บ้านสองหลังที่รับผู้สูงอายุกลับด้วยโรคเดียวกันอาจต้องเตรียมของคนละชุด เพราะสิ่งที่ต่างกันคือความสามารถในการทำกิจวัตรประจำวันพื้นฐานหรือ ADL ในวันที่ออกจริง ได้แก่ การลุกนั่ง การเคลื่อนย้ายตัวจากเตียงไปเก้าอี้ การเข้าห้องน้ำ การอาบน้ำ และการกินอาหาร ทีมสุขภาพมักประเมินเรื่องนี้ไว้อยู่แล้วด้วยเครื่องมืออย่าง Barthel Index จึงควรขอให้เขาอธิบายเป็นภาษาที่ครอบครัวเอาไปวางแผนต่อได้

คำถามที่ควรถามให้ได้คำตอบชัดเจนมีไม่กี่ข้อ คือท่านลุกจากเตียงเองได้หรือต้องมีคนช่วยกี่คน เดินได้ต่อเนื่องประมาณกี่ก้าวและต้องใช้อุปกรณ์อะไร เข้าห้องน้ำเองได้หรือต้องใช้อุปกรณ์ข้างเตียง กินอาหารปกติหรือต้องปรับเนื้อสัมผัส และมีแผลหรือสายใดที่ต้องดูแลทุกวันหรือไม่ คำตอบห้าข้อนี้เปลี่ยนรายการของทั้งหมด

ควรถามเพิ่มด้วยว่าใครคือคนที่โทรถามได้เมื่อกลับไปแล้วมีปัญหาในสัปดาห์แรก บางโรงพยาบาลมีระบบดูแลต่อเนื่องที่บ้านหรือส่งต่อให้หน่วยบริการใกล้บ้าน และสิทธิการรักษาที่ท่านใช้อยู่อาจครอบคลุมบริการบางอย่าง ซึ่งควรสอบถามเงื่อนไขล่าสุดกับหน่วยงานเจ้าของสิทธิโดยตรงก่อนวางแผนค่าใช้จ่าย

เมื่อเวลาเหลือน้อย ให้ตัดสินใจจากสิ่งที่เกิดขึ้นแน่นอนในคืนแรก คือท่านต้องนอน ต้องลุกเข้าห้องน้ำ และต้องกินยา สามเรื่องนี้จึงเป็นสามอย่างที่ต้องพร้อมก่อน เรื่องที่เหลือรอได้

เรื่องแรกคือที่นอนที่ลุกลงได้ปลอดภัย ความสูงที่พอดีคือเมื่อนั่งขอบเตียงแล้วฝ่าเท้าราบกับพื้นและเข่าทำมุมประมาณเก้าสิบองศา เตียงต้องไม่โยกเมื่อใช้มือยันลุก และควรมีพื้นที่ว่างข้างเตียงพอให้คนช่วยยืนได้หนึ่งคน หากบ้านมีบันไดและท่านขึ้นลงลำบาก การย้ายที่นอนลงชั้นล่างชั่วคราวมักเป็นการตัดสินใจที่คุ้มที่สุดในสัปดาห์แรก

เรื่องที่สองคือเส้นทางไปจุดขับถ่าย ให้เดินเส้นทางนั้นเองตอนกลางคืนโดยเปิดไฟเท่าที่มีอยู่จริง แล้วเก็บของที่กีดขวางออกให้หมด เพิ่มแสงตรงจุดเปลี่ยนผ่าน และหากท่านเดินได้จำกัดหรือกลั้นไม่ค่อยอยู่ อุปกรณ์ขับถ่ายข้างเตียงคือสิ่งที่ช่วยลดการเดินกลางดึกได้มากที่สุดในช่วงแรก เรื่องที่สามคือยาและการติดต่อ ให้รวมยาเก่ากับยาใหม่ให้เหลือรายการเดียวโดยให้เภสัชกรหรือพยาบาลช่วยทบทวน แล้วเขียนเบอร์ติดต่อฉุกเฉินตัวใหญ่ติดไว้ในจุดที่ทุกคนในบ้านเห็น

สิ่งที่ทำให้ครอบครัวเสียเงินมากที่สุดคือการซื้อของชิ้นใหญ่ครบชุดตั้งแต่ก่อนกลับบ้าน ทั้งที่ยังไม่รู้ว่าท่านจะฟื้นเร็วแค่ไหน ในช่วงสองถึงสี่สัปดาห์แรกความสามารถมักเปลี่ยนเร็ว บางบ้านที่ซื้อรถเข็นไว้พบว่าอีกสามสัปดาห์ท่านใช้เครื่องช่วยเดินแทนแล้ว ขณะที่บางบ้านพบว่าต้องเพิ่มอุปกรณ์มากกว่าที่คิด

