถคันที่ใช้ประจำ หากพบว่าลำบากมากที่รถบางคัน ควรพิจารณาเลือกใช้รถที่มีความสูงเหมาะกับผู้สูงอายุมากกว่าในวันที่ต้องเดินทางไกลหรือไปโรงพยาบาล และพิจารณาที่จับช่วยพยุงตัวติดรถหากใช้รถคันเดิมเป็นประจำ
พลาด: ไม่เลือกจุดจอดรถให้เหมาะกับการขึ้นลง
การจอดรถชิดขอบถนนที่มีพื้นเอียง จอดใกล้ทางเท้าที่มีขั้นบันไดเล็ก ๆ หรือจอดในที่ที่ต้องเปิดประตูฝั่งที่มีสิ่งกีดขวาง ล้วนเพิ่มความเสี่ยงหกล้มโดยที่ครอบครัวไม่ทันสังเกต โดยเฉพาะเวลารีบหรือฝนตก
แก้พลาด: เลือกจอดในจุดที่พื้นเรียบเสมอกัน มีพื้นที่เปิดประตูกว้างพอ และหลีกเลี่ยงจุดที่ต้องก้าวข้ามขอบถนนหรือร่องน้ำทันทีที่ลงจากรถ หากต้องจอดในที่จำกัด ควรให้ผู้สูงอายุลงฝั่งที่ปลอดภัยกว่าเสมอ แม้จะอ้อมไกลกว่าเล็กน้อย

รูปภาพโดย Pavel Danilyuk / Pexels
ขั้นตอนที่ควรทำ
จัดลำดับขั้นตอนขึ้นรถให้ชัดเจนทุกครั้ง
ฝึกให้เป็นลำดับเดียวกันทุกครั้งจนผู้สูงอายุคุ้นเคย เพราะความคุ้นเคยช่วยลดความลังเลที่นำไปสู่การเสียหลัก
- เปิดประตู ตรวจพื้นบริเวณนั้นว่าแห้งและเรียบ
- ให้ผู้สูงอายุหันหลังชิดเบาะ นั่งลงช้า ๆ ก่อนขยับขาตามเข้ามา
- หยุดพักสักครู่ก่อนปิดประตู ให้แน่ใจว่านั่งมั่นคงและไม่มีส่วนใดติดประตู
ฝึกจังหวะลงจากรถแบบไม่เร่งรีบ
การลงจากรถควรทำช้ากว่าการขึ้นรถเล็กน้อย เพราะต้องอาศัยแรงขาต้านน้ำหนักตัวขณะยืนขึ้นจากที่นั่งต่ำ
- เลื่อนตัวมานั่งชิดขอบเบาะก่อนลุก
- ให้มือยันที่จุดมั่นคง เช่น ขอบประตูหรือเบาะ แทนแขนผู้ดูแล
- ยืนนิ่งสักครู่ก่อนเริ่มก้าวเดิน สังเกตอาการหน้ามืดหรือวูบ
เตรียมแผนสำรองเมื่อผู้ดูแลไม่อยู่หรือมีเวลาน้อย
หากบางวันต้องให้คนขับรถรับส่งที่ไม่คุ้นเคยกับผู้สูงอายุมาช่วย ควรอธิบายขั้นตอนที่ใช้ประจำให้ฟังก่อน และเตรียมของช่วยพยุง เช่น ไม้เท้าหรือราวจับพกพา ไว้ในรถเสมอ เพื่อให้ทุกคนที่ช่วยเหลือใช้วิธีเดียวกัน
อุปกรณ์ที่เกี่ยวข้องกับขั้นตอนข้างต้น
รายการนี้รวบรวมจากหมวดสินค้าที่เกี่ยวข้อง ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์และไม่ใช่การรับรองคุณภาพสินค้า ควรอ่านเกณฑ์การเลือกในบทความก่อน แล้วค่อยเทียบรุ่นด้วยตัวเอง
LEXO แผ่นรองเท้าเพื่อสุขภาพ ใส่สบาย ป้องกันการปวดเท้า ขนาด 35-46 insoles
Marco Rocco รองเท้าแตะผู้หญิงนุ่มๆ EVA กันลื่น น้ำหนักเบา พื้นนุ่ม รองเท้าเพื่อสุขภาพใส่ในบ้านMR8021
