สูงวัยไทย
ผิวหนังผู้สูงอายุบางลงและเสี่ยงแผลง่ายขึ้น ดูแลอย่างไรให้ถูกจุด
พิมพ์เมื่อ 5 สิงหาคม 2026
ผิวหนังผู้สูงอายุบางลงและเสี่ยงแผลง่ายขึ้น ดูแลอย่างไรให้ถูกจุด
ผิวที่บางลงตามวัยทำให้เกิดรอยฟกช้ำและแผลได้ง่ายกว่าที่คิด คู่มือนี้ชวนเข้าใจการเปลี่ยนแปลงของผิวหนังผู้สูงอายุ พร้อมวิธีดูแลที่ลดความเสี่ยงแผลกดทับและผิวแตกโดยไม่ทำให้ท่านรู้สึกอึดอัด
ตรวจสอบล่าสุด 5 สิงหาคม 2026

รูปภาพโดย cottonbro studio / Pexels
ข้อจำกัดความรับผิดชอบทางการแพทย์
เนื้อหานี้จัดทำขึ้นเพื่อการศึกษาเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ ไม่สามารถใช้วินิจฉัย รักษา หรือป้องกันโรคได้ หากมีอาการผิดปกติหรือมีความเสี่ยง ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร
คำตอบสั้น ๆ
- ผิวหนังของผู้สูงอายุบางลง แห้งง่ายขึ้น และยืดหยุ่นน้อยลงตามวัยโดยธรรมชาติ ทำให้เกิดรอยฟกช้ำจากการกระแทกเบา ๆ หรือแผลถลอกจากการเสียดสีได้ง่ายกว่าคนวัยหนุ่มสาวมาก การดูแลผิวจึงต้องปรับวิธีให้เหมาะกับสภาพผิวที่เปลี่ยนไป ไม่ใช่ใช้วิธีเดิมที่เคยใช้ได้ผลตอนอายุน้อย
- จุดที่ต้องเฝ้าระวังเป็นพิเศษคือผู้สูงอายุที่นั่งหรือนอนอยู่กับที่นาน เพราะเสี่ยงเกิดแผลกดทับบริเวณที่รับน้ำหนักซ้ำ ๆ เช่น สะโพก ก้นกบ หรือส้นเท้า การพลิกตัวและเปลี่ยนท่าเป็นระยะจึงสำคัญมากในการป้องกัน ไม่ใช่รอให้เกิดแผลแล้วค่อยรักษา
- ผิวแห้งแตกที่ดูเหมือนเรื่องเล็กน้อย อาจเป็นทางเข้าของเชื้อโรคได้หากปล่อยไว้ โดยเฉพาะบริเวณขาที่มักแห้งลอกเป็นขุยในผู้สูงอายุ การทาโลชั่นให้ความชุ่มชื้นสม่ำเสมอจึงเป็นการป้องกันที่สำคัญไม่แพ้การรักษาแผลที่เกิดแล้ว
- หากพบแผลกดทับหรือผิวหนังผิดปกติ เช่น รอยแดงที่กดแล้วไม่จางหาย แผลที่ไม่หายภายในเวลาที่ควร หรือมีสัญญาณการติดเชื้อ ต้องไม่สรุปวิธีรักษาเอง ควรให้แพทย์หรือพยาบาลประเมินและวางแผนดูแลที่เหมาะสม
เหมาะกับใคร
- เหมาะกับครอบครัวที่ดูแลผู้สูงอายุที่เคลื่อนไหวน้อยลง นั่งหรือนอนอยู่กับที่นาน และอยากป้องกันแผลกดทับตั้งแต่ต้น
- เหมาะกับผู้สูงอายุที่สังเกตว่าผิวตัวเองแห้งง่ายขึ้น เป็นรอยฟกช้ำง่ายขึ้น และอยากดูแลผิวให้เหมาะกับสภาพที่เปลี่ยนไป
