การกินช้าลงในผู้สูงอายุมีสาเหตุได้หลายอย่างที่ไม่เหมือนกันเลย บางคนกินช้าเพราะฟันหรือฟันปลอมไม่พอดี เคี้ยวลำบาก บางคนกินช้าเพราะมือสั่นหรือถือช้อนไม่ถนัดจากโรคข้อหรือปัญหาทางระบบประสาท บางคนกินช้าเพราะกลืนลำบากจริง ๆ ซึ่งเป็นปัญหาคนละแบบกับสองข้อแรกและต้องได้รับการประเมินเฉพาะทาง ครอบครัวที่รีบเร่งหรือคอยกระตุ้นให้กินเร็วขึ้นโดยไม่เข้าใจสาเหตุ อาจทำให้ผู้สูงอายุเครียดและสำลักได้ง่ายขึ้นระหว่างมื้ออาหาร

จุดที่ควรสังเกตต่างจากปกติของคนนั้นคือ ถ้ากินช้าลงแบบค่อยเป็นค่อยไปมานาน อาจเกี่ยวกับฟันหรือความอยากอาหารที่เปลี่ยนตามวัย แต่ถ้ากินช้าลงหรือกลืนลำบากขึ้นอย่างรวดเร็วภายในไม่กี่สัปดาห์ ควรพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุ เพราะอาจเชื่อมโยงกับโรคทางระบบประสาท ผลข้างเคียงของยา หรือปัญหาช่องปากที่ยังไม่ได้รับการรักษา

ก่อนคิดถึงเรื่องปรับเนื้ออาหาร สิ่งที่ทำได้เองอย่างปลอดภัยและได้ผลจริงคือการจัดท่านั่งให้ตัวตรง ศีรษะไม่เอียงไปด้านหลัง และให้คางอยู่ในระดับที่พูดง่าย ๆ ว่าก้มเล็กน้อยขณะกลืน การกินขณะเอนตัวหรือกินบนเตียงในท่านอนกึ่งนั่งเสี่ยงต่อการสำลักมากกว่าการนั่งโต๊ะตัวตรง ควรให้ผู้สูงอายุนั่งต่อหลังกินอย่างน้อย 30 นาทีก่อนเอนตัวหรือนอน เพื่อลดความเสี่ยงอาหารหรือกรดไหลย้อนกลับขึ้นมา

จังหวะการป้อนหรือการกินก็สำคัญไม่แพ้ท่านั่ง การป้อนเร็วเกินไปหรือป้อนคำใหญ่เกินไปเพื่อให้กินหมดเร็ว เป็นสาเหตุการสำลักที่พบบ่อยและป้องกันได้ง่ายที่สุด ควรให้เวลาผู้สูงอายุกลืนคำก่อนหน้าให้หมดก่อนป้อนคำถัดไป และหลีกเลี่ยงการพูดคุยหรือดูโทรทัศน์ระหว่างมื้ออาหารที่ต้องเน้นสมาธิกับการกลืน

ครอบครัวจำนวนมากพยายามแก้ปัญหาการสำลักด้วยการบดอาหารให้ละเอียดขึ้นเองตามความรู้สึก ซึ่งอาจช่วยได้ในบางกรณีแต่ก็อาจไม่ตรงจุดหรือทำให้ขาดสารอาหารได้หากทำต่อเนื่องโดยไม่มีการประเมิน อาหารที่ปรับเนื้อสัมผัสมีระดับความละเอียดต่างกันตามความสามารถในการกลืนของแต่ละคน การเลือกระดับที่ไม่เหมาะสมอาจทำให้กลืนยากขึ้นแทนที่จะง่ายขึ้น หรือทำให้ผู้สูงอายุปฏิเสธอาหารเพราะรสสัมผัสเปลี่ยนไปมาก

เมื่อสงสัยว่ามีปัญหาการกลืน ควรให้แพทย์หรือนักกิจกรรมบำบัดประเมินโดยตรงว่าควรปรับความข้นของน้ำและเนื้ออาหารระดับใด รวมถึงท่าทางและเทคนิคการกลืนเฉพาะบุคคล การปรับเองที่บ้านโดยไม่มีการประเมินความเสี่ยงสำลักอาจล่าช้าในการพบปัญหาที่แท้จริงและเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อนทางปอด

ปัญหาการกินและการกลืนไม่ได้ขึ้นอยู่กับกล้ามเนื้อคอเพียงอย่างเดียว ฟันปลอมที่หลวมหรือไม่พอดี แผลในปาก เหงือกอักเสบ หรือปากแห้งจากยาบางชนิด ล้วนทำให้เคี้ยวและกลืนลำบากขึ้นทั้งสิ้น ผู้สูงอายุที่ใช้ยาหลายชนิดพร้อมกัน หรือภาวะที่เรียกว่าการใช้ยาหลายชนิด (polypharmacy) มักมีความเสี่ยงปากแห้งและอยากอาหารลดลงมากกว่าคนที่ใช้ยาน้อยชนิด การตรวจช่องปากเป็นประจำและทำความสะอาดฟันปลอมอย่างถูกวิธีจึงเป็นส่วนหนึ่งของการดูแลเรื่องกินที่มักถูกมองข้าม เพราะครอบครัวมักสนใจแต่ตัวอาหารว่าจะทำอย่างไรให้กินง่ายขึ้น

อีกจุดที่พบบ่อยคือผู้สูงอายุดื่มน้ำน้อยลงเพราะกลัวสำลักหรือกลัวต้องเข้าห้องน้ำบ่อย โดยเฉพาะช่วงกลางคืน ความรู้สึกกระหายน้ำที่ลดลงตามธรรมชาติในวัยสูงอายุยิ่งทำให้ไม่รู้ตัวว่าดื่มน้ำไม่พอ หากดื่มน้ำเปล่าแล้วสำลักบ่อยกว่าปกติ อาจต้องปรึกษาแพทย์เรื่องการปรับความข้นของของเหลวแทนการงดดื่มน้ำไปเลย เพราะการขาดน้ำเพิ่มความเสี่ยงสับสนและอ่อนเพลียได้เช่นกัน