หลายครอบครัวเข้าใจว่าเคี้ยวช้าเป็นเรื่องของฟันหรือความเอื่อยเฉื่อยเท่านั้น แต่ในทางเวชศาสตร์ผู้สูงอายุ การเคี้ยวเกี่ยวข้องกับกล้ามเนื้อขากรรไกร ลิ้น และการประสานงานของเส้นประสาทที่ควบคุมการเคี้ยวและกลืนร่วมกัน เมื่อกล้ามเนื้อเหล่านี้อ่อนแรงลงจากภาวะมวลกล้ามเนื้อน้อยตามวัย การเคี้ยวจะช้าลงก่อน แล้วการกลืนอาจตามมาทีหลัง

สัญญาณที่บอกว่าอาจไม่ใช่แค่เรื่องฟันอีกต่อไป ได้แก่ ไอหรือสำลักขณะกินหรือหลังกลืนไม่นาน เสียงเปลี่ยนเป็นแหบหรือมีเสียงน้ำหลังกลืน รู้สึกอาหารติดคอบ่อย ต้องกลืนซ้ำหลายครั้งต่อคำ หรือเริ่มหลีกเลี่ยงอาหารบางเนื้อสัมผัสโดยไม่บอกเหตุผลชัดเจน อาการเหล่านี้ควรได้รับการประเมินโดยนักแก้ไขการพูดหรือแพทย์ ไม่ใช่แค่เปลี่ยนเมนูเอง

ฟันปลอมที่หลวมหรือไม่พอดีทำให้เจ็บขณะเคี้ยวจนต้องเคี้ยวช้าลงเพื่อหลีกเลี่ยงความเจ็บ ปากแห้งจากยาหลายกลุ่ม เช่น ยาแก้แพ้บางชนิดหรือยาสำหรับโรคทางจิตเวชบางประเภท ก็ทำให้เคี้ยวและกลืนลำบากขึ้นเพราะน้ำลายที่ช่วยคลุกเคล้าอาหารลดลง ภาวะใช้ยาหลายชนิดพร้อมกันหรือ polypharmacy ยังเพิ่มโอกาสเกิดผลข้างเคียงซ้อนกันที่กระทบการกินโดยไม่มีใครสังเกตว่าเป็นผลจากยา

อีกสาเหตุที่มักถูกมองข้ามคือความเหนื่อยล้าโดยรวมของร่างกาย ผู้สูงอายุที่นอนไม่พอ มีภาวะซึมเศร้า หรือเพิ่งป่วยมาไม่นาน อาจไม่มีแรงเคี้ยวนานเท่าเดิม ทำให้มื้ออาหารที่เคยกินหมดใน 20 นาทีกลายเป็นครึ่งชั่วโมงหรือมากกว่านั้น

เมื่อเคี้ยวช้าและเหนื่อยจากการกิน ผู้สูงอายุหลายคนจะเริ่มกินน้อยลงโดยไม่ได้ตั้งใจ ไม่ใช่เพราะไม่หิว แต่เพราะกินไปได้ไม่กี่คำก็หมดแรงหรือรำคาญที่ต้องใช้เวลานาน ผลคือได้พลังงานและโปรตีนไม่พอต่อวัน ซึ่งยิ่งเร่งให้กล้ามเนื้ออ่อนแรงลงไปอีก กลายเป็นวงจรที่เคี้ยวช้าลงเรื่อย ๆ

ในบางราย การกินได้น้อยลงเรื้อรังอาจนำไปสู่น้ำหนักลดโดยไม่รู้ตัว ซึ่งเป็นสัญญาณที่ควรได้รับการประเมินจากแพทย์หรือนักกำหนดอาหารก่อนที่ร่างกายจะทรุดลงมากกว่านี้