- ไม่เหมาะกับกรณีที่มีแผลติดเชื้อรุนแรง มีไข้ร่วมด้วย หรือแผลลึกถึงชั้นกล้ามเนื้อ ซึ่งต้องพบแพทย์ทันทีแทนการดูแลเองที่บ้าน
สิ่งที่ควรรู้
ทำไมผิวหนังผู้สูงอายุจึงบอบบางกว่าที่คิด
ผิวหนังมีการเปลี่ยนแปลงตามวัยหลายชั้น ชั้นไขมันใต้ผิวหนังบางลง การสร้างคอลลาเจนลดลง และการไหลเวียนเลือดที่มาเลี้ยงผิวหนังลดลง ทำให้ผิวหนังผู้สูงอายุบางลง แห้งง่ายขึ้น และมีความยืดหยุ่นน้อยลงอย่างชัดเจน การทดสอบง่าย ๆ คือดึงผิวหนังบริเวณหลังมือเบา ๆ แล้วปล่อย หากผิวคืนตัวช้าแสดงว่ามีความยืดหยุ่นลดลงตามวัยหรืออาจสัมพันธ์กับภาวะขาดน้ำร่วมด้วย
ความบางของผิวหนังนี้ทำให้แม้แรงกระแทกเบา ๆ เช่น ชนขอบโต๊ะหรือถูกจับแขนแรงไปหน่อย ก็อาจทำให้เกิดรอยฟกช้ำหรือแผลถลอกได้ง่ายกว่าคนวัยหนุ่มสาวมาก ครอบครัวจึงควรระมัดระวังเวลาช่วยพยุงตัวหรือเคลื่อนย้าย โดยเฉพาะบริเวณแขนที่มักมีรอยฟกช้ำจากการจับ การตรวจผิวหนังจึงควรผูกไว้เป็นส่วนหนึ่งของกิจวัตรประจำวัน เช่น ตอนอาบน้ำหรือเปลี่ยนเสื้อผ้า เพื่อให้จับสัญญาณผิดปกติได้เร็วที่สุดโดยไม่ต้องเพิ่มขั้นตอนใหม่
แผลกดทับ ภัยเงียบที่ป้องกันได้ดีกว่ารักษา
แผลกดทับเกิดจากการที่ผิวหนังและเนื้อเยื่อใต้ผิวถูกกดทับต่อเนื่องจนเลือดไปเลี้ยงไม่พอ มักเกิดกับผู้สูงอายุที่เคลื่อนไหวน้อยหรือนอนติดเตียงเป็นเวลานาน บริเวณที่พบบ่อยคือส่วนที่มีกระดูกใกล้ผิวหนัง เช่น ก้นกบ สะโพก ส้นเท้า และข้อศอก สัญญาณเริ่มต้นคือรอยแดงที่กดแล้วสีไม่จางหายภายในไม่กี่วินาที ซึ่งเป็นจุดที่ต้องรีบเปลี่ยนท่าและลดแรงกดทันที
การป้องกันที่ได้ผลที่สุดคือการพลิกตัวหรือเปลี่ยนท่านั่งท่านอนเป็นระยะสม่ำเสมอ ไม่ปล่อยให้อยู่ท่าเดิมนานเกินไป ร่วมกับการใช้เบาะรองที่กระจายแรงกดสำหรับผู้ที่นั่งรถเข็นหรือนอนติดเตียงเป็นเวลานาน การรอให้เห็นแผลจริงก่อนแล้วค่อยแก้ไข มักสายเกินไป เพราะแผลกดทับที่ลุกลามอาจใช้เวลารักษานานหลายสัปดาห์ถึงหลายเดือน
ความแห้งของผิวกับความเสี่ยงที่มองไม่เห็นชัด
ผิวหนังที่แห้งแตกเป็นขุย โดยเฉพาะบริเวณขาและเท้า อาจดูเป็นเรื่องเล็กน้อย แต่รอยแตกเล็ก ๆ เหล่านี้เป็นช่องทางให้เชื้อโรคเข้าสู่ร่างกายได้ โดยเฉพาะในผู้สูงอายุที่มีโรคเบาหวานซึ่งแผลหายช้ากว่าปกติอยู่แล้ว การทาโลชั่นให้ความชุ่มชื้นเป็นประจำหลังอาบน้ำจึงเป็นการป้องกันที่ง่ายแต่ได้ผลดี ควรเลือกโลชั่นที่ไม่มีน้ำหอมแรงเพื่อลดการระคายเคือง และหลีกเลี่ยงน้ำอุ่นจัดเกินไปตอนอาบน้ำเพราะทำให้ผิวแห้งเร็วขึ้น