Marco Rocco(มาร์โค ร็อคโค่)Marco Rocco รองเท้าแตะแฟชั่นผู้หญิง EVA พื้นนุ่ม กันลื่น กันน้ำ รองเท้าเพื่อสุขภาพใส่ในบ้าน MR8021
Marco Rocco(มาร์โค ร็อคโค่)Marco Rocco รองเท้าแตะแฟชั่นผู้หญิง EVAนุ่มใส่สบายเท้า รูปแบบทุเรียน น่ารัก รองเท้าเพื่อสุขภาพMR8030
Marco Rocco(มาร์โค ร็อคโค่)
ลิงก์สินค้าเป็นลิงก์พาร์ทเนอร์ (affiliate) เราอาจได้รับค่าคอมมิชชันเมื่อคุณซื้อผ่านลิงก์ โดยคุณไม่ต้องจ่ายเพิ่ม และค่าคอมมิชชันไม่มีผลต่อการคัดเลือกหรือลำดับที่แสดง อ่านนโยบายฉบับเต็ม
สิ่งที่ควรหลีกเลี่ยง
- อย่ารีบให้ลุกและหมุนตัวทันทีที่เปิดประตูรถ โดยไม่ให้เวลาร่างกายปรับความดัน
- อย่าจับแขนหรือรักแร้แล้วออกแรงดึงขึ้นแรง ๆ เพราะเสี่ยงไหล่บาดเจ็บและทรงตัวไม่ทัน
- อย่าจอดรถในจุดที่พื้นเอียง ลื่น หรือต้องก้าวข้ามสิ่งกีดขวางทันทีที่ลงรถ
- อย่าฝืนพยุงผู้สูงอายุขึ้นลงรถต่อไปหากปวดหลังหรือรู้สึกว่าน้ำหนักตัวรับไม่ไหว ควรขอความช่วยเหลือหรือปรับวิธีแทนการฝืน
- อย่ามองข้ามรองเท้าที่ผู้สูงอายุใส่ขึ้นรถ รองเท้าแตะหรือรองเท้าหลวมเพิ่มความเสี่ยงลื่นขณะก้าวขา
เมื่อใดควรขอความช่วยเหลือ
- โทร 1669 หรือพาไปห้องฉุกเฉินทันที หากหกล้มขณะขึ้นลงรถแล้วศีรษะกระแทก ลุกไม่ได้ ปวดสะโพกหรือขาจนขยับไม่ได้ หรือมีอาการสับสนเฉียบพลันหลังล้ม
- ติดต่อแพทย์ภายในวันเดียวกัน หากหกล้มแล้วมีรอยฟกช้ำมากผิดปกติ โดยเฉพาะผู้ที่กินยาต้านการแข็งตัวของเลือด แม้จะดูเดินได้ปกติ
- นัดพบแพทย์หรือนักกายภาพบำบัดภายในสัปดาห์นี้ หากเริ่มสังเกตว่าต้องใช้แรงพยุงมากขึ้นเรื่อย ๆ ในการขึ้นลงรถ หรือมีอาการวิงเวียนบ่อยเวลาลุกยืน
- ปรึกษาแพทย์เพื่อทบทวนรายการยา หากสงสัยว่าอาการหน้ามืดเวลาลุกจากรถเกี่ยวข้องกับยาลดความดันหรือยาที่กินอยู่
- เฝ้าสังเกตและจดบันทึกไว้ หากพบว่าผู้สูงอายุเริ่มกลัวการขึ้นลงรถหรือลังเลนานผิดปกติ เพื่อนำไปเล่าให้แพทย์ฟังในนัดถัดไป
เช็กลิสต์สรุป
- ตรวจพื้นบริเวณจุดจอดรถว่าเรียบและแห้งก่อนเปิดประตู
- ให้เวลาผู้สูงอายุนั่งชิดขอบเบาะและหยุดพักก่อนลุกทุกครั้ง
- ใช้มือยันจุดมั่นคงแทนการดึงแขนหรือรักแร้
- เลือกจุดจอดรถที่พื้นเรียบและเปิดประตูได้กว้างพอ
- สังเกตรองเท้าที่ใส่ขึ้นรถว่ากระชับและไม่ลื่น
- จดความถี่ของอาการวิงเวียนหรือหกล้มเพื่อคุยกับแพทย์
คำถามที่พบบ่อย
ทุกครั้งที่พยุงคุณแม่ลงจากรถ ท่านจะบ่นเวียนหัวสักพักแล้วค่อยหาย ปกติไหม