แนวทางที่ปลอดภัยทางการเงินคือแยกของออกเป็นสามกอง กองแรกคือของที่ขาดไม่ได้ในคืนแรกและใช้แน่นอนไม่ว่าอาการจะเปลี่ยนไปทางใด กองที่สองคือของที่ใช้ระหว่างพักฟื้นแต่มีโอกาสเลิกใช้เมื่อฟื้นตัว ซึ่งเหมาะกับการยืมจากญาติหรือเช่าก่อน กองที่สามคือของที่ปรับบ้านถาวร เช่น ราวจับหรือการทำพื้นไม่ลื่น ซึ่งควรทำเมื่อเห็นแล้วว่าท่านใช้เส้นทางไหนจริงในบ้าน

ของสิ้นเปลืองเป็นต้นทุนแฝงที่ครอบครัวมักประเมินต่ำ เช่น ผ้าอ้อมผู้ใหญ่ ผ้ารองซับ ถุงมือ สำลี และน้ำเกลือล้างแผล ควรซื้อพอใช้ประมาณหนึ่งสัปดาห์ก่อน แล้วค่อยซื้อเพิ่มเมื่อรู้อัตราการใช้จริง เพราะขนาดที่ซื้อมาอาจไม่พอดีหรือไม่เหมาะกับสภาพผิวของท่าน

ปัญหาที่พบบ่อยไม่ใช่เรื่องของ แต่เป็นเรื่องขนาดและเส้นทาง ประตูห้องน้ำในบ้านไทยจำนวนมากแคบกว่าความกว้างของรถเข็นมาตรฐาน ธรณีประตูที่สูงขึ้นมาไม่กี่เซนติเมตรก็เพียงพอให้ล้อติด และบันไดขึ้นบ้านที่มีเพียงสามสี่ขั้นก็กลายเป็นอุปสรรคใหญ่ในวันที่ท่านยังเดินไม่มั่นคง

อีกจุดคือการเดินทางกลับ ควรคิดล่วงหน้าว่ารถที่ใช้รับสูงหรือเตี้ยเกินไปสำหรับการก้าวขึ้นลงหรือไม่ จอดได้ใกล้ประตูบ้านแค่ไหน มีคนช่วยพยุงกี่คนในจังหวะลงจากรถ และถ้าฝนตกจะเปลี่ยนเส้นทางเข้าบ้านอย่างไร เรื่องเหล่านี้แก้ได้ง่ายถ้าคิดก่อนหนึ่งวัน แต่แก้ยากมากถ้าไปเจอตอนรถจอดอยู่หน้าบ้านแล้ว

จุดสุดท้ายคือเรื่องคนและเวลา ครอบครัวมักวางแผนเรื่องของจนลืมวางแผนว่าใครอยู่บ้านในคืนแรก ใครนอนใกล้พอจะได้ยินเสียงเรียก และถ้าผู้ดูแลหลักต้องกลับไปทำงานในวันที่สาม ใครจะรับช่วงต่อ ควรตกลงตารางสัปดาห์แรกให้จบก่อนวันกลับ พร้อมกำหนดวิธีเรียกที่ท่านใช้ได้จริงแม้แรงน้อย เช่น กระดิ่งหรือกริ่งไร้สายที่วางในระยะเอื้อมถึงจากที่นอน

การวัดใช้เวลาไม่ถึงสิบนาทีแต่ป้องกันการซื้อผิดได้เกือบทั้งหมด ตัวเลขที่ควรมีติดตัวตอนไปเลือกของคือความกว้างประตูห้องน้ำและประตูห้องนอน ความสูงจากพื้นถึงที่นอน ความสูงของโถสุขภัณฑ์ ระยะจากที่นอนถึงห้องน้ำ ความกว้างทางเดินที่แคบที่สุดในเส้นทางนั้น และน้ำหนักตัวของผู้ใช้เทียบกับพิกัดรับน้ำหนักของอุปกรณ์

อีกสิ่งที่ควรเตรียมคือสมุดหรือโน้ตในโทรศัพท์สำหรับจดสิ่งที่สังเกตในสี่สิบแปดชั่วโมงแรก เพราะเป็นข้อมูลที่ทีมสุขภาพใช้ได้จริงในนัดติดตาม เช่น กินได้กี่มื้อ ดื่มน้ำประมาณเท่าไร ปัสสาวะอุจจาระเป็นอย่างไร นอนหลับได้ไหม ลุกเดินได้กี่ครั้ง มีอาการเจ็บตรงไหน และมีช่วงไหนที่ดูสับสนกว่าปกติหรือไม่

การจดยังช่วยเรื่องการแบ่งงานในครอบครัว เพราะเมื่อมีผู้ดูแลผลัดกันหลายคน สิ่งที่หายไปบ่อยที่สุดคือข้อมูลว่าใครให้ยาไปแล้วและท่านกินอะไรไปบ้าง การมีจุดจดจุดเดียวที่ทุกคนเขียนลงที่เดียวกันช่วยลดการให้ยาซ้ำหรือขาดได้มากกว่าการจำเอาเอง