ยาบางชนิดที่ผู้สูงอายุใช้อยู่ในภาวะใช้ยาหลายชนิดพร้อมกัน เช่น ยาต้านการแข็งตัวของเลือด อาจเพิ่มความเสี่ยงรอยฟกช้ำและเลือดออกใต้ผิวหนังได้ง่ายขึ้น หากสังเกตว่ามีรอยฟกช้ำเกิดขึ้นบ่อยผิดปกติโดยไม่มีการกระแทกชัดเจน ควรแจ้งแพทย์เพื่อประเมินร่วมกับรายการยาที่ใช้อยู่
เมื่อผิวหนังส่งสัญญาณที่ต้องรีบสังเกต
ผิวหนังสามารถบอกสัญญาณสุขภาพโดยรวมได้มากกว่าที่คิด สีผิวที่เปลี่ยนไป เช่น ซีดลงหรือเขียวคล้ำบริเวณปลายมือปลายเท้า อาจสัมพันธ์กับการไหลเวียนเลือดที่ไม่ดี ส่วนผิวที่เย็นชื้นผิดปกติร่วมกับซึมลงอาจเป็นสัญญาณของภาวะร่างกายที่กำลังแย่ลง ซึ่งต้องแยกจากผิวแห้งธรรมดาที่พบได้ทั่วไปในผู้สูงอายุ
ควรสังเกตด้วยว่าแผลที่เกิดขึ้นแล้วหายช้ากว่าที่ควรหรือไม่ เพราะการหายของแผลที่ช้าผิดปกติอาจสัมพันธ์กับโรคประจำตัว เช่น เบาหวาน หรือภาวะขาดสารอาหาร ซึ่งต้องได้รับการประเมินจากแพทย์หรือพยาบาล ไม่ใช่ทายาเองต่อไปเรื่อย ๆ โดยไม่เห็นผล

รูปภาพโดย cottonbro studio / Pexels
ขั้นตอนที่ควรทำ
ตรวจผิวหนังเป็นประจำทุกวัน
การตรวจผิวหนังควรทำเป็นกิจวัตรระหว่างการอาบน้ำหรือเปลี่ยนเสื้อผ้า เพื่อจับสัญญาณเริ่มต้นให้เร็วที่สุด
- ตรวจบริเวณก้นกบ สะโพก ส้นเท้า และข้อศอกเป็นพิเศษ
- สังเกตรอยแดงที่กดแล้วไม่จางหาย
- สังเกตรอยฟกช้ำที่เกิดขึ้นโดยไม่มีการกระแทกชัดเจน
ดูแลความชุ่มชื้นและลดแรงกดทับ
จัดกิจวัตรดูแลผิวให้เหมาะกับสภาพผิวที่เปลี่ยนไปตามวัย และลดแรงกดทับสำหรับผู้ที่เคลื่อนไหวน้อย
- ทาโลชั่นให้ความชุ่มชื้นหลังอาบน้ำทุกครั้ง
- พลิกตัวหรือเปลี่ยนท่าทุก 1-2 ชั่วโมงสำหรับผู้ที่นอนติดเตียง
- ใช้เบาะรองกระจายแรงกดสำหรับผู้ที่นั่งรถเข็นนาน
บันทึกและพบผู้เชี่ยวชาญเมื่อพบความผิดปกติ
หากพบสัญญาณผิดปกติ ให้บันทึกและพบแพทย์หรือพยาบาลเพื่อประเมินแทนการรักษาเอง
- ถ่ายภาพและจดวันที่พบรอยแดงหรือแผลเพื่อติดตามการเปลี่ยนแปลง
- แจ้งแพทย์หากรอยฟกช้ำเกิดบ่อยผิดปกติ
- พาไปพบแพทย์หากแผลไม่หายภายในเวลาที่ควรหรือมีสัญญาณติดเชื้อ
อุปกรณ์ที่เกี่ยวข้องกับขั้นตอนข้างต้น