อาการเวียนศีรษะสั้น ๆ หลังลุกยืนจากที่นั่งต่ำพบได้บ่อยจากความดันโลหิตที่ปรับตัวไม่ทัน แต่ถ้าเกิดขึ้นเกือบทุกครั้งหรือรุนแรงขึ้น ควรให้นั่งพักก่อนขยับต่อทุกครั้ง และปรึกษาแพทย์เพื่อตรวจสอบว่ายาที่กินอยู่เกี่ยวข้องหรือไม่
ควรจับตรงไหนตอนพยุงคุณตาขึ้นรถถึงจะปลอดภัยที่สุด
ควรให้ท่านใช้มือยันจุดที่มั่นคง เช่น ขอบประตูรถหรือเบาะ มากกว่าให้ผู้ดูแลดึงแขนหรือรักแร้ เพราะการดึงแรง ๆ เสี่ยงทำให้ไหล่บาดเจ็บและอาจพยุงน้ำหนักตัวได้ไม่ทันหากเสียหลัก
รถกระบะที่บ้านสูงมาก คุณย่าขึ้นลงลำบากทุกครั้ง ควรทำอย่างไร
หากเป็นไปได้ควรใช้รถที่มีความสูงเบาะเหมาะกับผู้สูงอายุมากกว่าในวันที่ต้องเดินทางไกลหรือไปโรงพยาบาล และพิจารณาราวจับหรือบันไดช่วยขึ้นรถ พร้อมให้เวลาก้าวขาทีละข้างโดยไม่เร่ง
จอดรถแบบไหนถึงจะปลอดภัยที่สุดสำหรับผู้สูงอายุ
ควรเลือกจุดที่พื้นเรียบเสมอกัน ไม่มีร่องน้ำหรือขอบถนนสูงให้ก้าวข้ามทันที และมีพื้นที่เปิดประตูได้กว้างพอให้ผู้สูงอายุขยับตัวสบาย หากจอดในที่จำกัดจริง ๆ ควรให้ลงฝั่งที่ปลอดภัยกว่าแม้ต้องอ้อมไกลกว่าเล็กน้อย
พยุงคุณพ่อขึ้นรถทุกวันจนปวดหลังตัวเอง ควรทำอย่างไรต่อ
ควรหยุดฝืนแบกรับน้ำหนักด้วยตัวเองต่อไป และปรึกษานักกายภาพบำบัดเพื่อประเมินเทคนิคการช่วยเคลื่อนย้ายที่ถูกต้องและอุปกรณ์เสริมที่ลดภาระหลังของผู้ดูแล เพราะอาการปวดหลังของผู้ดูแลเป็นสัญญาณว่าต้องปรับวิธีก่อนเกิดการบาดเจ็บทั้งสองฝ่าย
รองเท้าแบบไหนที่ไม่ควรให้ผู้สูงอายุใส่ตอนขึ้นลงรถ
ควรหลีกเลี่ยงรองเท้าแตะหลวม รองเท้าส้นสูง หรือรองเท้าที่พื้นลื่น เพราะเพิ่มความเสี่ยงลื่นขณะก้าวขาข้ามธรณีประตูรถ ควรเลือกรองเท้าที่กระชับส้นเท้าและมีพื้นยางกันลื่น
สรุป
- การขึ้นลงรถมีจังหวะเสี่ยงหกล้มมากกว่าที่คิด เพราะรวมทั้งการลุกยืน การบิดตัว และการทรงตัวด้วยมือเดียวในเวลาสั้น ๆ
- ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยคือความรีบร้อนและการดึงแขนแรง ๆ ซึ่งแก้ได้ด้วยการจัดลำดับขั้นตอนและให้เวลาร่างกายปรับตัว
- จุดจอดรถ ความสูงของรถ และรองเท้าที่ใส่ ล้วนเป็นปัจจัยเสี่ยงที่มองข้ามได้ง่าย แต่ปรับแก้ได้ไม่ยาก
- หากเริ่มต้องใช้แรงพยุงมากขึ้นเรื่อย ๆ หรือมีอาการวิงเวียนบ่อย ควรให้แพทย์หรือนักกายภาพบำบัดประเมินก่อนเกิดอุบัติเหตุ
อุปกรณ์ที่คนมักหาคู่กับเรื่องนี้
