อาการหลักของพาร์กินสันคือเคลื่อนไหวช้า เกร็ง และสั่น ข้อมูลจากสถาบันผู้สูงอายุแห่งชาติสหรัฐฯ (NIA) อธิบายว่าอาการเหล่านี้เกิดจากเซลล์สมองที่สร้างสารโดพามีนลดลง ผลคือมือที่เคยตักข้าวได้คล่องกลายเป็นช้า สั่นตอนยกขึ้น หรือยื่นไปไม่ถึงปาก ลายมือเล็กลงและติดกระดุมยากเป็นสัญญาณเดียวกัน

มือสั่นไม่ได้เป็นทุกคน บางคนไม่สั่นเลยแต่เกร็งและช้ามาก อีกกลุ่มกินได้ดีตอนยาออกฤทธิ์ แล้วแย่ลงเมื่อยาหมด ครอบครัวจึงเห็นภาพไม่เหมือนกันในแต่ละวัน การสังเกตว่าชั่วโมงไหนท่านกินคล่องที่สุดจึงมีประโยชน์ต่อการวางแผนมากกว่าการซื้ออุปกรณ์ล่วงหน้า

การกินเองเป็นส่วนหนึ่งของกิจวัตรประจำวัน (ADL) ที่ผู้ป่วยรู้สึกว่ายังควบคุมชีวิตตัวเองได้ การรีบป้อนทุกมื้อเพราะกลัวหกเลอะอาจทำให้ท่านเสียทักษะเร็วขึ้นและเสียศักดิ์ศรี ผู้ดูแลจึงควรถามท่านก่อนว่าอยากลองเองหรืออยากให้ช่วย

เริ่มจากท่านั่ง เท้าทั้งสองข้างควรแตะพื้นหรือแท่นวางเท้า หลังพิงเก้าอี้ ตัวชิดโต๊ะจนข้อศอกวางบนโต๊ะได้ เมื่อศอกมีที่ยัน มือที่สั่นจะนิ่งขึ้นเอง เพราะแขนไม่ต้องลอยค้าง คนที่นั่งห่างโต๊ะแล้วโน้มตัวไปหาจานมักหกมากกว่าเก้าอี้ดี ๆ ตัวหนึ่ง

ถัดมาคือสิ่งที่วางบนโต๊ะ ผ้ารองจานแบบยางหรือแผ่นกันลื่นที่ตัดตามขนาดจะกันจานไหล จานขอบสูงหรือชามก้นลึกทำให้ตักอาหารเข้าช้อนได้โดยไม่ต้องไล่ ช้อนที่ด้ามใหญ่หรือหนักปานกลางจับถนัดสำหรับมือเกร็ง แต่ด้ามหนักมากอาจทำให้แขนล้าเร็วในคนที่เคลื่อนไหวช้า ลองหลายแบบก่อนตัดสินใจ

ตัดอาหารเป็นคำพอดีล่วงหน้า เลือกเมนูที่ตักติดช้อนได้ เช่น ข้าวต้มข้นหรือข้าวสวยนุ่มกับกับข้าวชิ้นเล็ก ซุปใสบางชนิดหกง่ายกว่าที่คิด ถ้าจะให้กินเอง ให้หลีกเลี่ยงอาหารที่ต้องปอกหรือแกะเปลือกกลางโต๊ะ

แก้วหรือถ้วยมีหูจับสองข้างช่วยให้ใช้สองมือยกพร้อมกัน แรงจากสองข้างช่วยพยุงน้ำหนักและลดการสั่นของข้อมือเดียว สำหรับคนมือสั่นเบาถึงปานกลางที่ยังเกร็งไม่มาก มักหกน้อยลงอย่างเห็นได้ชัด ฝาปิดมีช่องจิบช่วยกันกระฉอกระหว่างทาง ฐานกว้างและมีแผ่นยางรองก้นช่วยกันล้ม

ข้อจำกัดที่ควรรู้ก่อนซื้อ แก้วมีฝาและช่องจิบบางแบบทำให้ต้องเงยคอเพื่อให้น้ำไหล ซึ่งเป็นท่าที่ไม่ปลอดภัยสำหรับคนที่กลืนลำบาก เพราะน้ำไหลลงคอเร็วกว่าที่กล้ามเนื้อกลืนตามทัน แก้วหนักเกินไปเมื่อใส่น้ำเต็มก็อาจเกินแรงแขนของคนที่อ่อนแรง และหูจับเล็กเกินไปนิ้วที่เกร็งจะสอดไม่ได้ ควรลองจับเปล่าและใส่น้ำครึ่งแก้วที่ร้านหรือกับของที่ยืมมา

แก้วมีหูจับจึงเป็นเครื่องช่วยเรื่องมือ ไม่ใช่เครื่องมือแก้ปัญหากลืน ถ้าท่านไอหรือสำลักทุกครั้งที่ดื่มน้ำใส การเปลี่ยนแก้วไม่ช่วย แพทย์หรือนักกิจกรรมบำบัดอาจแนะนำเปลี่ยนความข้นของเครื่องดื่มหรือท่านั่งแทน

ผู้ป่วยหลายคนมีช่วงที่ยาออกฤทธิ์ดี เคลื่อนไหวคล่อง และช่วงที่ยาเริ่มหมด ช้าและเกร็งขึ้นอีก เวลาที่ท่านกินข้าวเองได้สบายอาจอยู่ในช่วงแรก ครอบครัวควรจดคร่าว ๆ ว่ามื้อไหนกินคล่อง มื้อไหนติดขัด และเวลากินยาเทียบกับเวลากินข้าวเป็นอย่างไร แล้วนำไปคุยกับแพทย์ ห้ามเลื่อนหรือปรับเวลายาเองเพื่อให้ตรงกับมื้อ

แพทย์บางครั้งปรับตารางยาให้เข้ากับมื้ออาหาร ตัวอย่างที่พบบ่อยคือ อาหารโปรตีนสูงอาจรบกวนการดูดซึมยาบางชนิด จึงต้องถามทีมว่ายาของท่านควรกินก่อนหรือหลังอาหารเท่าไร เรื่องนี้เป็นการตัดสินใจของแพทย์หรือเภสัชกร ผู้ดูแลมีหน้าที่เล่าสิ่งที่เห็นให้ครบ