รายการนี้รวบรวมจากหมวดสินค้าที่เกี่ยวข้อง ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์และไม่ใช่การรับรองคุณภาพสินค้า ควรอ่านเกณฑ์การเลือกในบทความก่อน แล้วค่อยเทียบรุ่นด้วยตัวเอง
IKEA อิเกีย ผ้ารองกันเปื้อนที่นอน แบบบาง 3 ฟุต 90 x 200 ซม.TAGELSÄV ทอเกลเซฟ
IKEAผ้ารองกันเปื้อนที่นอนกันน้ำ ล้อมรอบทั้งหมด ผ้าปูที่นอนกันลื่น TPU 100%กันไรฝุ่น ปัสสาวะหลักฐาน 3ฟุต/5ฟุต/6ฟุต/6.5ฟุต
ผ้ารองกันเปื้อนที่นอนโรงแรม ซึมซับคราบ ของเหลวได้ดี (ไม่กันน้ำ) แบรนด์บ้านมิลิน
ผ้ารองกันเปื้อนที่นอน รัดมุม360° ล้อมรอบทั้งหมด ผ้าปูที่นอนกันลื่น กันไรฝุ่น ผ้าปู 3ฟุต/3.5ฟุต/5ฟุต/6ฟุต/6.5ฟุต
ลิงก์สินค้าเป็นลิงก์พาร์ทเนอร์ (affiliate) เราอาจได้รับค่าคอมมิชชันเมื่อคุณซื้อผ่านลิงก์ โดยคุณไม่ต้องจ่ายเพิ่ม และค่าคอมมิชชันไม่มีผลต่อการคัดเลือกหรือลำดับที่แสดง อ่านนโยบายฉบับเต็ม
สิ่งที่ควรหลีกเลี่ยง
- อย่าปล่อยให้ผู้สูงอายุอยู่ท่าเดิมนานเกินไปโดยไม่พลิกตัวหรือเปลี่ยนท่า
- อย่าใช้น้ำอุ่นจัดเกินไปตอนอาบน้ำเพราะทำให้ผิวแห้งเร็วขึ้น
- อย่าจับหรือดึงแขนขาแรงเกินไปเวลาช่วยพยุงตัว เพราะผิวบางฟกช้ำง่าย
- อย่าสรุปวิธีรักษาแผลกดทับหรือผิวหนังผิดปกติเอง โดยไม่ให้แพทย์หรือพยาบาลประเมิน
- อย่ามองข้ามรอยฟกช้ำที่เกิดบ่อยผิดปกติโดยไม่มีการกระแทกชัดเจน
เมื่อใดควรขอความช่วยเหลือ
- โทร 1669 หรือไปห้องฉุกเฉินทันที หากแผลมีเลือดออกมากไม่หยุด หรือมีไข้สูงร่วมกับซึมลงจากแผลติดเชื้อรุนแรง
- ติดต่อสถานพยาบาลภายในวันเดียวกัน หากพบรอยแดงที่กดแล้วไม่จางหายในบริเวณเสี่ยงแผลกดทับ
- นัดพบแพทย์ภายในสัปดาห์นี้ หากแผลไม่หายภายในเวลาที่ควรหรือมีรอยฟกช้ำเกิดขึ้นบ่อยผิดปกติ
- นัดพบแพทย์ในช่วงใกล้ หากผิวแห้งแตกเป็นขุยมากขึ้นเรื่อย ๆ แม้ทาโลชั่นแล้ว
- เฝ้าสังเกตและจดบันทึกต่อเนื่อง หากเป็นผิวแห้งเล็กน้อยที่ตอบสนองดีต่อการทาโลชั่น
เช็กลิสต์สรุป
- ตรวจผิวหนังบริเวณเสี่ยงทุกวันระหว่างอาบน้ำ
- พลิกตัวหรือเปลี่ยนท่าสม่ำเสมอสำหรับผู้ที่เคลื่อนไหวน้อย
- ทาโลชั่นให้ความชุ่มชื้นหลังอาบน้ำทุกครั้ง
- ใช้เบาะรองกระจายแรงกดสำหรับผู้ที่นั่งหรือนอนนาน
- ระวังแรงจับหรือดึงเวลาช่วยพยุงตัว
- บันทึกและแจ้งแพทย์เมื่อพบรอยแดง แผล หรือฟกช้ำผิดปกติ
คำถามที่พบบ่อย
ทำไมพ่อแม่ถึงเป็นรอยฟกช้ำง่ายขึ้นทั้งที่ไม่ได้กระแทกแรง
