สูงวัยไทย
แก้วมีหูจับสองข้างกับแก้วหลอดดูด แบบไหนปลอดภัยกว่าสำหรับคนกลืนลำบาก
พิมพ์เมื่อ 7 พฤศจิกายน 2026
แก้วมีหูจับสองข้างกับแก้วหลอดดูด แบบไหนปลอดภัยกว่าสำหรับคนกลืนลำบาก
เทียบแก้วมีหูจับสองข้าง แก้วมีฝาและหลอดดูด และแก้วปากกว้างว่าแต่ละแบบเปลี่ยนท่าและจังหวะกลืนอย่างไร ใครควรให้นักแก้ไขการพูดและการกลืนประเมินก่อนเลือก
เผยแพร่เมื่อ 7 พฤศจิกายน 2026

รูปภาพโดย cottonbro studio / Pexels
ข้อจำกัดความรับผิดชอบทางการแพทย์
เนื้อหานี้จัดทำขึ้นเพื่อการศึกษาเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ ไม่สามารถใช้วินิจฉัย รักษา หรือป้องกันโรคได้ หากมีอาการผิดปกติหรือมีความเสี่ยง ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร
คำตอบสั้น ๆ
- แก้วมีหูจับสองข้างช่วยเรื่องการถือ เหมาะกับคนมือสั่นหรือกำลังมือน้อย แต่ไม่ได้ทำให้กลืนปลอดภัยขึ้นเอง ส่วนแก้วที่มีฝาและหลอดดูดควบคุมปริมาณต่อจิบได้ในบางคน แต่ในบางคนทำให้น้ำไหลเร็วเกินและเสี่ยงสำลัก คำตอบจึงขึ้นกับผลประเมินการกลืนของคนนั้น
- ถ้าผู้สูงอายุไอ เสียงแหบเปียก หรือสำลักบ่อยตอนดื่มน้ำ ให้พาไปให้แพทย์และนักแก้ไขการพูดและการกลืนประเมินก่อนซื้อแก้วใหม่ เพราะแก้วไม่ใช่การรักษา และอาจเปลี่ยนท่าคอหรือความเร็วของน้ำในทางที่ไม่ปลอดภัย
- ถ้าไม่มีปัญหากลืน แต่มือสั่นหรือเมื่อยมือ แก้วหูจับสองข้างน้ำหนักเบาก็เพียงพอ ไม่จำเป็นต้องมีหลอด
เหมาะกับใคร
- เหมาะกับผู้ดูแลที่สงสัยว่าควรเลือกแก้วแบบไหนให้พ่อแม่ที่ดื่มน้ำแล้วไอ มือสั่น หรือหลังโรคหลอดเลือดสมอง
- ไม่ใช่คู่มือวินิจฉัยภาวะกลืนลำบาก และไม่ใช้แทนผลประเมินของนักแก้ไขการพูดและการกลืน
สิ่งที่ควรรู้
ปัญหาที่แก้วต้องแก้คืออะไร มือหรือการกลืน
ก่อนเลือกแก้ว ให้ตอบให้ได้ก่อนว่าปัญหาอยู่ที่มือหรือที่คอ ถ้าแก้วหล่น น้ำหก ถือไม่มั่น แสดงว่าปัญหาที่มือและแขน ถ้าดื่มแล้วไอ เสียงเปลี่ยน หรือน้ำตาซึมหลังกลืน แสดงว่าปัญหาที่การกลืน สองอย่างนี้มาด้วยกันก็ได้ และต้องแก้ทั้งคู่
ภาวะกลืนลำบากพบได้บ่อยในผู้สูงอายุ โดยเฉพาะหลังโรคหลอดเลือดสมอง โรคพาร์กินสัน หรือสมองเสื่อม อาการแสดงไม่ตรงแบบเสมอไป บางคนไม่ไอเลยแต่น้ำเข้าหลอดลมเงียบ ๆ และมาเจอเป็นปอดอักเสบจากการสำลักภายหลัง จึงต้องให้ผู้เชี่ยวชาญประเมิน