รายการนี้รวบรวมจากหมวดสินค้าที่เกี่ยวข้อง ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์และไม่ใช่การรับรองคุณภาพสินค้า ควรอ่านเกณฑ์การเลือกในบทความก่อน แล้วค่อยเทียบรุ่นด้วยตัวเอง
รองเท้าแตะเจลลี่เกาหลีสำหรับผู้หญิงประดับคริสตัลรูปดอกไม้, รองเท้าแตะแบบแบนสำหรับฤดูร้อน ชายหาด กิจกรรมกลางแจ้ง และใช้ในบ้าน, รองเท้าแตะกันลื่นประดับคริสตัลผู้หญิงสำหรับใช้ใน
รองเท้าเพื่อสุขภาพ แบบสวมสายคาด2เส้น พื้นสูง2นิ้ว วัสดุEVA พื้นนุ่มยางชนิดพิเศษ นุ่มเด้งน้ำหนักเบา ยืดหยุ่นดีมาก #sy809
Q5 รุ่นฮิต!! รองเท้าเพื่อสุขภาพ พื้นนิ่ม เสริมส้น 4 ซม.(+เพิ่ม1 ไซต์)
รองเท้า FitFlop ผู้ชาย & ผู้หญิง Size 36---44 งานสายปั๊มโลโก้ # รองเท้าเพื่อสุขภาพ พื้นนุ่ม สายสลิง
FitFlop
ลิงก์สินค้าเป็นลิงก์พาร์ทเนอร์ (affiliate) เราอาจได้รับค่าคอมมิชชันเมื่อคุณซื้อผ่านลิงก์ โดยคุณไม่ต้องจ่ายเพิ่ม และค่าคอมมิชชันไม่มีผลต่อการคัดเลือกหรือลำดับที่แสดง อ่านนโยบายฉบับเต็ม
แหล่งข้อมูล
- แนวทางป้องกันการหกล้มในผู้สูงอายุ — กรมการแพทย์ (เปิดในแท็บใหม่)(เข้าถึงเมื่อ 2026-08-05)
- Falls — World Health Organization (WHO) (เปิดในแท็บใหม่)(เข้าถึงเมื่อ 2026-08-05)
- องค์ความรู้ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อมสำหรับผู้สูงอายุ — กรมอนามัย (เปิดในแท็บใหม่)(เข้าถึงเมื่อ 2026-08-05)
จัดทำโดยทีมกองบรรณาธิการสูงวัยไทย
เครื่องมือและคู่มือที่เกี่ยวข้อง
บทความที่เกี่ยวข้อง

พาพ่อแม่ขึ้นลงรถแต่ละครั้งเสี่ยงหกล้มหรือปวดหลัง ควรจัดการอย่างไร
การขึ้นลงรถต้องอาศัยทั้งการทรงตัว การหมุนตัว และแรงขา ซึ่งเป็นจุดเสี่ยงหกล้มที่มักถูกมองข้าม บทความนี้ช่วยแยกสิ่งที่ปรับได้เองในบ้านกับสัญญาณที่ควรให้ผู้เชี่ยวชาญประเมิน

ใช้รถเข็นให้คุณพ่อทุกวัน แต่ยังไม่รู้ว่าจุดไหนที่ต้องระวังบ้าง
การใช้รถเข็นในผู้สูงอายุมีรายละเอียดมากกว่าการเข็นไปมา ทั้งขนาดที่พอดี การล็อกเบรกก่อนขยับตัว และการสังเกตผิวหนังจากการนั่งนาน คู่มือนี้ช่วยให้ครอบครัวใช้รถเข็นได้ปลอดภัยและรักษาความสามารถที่ยังเหลืออยู่

เข็นรถเข็นให้คุณยายทุกวัน แต่จุดที่มักพลาดคืออะไรบ้าง
การเข็นรถเข็นดูเหมือนเรื่องง่าย แต่ความเคยชินมักทำให้ครอบครัวมองข้ามจุดเสี่ยงสำคัญ ตั้งแต่การลืมล็อกเบรกไปจนถึงการปล่อยให้นั่งท่าเดิมนานเกินไป บทความนี้รวมข้อผิดพลาดที่พบบ่อยและวิธีแก้ที่ทำได้จริงในบ้าน