ผิวหนังผู้สูงอายุบางลงและมีชั้นไขมันใต้ผิวหนังน้อยลงตามวัย ทำให้แม้แรงกระแทกเบา ๆ ก็อาจทำให้เกิดรอยฟกช้ำได้ง่ายกว่าคนวัยหนุ่มสาว หากเกิดบ่อยผิดปกติโดยไม่มีสาเหตุชัดเจน ควรแจ้งแพทย์เพื่อประเมินร่วมกับรายการยาที่ใช้อยู่
แผลกดทับเกิดขึ้นได้เร็วแค่ไหนถ้าไม่พลิกตัว
แผลกดทับสามารถเริ่มเกิดสัญญาณเป็นรอยแดงได้ภายในไม่กี่ชั่วโมงหากอยู่ท่าเดิมนานโดยไม่พลิกตัว จึงควรพลิกตัวหรือเปลี่ยนท่าทุก 1-2 ชั่วโมงสำหรับผู้ที่นอนติดเตียงหรือนั่งรถเข็นเป็นเวลานาน
ควรทาโลชั่นแบบไหนให้ผู้สูงอายุ
ควรเลือกโลชั่นที่ให้ความชุ่มชื้นและไม่มีน้ำหอมแรงเพื่อลดการระคายเคือง ทาเป็นประจำหลังอาบน้ำในขณะที่ผิวยังหมาด ๆ จะช่วยกักเก็บความชุ่มชื้นได้ดีกว่า
รอยแดงที่ก้นกบแบบไหนที่ต้องรีบพบแพทย์
หากรอยแดงกดแล้วสีไม่จางหายภายในไม่กี่วินาที นี่เป็นสัญญาณเริ่มต้นของแผลกดทับที่ต้องรีบเปลี่ยนท่าและลดแรงกดทันที และควรติดต่อสถานพยาบาลภายในวันเดียวกันเพื่อประเมินเพิ่มเติม
ยาต้านการแข็งตัวของเลือดที่ท่านกินอยู่เกี่ยวข้องกับรอยฟกช้ำไหม
เกี่ยวข้องได้ ยาต้านการแข็งตัวของเลือดอาจเพิ่มความเสี่ยงรอยฟกช้ำและเลือดออกใต้ผิวหนังได้ง่ายขึ้น หากสังเกตว่ามีรอยฟกช้ำเกิดบ่อยผิดปกติ ควรแจ้งแพทย์เพื่อประเมินร่วมกับรายการยาที่ใช้อยู่ ไม่ควรปรับยาเอง
ใช้น้ำอุ่นจัดอาบน้ำให้ท่านได้ไหมช่วงอากาศเย็น
ควรหลีกเลี่ยงน้ำอุ่นจัดเกินไป เพราะทำให้ผิวแห้งเร็วขึ้นและเสี่ยงผิวแตกง่ายขึ้น ควรใช้น้ำอุ่นพอดีและทาโลชั่นให้ความชุ่มชื้นทันทีหลังอาบน้ำเสร็จ
แผลที่ขาไม่หายมาหลายสัปดาห์แล้ว ต้องทำอย่างไร
แผลที่หายช้าผิดปกติอาจสัมพันธ์กับโรคประจำตัว เช่น เบาหวาน หรือภาวะขาดสารอาหาร ควรพาไปพบแพทย์เพื่อประเมินสาเหตุและวางแผนการดูแลที่เหมาะสม ไม่ควรทายาเองต่อไปเรื่อย ๆ โดยไม่เห็นผลดีขึ้น
สรุป
- ผิวหนังผู้สูงอายุบางลงและยืดหยุ่นน้อยลงตามวัย ทำให้เกิดรอยฟกช้ำและแผลได้ง่ายกว่าคนวัยหนุ่มสาว
- แผลกดทับป้องกันได้ดีกว่ารักษา การพลิกตัวและเปลี่ยนท่าสม่ำเสมอสำคัญกว่าการรอให้เกิดแผลแล้วค่อยแก้ไข
- ผิวแห้งแตกที่ดูเล็กน้อยอาจเป็นทางเข้าของเชื้อโรค ควรทาโลชั่นให้ความชุ่มชื้นเป็นประจำ
- รอยแดงที่ไม่จางหาย แผลที่หายช้าผิดปกติ หรือรอยฟกช้ำที่เกิดบ่อยโดยไม่มีสาเหตุชัดเจน ต้องให้แพทย์หรือพยาบาลประเมิน