แก้วแก้ปัญหามือได้ดี แต่ไม่ควรถูกใช้เป็นเหตุผลให้เลื่อนการพาไปประเมินเรื่องกลืน
แก้วมีหูจับสองข้าง ช่วยอะไรและพลาดตรงไหน
หูจับสองข้างให้ใช้สองมือประคอง ลดแรงสั่นสะเทือนจากมือเดียว เหมาะกับคนที่ฝ่ามือไม่มีแรงบีบ ให้เลือกหูที่ช่องนิ้วใหญ่พอสำหรับข้อนิ้วที่ติดหรือบวม ตัวแก้วเบา ไม่ลื่นเมื่อเปียก และฐานกว้างไม่ล้มง่าย
จุดที่มักพลาดคือขอบแก้ว แก้วปากแคบทำให้ต้องเงยหน้าเพื่อให้น้ำหมด ท่าเงยคอเป็นท่าที่ทำให้น้ำไหลลงคอเร็วและเสี่ยงสำลักในคนที่กลืนไม่ดี แก้วที่มีรอยบากจมูกหรือปากกว้างพอให้จมูกไม่ชนขอบช่วยให้ดื่มโดยก้มคอเล็กน้อยได้
แก้วโปร่งใสช่วยให้ผู้ดูแลเห็นปริมาณและเห็นว่าจิบเท่าไร ส่วนแก้วทึบใส่หลอดไม่รู้เลยว่าเหลือเท่าไร
แก้วมีฝาและหลอดดูด ใครได้ประโยชน์ ใครเสี่ยง
หลอดช่วยคนที่ยกแก้วไม่ไหวหรือเอียงศีรษะลำบาก และจำกัดปริมาณต่อจิบได้ในบางคน แต่หลอดทำให้น้ำไหลต่อเนื่องและแรงดูดอ่อนในผู้สูงอายุบางคน ทำให้ควบคุมจังหวะกลืนยากกว่าจิบจากขอบแก้ว
ในผู้ที่กลืนไม่ปลอดภัย การดูดอาจดันน้ำเข้าคอมากกว่าที่ตัวเองรับไหว นักแก้ไขการพูดและการกลืนบางครั้งแนะนำให้ใช้หลอด บางครั้งห้าม ขึ้นกับผลประเมินรายคน ผู้ดูแลจึงไม่ควรเดาจากแบบที่เห็นในร้านหรือคำบอกเล่าของเพื่อนบ้าน
แก้วที่มีฝาแบบมีรูจิบ ตัวช่วยควบคุมการไหล และวาล์ว มีหลายรูปแบบ ถ้าเลือกแบบวาล์ว ต้องล้างทุกชิ้นให้สะอาดเพราะคราบสะสมได้ง่ายและมักล้างยาก
แก้วปากกว้าง หรือแก้วเจาะรอยเว้าจมูก ตัวเลือกที่มักถูกลืม
แก้วที่ปากกว้างหรือมีรอยเว้าสำหรับจมูกให้ดื่มได้โดยไม่ต้องเงยศีรษะ ในบางคนที่นักบำบัดสั่งให้ก้มคางเล็กน้อยตอนกลืน แก้วแบบนี้เข้ากับท่าที่ได้รับคำแนะนำได้ดี และผู้ดูแลมองเห็นขอบน้ำและการกลืนได้ชัด
แก้วแบบนี้ต้องคู่กับการเติมน้ำทีละน้อย ไม่เติมเต็มแก้ว เพราะน้ำเต็มแก้วทำให้เอียงมากเกินไป
ความข้นของเครื่องดื่มเปลี่ยนคำตอบเรื่องแก้วอย่างไร
ถ้านักแก้ไขการพูดและการกลืนสั่งให้ข้นเครื่องดื่ม ความหนืดจะเปลี่ยนวิธีที่น้ำไหลออกจากแก้ว ขอบแก้วและหลอดที่เหมาะกับน้ำใสอาจไม่เหมาะกับของข้น เช่น หลอดดูดของข้นต้องออกแรงมาก ให้ถามนักบำบัดว่าควรใช้แก้วแบบไหนกับระดับความข้นที่สั่ง
