แผลกดทับเกิดจากแรงกดที่ผิวหนังจุดเดียวต่อเนื่องนานจนเลือดไปเลี้ยงเนื้อเยื่อบริเวณนั้นไม่พอ ในผู้สูงอายุ ผิวหนังจะบางลงและมีชั้นไขมันใต้ผิวลดลงตามวัย ทำให้กันแรงกดได้น้อยกว่าคนหนุ่มสาว นอกจากนี้ผู้สูงอายุจำนวนมากมีภาวะมวลกล้ามเนื้อน้อยลงตามวัย หรือที่เรียกว่าซาร์โคพีเนีย (sarcopenia) ซึ่งทำให้กระดูกยื่นออกมาชัดขึ้นและมีเนื้อเยื่อรองรับน้อยลงในจุดที่รับน้ำหนัก เช่น ก้นกบและสะโพก

ผู้ที่มีโรคเบาหวานหรือเคยเป็นโรคหลอดเลือดสมองมักมีความรู้สึกที่ผิวหนังลดลงในบางจุด ทำให้ไม่รู้สึกเจ็บหรือไม่ปวดเมื่อยแม้นอนท่าเดิมนานเกินไป จึงไม่ขยับตัวเองตามธรรมชาติเหมือนคนที่รู้สึกได้ปกติ ผู้ดูแลจึงต้องเป็นฝ่ายจัดตารางพลิกตัวให้แทนการรอให้ผู้สูงอายุบอกว่าเมื่อยหรือเจ็บ

สิ่งที่ครอบครัวมักเข้าใจผิดคือคิดว่าต้องรอให้เห็นแผลเปิดชัดเจนก่อนถึงจะเรียกว่าแผลกดทับ แต่ความจริงแล้วสัญญาณแรกสุดคือรอยแดงบนผิวหนังที่ยังไม่แตก จุดที่ต้องตรวจเป็นประจำคือบริเวณที่มีกระดูกยื่นและรับน้ำหนักกดทับนาน ได้แก่ ก้นกบ สะโพกทั้งสองข้าง ส้นเท้า ข้อศอก ท้ายทอย และหูสำหรับผู้ที่นอนตะแคง

วิธีตรวจง่าย ๆ ที่ทำได้ที่บ้านคือใช้ปลายนิ้วกดเบา ๆ บนรอยแดงแล้วปล่อย หากรอยแดงจางลงเป็นสีผิวปกติภายในไม่กี่วินาที ถือว่ายังเป็นการตอบสนองปกติของผิวหนังต่อแรงกด แต่ถ้ากดแล้วรอยแดงยังคงอยู่ไม่จางหาย นั่นคือสัญญาณว่าเนื้อเยื่อบริเวณนั้นเริ่มเสียหายและต้องรีบลดแรงกดจุดนั้นทันที ไม่ควรรอดูต่อไปอีก

จุดที่ผู้ดูแลมักพลาดคือพลิกตัวให้ผู้สูงอายุแบบไม่มีตารางแน่นอน ทำให้บางช่วงเว้นนานเกินไปโดยไม่รู้ตัว โดยเฉพาะช่วงกลางคืนที่ผู้ดูแลเองก็ต้องการพักผ่อน หลักทั่วไปคือควรพลิกตัวหรือเปลี่ยนท่าทุก 2 ชั่วโมงสำหรับผู้ที่นอนติดเตียงและขยับเองไม่ได้ แต่ระยะเวลานี้อาจต้องปรับให้ถี่ขึ้นในผู้ที่ผิวบางมาก ผอมมาก หรือเริ่มมีรอยแดงที่จางช้ากว่าปกติ

การใช้เบาะหรือที่นอนลดแรงกดชนิดลมหรือเจลช่วยกระจายแรงกดได้ดีขึ้น แต่ไม่สามารถทดแทนการพลิกตัวได้ทั้งหมด อุปกรณ์เป็นเพียงส่วนหนึ่งของการป้องกัน ไม่ใช่คำตอบเดียว ควรใช้หมอนรองใต้น่องเพื่อยกส้นเท้าลอยจากที่นอนโดยเฉพาะ เพราะส้นเท้าเป็นจุดที่ผิวบางและรับแรงกดสูงมากเมื่อนอนหงาย

ผิวหนังที่เปียกชื้นนานจากเหงื่อ ปัสสาวะ หรืออุจจาระ จะอ่อนแอลงและเสียหายง่ายขึ้นเมื่อถูกแรงกดร่วมด้วย ควรทำความสะอาดและเช็ดให้แห้งทันทีหลังผู้สูงอายุขับถ่ายหรือมีเหงื่อออกมาก ไม่ปล่อยให้ผิวสัมผัสความชื้นเป็นเวลานาน และหลีกเลี่ยงการถูหรือขัดแรงเกินไปเพราะจะทำให้ผิวบางลงไปอีก

อีกจุดที่เชื่อมโยงกันแต่มักถูกมองข้ามคือภาวะโภชนาการ ผู้สูงอายุที่กินได้น้อยลงหรือมีน้ำหนักลดต่อเนื่อง มักมีเนื้อเยื่อรองรับใต้ผิวหนังน้อยลงและแผลหายช้าลง หากสังเกตว่าผู้สูงอายุกินได้น้อยลงมากพร้อมกับเริ่มมีรอยแดงที่จางช้าลง ควรแจ้งแพทย์หรือนักโภชนาการเพื่อประเมินร่วมกัน ไม่ใช่มองแยกเป็นสองปัญหาที่ไม่เกี่ยวข้องกัน