อุปกรณ์ที่คนมักหาคู่กับเรื่องนี้
รายการนี้รวบรวมจากหมวดสินค้าที่เกี่ยวข้อง ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์และไม่ใช่การรับรองคุณภาพสินค้า ควรอ่านเกณฑ์การเลือกในบทความก่อน แล้วค่อยเทียบรุ่นด้วยตัวเอง
ผ้ารองกันเปื้อนที่นอน 150/180cm ผ้าปูที่นอน พร้อมหมอน 2PC ผ้าปูกันเปื้อน รัดมุม360° เป็นมิตรกับผิว bedsheets
ผ้าปูที่นอนกันไรฝุ่น ผ้ารองกันเปื้อนที่นอน สารต้านจุลินทรีย์ ป้องกันแบคทีเรีย ระบายอากาศ สี่ฤดูทั่วไป
ผ้ารองกันเปื้อน ปลอกป้องกันที่นอน ที่นอน (กันน้ำได้ 100%) 6/5/4/3ฟุต มียางรัดมุม 4ด้าน ผ้าปูที่นอนกันน้ำ
[ผ้ารองกันเปื้อนที่นอน] ยางยืด 4 มุม เชื่อมต่อที่นอนพร้อมกันเปื้อนในตัว 3.5/5/6/7/8/8.5/9.5/10 ฟุต
Kiss(คิส)
ลิงก์สินค้าเป็นลิงก์พาร์ทเนอร์ (affiliate) เราอาจได้รับค่าคอมมิชชันเมื่อคุณซื้อผ่านลิงก์ โดยคุณไม่ต้องจ่ายเพิ่ม และค่าคอมมิชชันไม่มีผลต่อการคัดเลือกหรือลำดับที่แสดง อ่านนโยบายฉบับเต็ม
แหล่งข้อมูล
- แนวทางการป้องกันและดูแลแผลกดทับในผู้สูงอายุ — กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข (เปิดในแท็บใหม่)(เข้าถึงเมื่อ 2026-08-04)
- คู่มือส่งเสริมสุขภาพผิวหนังและการดูแลตนเองในผู้สูงอายุ — กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข (เปิดในแท็บใหม่)(เข้าถึงเมื่อ 2026-08-04)
- Ageing and health — World Health Organization (WHO) (เปิดในแท็บใหม่)(เข้าถึงเมื่อ 2026-08-04)
จัดทำโดยทีมกองบรรณาธิการสูงวัยไทย
เครื่องมือและคู่มือที่เกี่ยวข้อง
บทความที่เกี่ยวข้อง

7 ความเข้าใจผิดเรื่องผิวหนังผู้สูงอายุที่ทำให้แผลลุกลามโดยไม่รู้ตัว
หลายครอบครัวดูแลผิวผู้สูงอายุด้วยความเคยชินแบบเดิม โดยไม่รู้ว่าบางวิธีกลับเร่งให้ผิวแห้งแตกหรือแผลกดทับลุกลามเร็วขึ้น บทความนี้ชี้ 7 ความเข้าใจผิดที่พบบ่อยที่สุด พร้อมวิธีแก้ที่ถูกต้อง

เลือกเสื้อผ้าให้ผู้สูงอายุอย่างไร ให้ใส่เองได้นานขึ้นและไม่เสี่ยงหกล้ม
เสื้อผ้าที่ใส่เองยากขึ้นเรื่อย ๆ อาจทำให้ผู้สูงอายุพึ่งพาคนอื่นเร็วกว่าที่ควร คู่มือนี้ชวนดูวิธีเลือกเสื้อผ้าที่ยังรักษาความเป็นตัวของตัวเองไว้ พร้อมปลอดภัยมากขึ้นในชีวิตประจำวัน