ห้ามเติมสารเพิ่มความข้นเองโดยไม่มีคำสั่ง เพราะมีทั้งข้นเกินจนไม่กลืนและดื่มน้อยลงจนขาดน้ำ
เมื่อไรไม่ควรซื้อแก้วใหม่เลย
ไม่ควรซื้อเมื่อผู้สูงอายุยังไม่เคยได้รับการประเมินการกลืนแต่สำลักบ่อย ไม่ควรซื้อเมื่อมีแก้วที่ใช้ได้ดีอยู่แล้วและปัญหาจริงคือท่านั่ง หรือกินเร็วเกินไป และไม่ควรซื้อหลายแบบพร้อมกัน เพราะเปลี่ยนแบบบ่อยทำให้ผู้สูงอายุที่สมองเสื่อมสับสนจนไม่ยอมดื่ม
ถ้าต้องทดลอง ให้ลองทีละแบบ ต่อหน้าผู้ดูแล สังเกตว่าไอ เสียงเปลี่ยน หรือหน้าตาลำบากหรือไม่

รูปภาพโดย cottonbro studio / Pexels
ขั้นตอนที่ควรทำ
ลำดับตัดสินใจก่อนซื้อ
หนึ่ง ตอบก่อนว่าปัญหาคือมือหรือการกลืน สอง ถ้าสงสัยการกลืน ให้ไปประเมินก่อนจัดแก้ว สาม ถ้าเป็นเรื่องมือ ลองแก้วเบา หูจับใหญ่ ฐานกว้าง สี่ ทดลองทีละแบบ ห้ามเปลี่ยนหลายอย่างพร้อมกัน
ท่านั่งและการจิบที่ช่วยทุกแบบแก้ว
ทำให้เป็นส่วนหนึ่งของกิจวัตรประจำวันที่ซ้ำได้ทุกครั้ง นั่งตัวตรง เท้าวางพื้น คางก้มเล็กน้อยถ้านักบำบัดแนะนำ ดื่มทีละจิบ รอให้กลืนหมดก่อนจิบต่อ อย่าเร่ง อย่าพูดคุยหรือดูทีวีขณะกลืน อยู่ข้าง ๆ จนจบแก้ว
บันทึกและส่งต่อให้ทีมรักษา
จดแก้วที่ลอง ปริมาณต่อจิบ อาการไอหรือเสียงเปียก และเวลา ถ่ายวิดีโอสั้น ๆ ตอนดื่ม ถ้าผู้สูงอายุยินยอม เพื่อให้นักบำบัดเห็นสิ่งที่เกิดขึ้นจริงที่บ้าน
สิ่งที่ควรหลีกเลี่ยง
- อย่าให้ดื่มขณะนอนราบหรือเอนหลัง
- อย่าเทน้ำเข้าปากแทนผู้สูงอายุที่ไม่ได้ขอ
- อย่าเดาว่าหลอดปลอดภัยหรืออันตรายสำหรับทุกคน ให้ถามนักบำบัด
- อย่าเติมสารเพิ่มความข้นเองโดยไม่มีคำสั่ง
เมื่อใดควรขอความช่วยเหลือ
- โทร 1669 หรือไปห้องฉุกเฉินทันที เมื่อสำลักจนหายใจไม่ออก ไอไม่หยุด ริมฝีปากเขียว หน้าซีด หรือหมดสติหลังดื่ม
- ติดต่อแพทย์ภายในวันเดียวกัน เมื่อมีไข้ ไอมีเสมหะ หายใจเร็ว หรือซึมกว่าเดิมหลังมีเหตุสำลัก เพราะอาจเป็นปอดอักเสบจากการสำลัก และในคนสูงวัยอาจแสดงด้วยอาการสับสนเฉียบพลัน
- นัดแพทย์และนักแก้ไขการพูดและการกลืนในช่วงใกล้ เมื่อไอหรือเสียงเปียกบ่อยตอนดื่ม น้ำหนักลด หรือกินแต่ละมื้อนานผิดปกติ
- จดบันทึกเมนู แก้วที่ใช้ และอาการที่เกิด เพื่อให้ทีมประเมินได้แม่นขึ้น
เช็กลิสต์สรุป
- แยกให้ออกว่าปัญหาอยู่ที่มือหรือที่การกลืน
- ถ้าไอหรือสำลักบ่อย ให้ประเมินการกลืนก่อนซื้อแก้ว
- เลือกหูจับที่นิ้วใส่ได้ ตัวแก้วเบา ฐานกว้าง
- เลือกขอบแก้วที่ไม่ต้องเงยคอ
- ทดลองแก้วทีละแบบต่อหน้าผู้ดูแล
- ถามนักบำบัดก่อนใช้หลอดหรือฝาแบบวาล์ว
- นั่งตัวตรง จิบทีละน้อย ไม่เร่ง
คำถามที่พบบ่อย
แก้วมีหูจับสองข้างช่วยให้ไม่สำลักได้ไหม
ไม่ช่วยโดยตรง หูจับช่วยให้ถือมั่นคงขึ้นสำหรับคนมือสั่นหรือแรงน้อย แต่การสำลักเกิดจากกลไกการกลืน ซึ่งขึ้นกับท่านั่ง ปริมาณต่อจิบ และความข้นของเครื่องดื่ม ถ้าดื่มแล้วไอบ่อย ให้พาไปให้นักแก้ไขการพูดและการกลืนประเมิน ไม่ควรหวังว่าแก้วใหม่จะแก้ปัญหานี้
หลอดดูดปลอดภัยกว่าดื่มจากแก้วไหมสำหรับคนกลืนลำบาก
ไม่แน่ แล้วแต่คน บางคนได้ประโยชน์เพราะคุมปริมาณจิบได้ บางคนเสี่ยงเพราะน้ำไหลเร็วหรือดูดไม่มีแรง นักบำบัดจะประเมินท่าทางและจังหวะกลืนก่อนตัดสิน ผู้ดูแลไม่ควรเปลี่ยนมาใช้หรือเลิกใช้หลอดเองโดยไม่มีคำแนะนำ
แก้วแบบไหนเหมาะกับคนมือสั่นแต่กลืนปกติ
แก้วเบา มีหูจับ 1 หรือ 2 ข้างที่นิ้วใส่ได้สบาย ฐานกว้าง และไม่ลื่นเมื่อเปียก จะช่วยลดน้ำหก ไม่ต้องมีหลอดหรือฝาก็ได้ถ้ากลืนปกติ เติมน้ำครึ่งแก้วก่อนเพื่อลดน้ำหนักและลดแรงสั่น ถ้ามือสั่นมากขึ้นเรื่อย ๆ ควรปรึกษาแพทย์
ทำไมต้องหลีกเลี่ยงการเงยหน้าตอนดื่มน้ำ
เพราะท่าเงยคอทำให้น้ำไหลลงคอเร็วและทางเดินอาหารกับหลอดลมเปิดใกล้กัน ในคนที่กลืนไม่ปลอดภัยจึงสำลักง่าย แก้วปากกว้างหรือมีรอยเว้าจมูกช่วยให้ดื่มได้โดยก้มคอเล็กน้อย ถ้านักบำบัดสั่งท่าก้มคางเฉพาะ ให้ทำตามนั้น
ต้องไปหาหมอเมื่อไร ถ้าสงสัยว่ากลืนไม่ดี
เมื่อไอ เสียงแหบเปียก หรือสำลักบ่อยตอนดื่มหรือกิน น้ำหนักลด กินนานผิดปกติ หรือมีไข้ไอหลังมื้ออาหาร ให้พบแพทย์เพื่อส่งต่อนักแก้ไขการพูดและการกลืนภายในไม่กี่วัน ถ้าหายใจไม่ออกหรือสำลักจนเขียว โทร 1669 ทันที
ลองใช้แก้วหลายแบบในวันเดียวได้ไหม
ไม่แนะนำ ควรลองทีละแบบเป็นช่วงสั้น ๆ ต่อหน้าผู้ดูแล เพราะเปลี่ยนบ่อยทำให้ผู้สูงอายุสับสน โดยเฉพาะคนสมองเสื่อม และทำให้แยกไม่ออกว่าแบบไหนทำให้ไอ จดผลของแต่ละแบบไว้แล้วให้นักบำบัดช่วยเลือก
สรุป
- แก้วช่วยเรื่องมือได้ แต่ไม่รักษาภาวะกลืนลำบาก
- หลอดและฝากันหกให้ผลต่างกันในแต่ละคน ต้องมีผลประเมินรายบุคคล
- แก้วปากกว้างหรือรอยเว้าจมูกช่วยให้ไม่ต้องเงยคอ
- ถ้าสำลักบ่อยหรือมีไข้หลังสำลัก ให้พบแพทย์ ไม่ใช่ซื้อแก้วใหม่
แหล่งข้อมูล
- แนวทางการดูแลผู้ป่วยที่มีภาวะกลืนลำบาก — กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข (เปิดในแท็บใหม่)(เข้าถึงเมื่อ 2026-11-07)
- Dysphagia and healthy ageing — World Health Organization (WHO) (เปิดในแท็บใหม่)(เข้าถึงเมื่อ 2026-11-07)
- Swallowing Disorders — National Institute on Aging (เปิดในแท็บใหม่)(เข้าถึงเมื่อ 2026-11-07)
จัดทำโดยทีมกองบรรณาธิการสูงวัยไทย
เครื่องมือและคู่มือที่เกี่ยวข้อง
บทความที่เกี่ยวข้อง

ดื่มน้ำแล้วสำลักบ่อยขึ้น สัญญาณที่บอกว่าการกลืนน้ำของผู้สูงอายุเริ่มไม่ปกติ
การสำลักน้ำเป็นครั้งคราวเกิดได้กับทุกคน แต่ถ้าเกิดถี่ขึ้นเรื่อย ๆ อาจเป็นสัญญาณว่าการกลืนของเหลวเริ่มไม่ปลอดภัย คู่มือนี้อธิบายว่าทำไมน้ำเปล่าถึงสำลักง่ายกว่าของข้น พร้อมวิธีดื่มน้ำอย่างปลอดภัยระหว่างรอพบผู้เชี่ยวชาญ

ผู้สูงอายุกินช้าลง สำลักบ่อยขึ้น หรือทานได้น้อยลง: แนวทางดูแลเรื่องกินและการกลืนที่บ้าน
คู่มือสังเกตและรับมือปัญหาการกินและการกลืนในผู้สูงอายุที่บ้าน ตั้งแต่สาเหตุที่พบบ่อย วิธีปรับมื้ออาหารให้ปลอดภัย ไปจนถึงสัญญาณที่ต้องพบแพทย์

เลือกช้อนและแก้วให้ผู้สูงอายุกินเองได้นานขึ้น ต้องดูตรงไหนก่อนซื้อ
ช้อนด้ามใหญ่และแก้วสองหูช่วยให้ผู้สูงอายุกินเองได้นานขึ้นเมื่อมือเริ่มสั่นหรืออ่อนแรง แต่ต้องเลือกให้ตรงกับปัญหาจริง ไม่ใช่ซื้อตามโฆษณา คู่มือนี้ช่วยประเมินก่อนตัดสินใจซื้อ

พาผู้สูงอายุไปพบนักแก้ไขการพูดเรื่องกลืนลำบาก ต้องเตรียมอะไรไปด้วย
การประเมินภาวะกลืนลำบากต้องอาศัยข้อมูลจากบ้านมากกว่าที่คิด คู่มือนี้บอกว่าควรจดอะไร ถ่ายอะไร และพาใครไปด้วย เพื่อให้นักแก้ไขการพูดหรือนักกำหนดอาหารประเมินได้ตรงจุดตั้งแต่นัดแรก

สำลักน้ำในผู้สูงอายุ ทำอย่างไรให้ดื่มน้ำได้อย่างปลอดภัยขึ้น
ขั้นตอนดูแลผู้สูงอายุที่สำลักน้ำบ่อย ตั้งแต่ท่าดื่ม จังหวะการจิบ ไปจนถึงจุดที่ควรหยุดให้ดื่มน้ำเปล่าและพาไปพบผู้เชี่ยวชาญด้านการกลืนโดยไม่ปล่อยให้ขาดน้ำ