สูงวัยไทย
จุดพลาดที่ผู้ดูแลมักทำตอนช่วยพยุงผู้สูงอายุขึ้น-ลงเก้าอี้อาบน้ำ
พิมพ์เมื่อ 15 กันยายน 2026
จุดพลาดที่ผู้ดูแลมักทำตอนช่วยพยุงผู้สูงอายุขึ้น-ลงเก้าอี้อาบน้ำ
รวมข้อผิดพลาดที่พบบ่อยเมื่อผู้ดูแลช่วยพยุงผู้สูงอายุนั่งหรือลุกจากเก้าอี้อาบน้ำ ซึ่งเสี่ยงทำให้ทั้งสองฝ่ายบาดเจ็บ พร้อมแนวทางที่ปลอดภัยกว่า
เผยแพร่เมื่อ 2 กันยายน 2026

รูปภาพโดย Gustavo Fring / Pexels
ข้อจำกัดความรับผิดชอบทางการแพทย์
เนื้อหานี้จัดทำขึ้นเพื่อการศึกษาเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ ไม่สามารถใช้วินิจฉัย รักษา หรือป้องกันโรคได้ หากมีอาการผิดปกติหรือมีความเสี่ยง ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร
คำตอบสั้น ๆ
- ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยที่สุดคือการดึงแขนหรือรักแร้ผู้สูงอายุขึ้นตรง ๆ โดยไม่ให้ท่านออกแรงร่วมด้วยเลย ซึ่งเสี่ยงทำให้ไหล่หรือข้อศอกบาดเจ็บ และเพิ่มภาระหลังของผู้ดูแลเองไปพร้อมกัน
- การรีบช่วยโดยไม่รอให้ผู้สูงอายุทรงตัวมั่นคงก่อนขยับ เป็นอีกจุดที่ทำให้เกิดอุบัติเหตุ เพราะจังหวะที่ทั้งสองฝ่ายขยับไม่พร้อมกันคือช่วงที่เสี่ยงเซหรือหกล้มมากที่สุด
- หากผู้สูงอายุมีอาการปวดรุนแรง สงสัยกระดูกหัก หรือรับน้ำหนักขาไม่ได้เลย ห้ามฝืนพยุงหรือเคลื่อนย้ายด้วยแรงคนเดียว ควรขอความช่วยเหลือเพิ่มเติมหรือโทร 1669 ทันที
- บทความนี้ให้หลักการทั่วไปสำหรับสถานการณ์ประจำวัน ไม่ใช่เทคนิคการเคลื่อนย้ายทางการแพทย์ หากต้องช่วยเหลือมากขึ้นเรื่อย ๆ ควรขอให้นักกายภาพบำบัดสอนเทคนิคที่เหมาะกับสภาพร่างกายของผู้สูงอายุคนนั้นโดยเฉพาะ
เหมาะกับใคร
- เหมาะกับผู้ดูแลที่ต้องช่วยพยุงผู้สูงอายุขึ้นลงเก้าอี้อาบน้ำเป็นประจำ และเริ่มรู้สึกปวดหลังหรือกังวลว่าวิธีที่ทำอยู่อาจไม่ปลอดภัย
- ไม่เหมาะกับกรณีที่ผู้สูงอายุรับน้ำหนักขาไม่ได้เลยหรือเพิ่งผ่าตัดสะโพก กรณีเหล่านี้ต้องได้รับการประเมินและสอนเทคนิคเฉพาะจากนักกายภาพบำบัดโดยตรง ไม่ใช่ใช้หลักการทั่วไปในบทความนี้
สิ่งที่ควรรู้
ทำไมการดึงแขนหรือรักแร้จึงเป็นวิธีที่เสี่ยงกว่าที่คิด
การดึงแขนหรือรักแร้ผู้สูงอายุขึ้นตรง ๆ เป็นสัญชาตญาณที่ผู้ดูแลหลายคนทำโดยไม่ทันคิด แต่ข้อไหล่และข้อศอกของผู้สูงอายุมักมีความยืดหยุ่นลดลงตามวัยหรือมีภาวะข้อเสื่อมร่วมด้วย การดึงแรงกะทันหันจึงเสี่ยงทำให้ข้อเคลื่อนหรือเนื้อเยื่อรอบข้อบาดเจ็บได้ง่ายกว่าคนอายุน้อย
ในทางกลับกัน ท่าทางนี้ยังเสี่ยงต่อผู้ดูแลเองด้วย เพราะการก้มตัวดึงน้ำหนักคนอื่นขึ้นในพื้นที่แคบและพื้นเปียกลื่น เป็นท่าที่สร้างแรงกดต่อหลังส่วนล่างมาก และเป็นสาเหตุการบาดเจ็บหลังที่พบบ่อยในผู้ดูแลที่ต้องช่วยเหลือทุกวัน
จังหวะเวลาที่ไม่พร้อมกันคือจุดเสี่ยงที่แท้จริง
อุบัติเหตุมักเกิดในช่วงเปลี่ยนท่า เช่น จากนั่งเป็นยืน หรือจากยืนเป็นนั่ง หากผู้ดูแลเริ่มออกแรงพยุงก่อนที่ผู้สูงอายุจะพร้อม หรือผู้สูงอายุขยับตัวเร็วกว่าที่ผู้ดูแลคาดไว้ ทั้งสองฝ่ายอาจเสียจังหวะพร้อมกันจนเซหรือล้ม
การนับจังหวะร่วมกันก่อนขยับทุกครั้ง เช่น พูดว่า หนึ่ง สอง สาม แล้วลุกพร้อมกัน ช่วยให้ทั้งสองฝ่ายเตรียมตัวและออกแรงในจังหวะเดียวกัน ลดโอกาสเสียหลักได้มาก
ความเสี่ยงบาดเจ็บหลังของผู้ดูแลที่มักถูกมองข้าม
ผู้ดูแลจำนวนมากมุ่งความปลอดภัยไปที่ผู้สูงอายุเพียงฝ่ายเดียว จนลืมว่าตัวเองก็มีความเสี่ยงบาดเจ็บจากการก้มยกซ้ำ ๆ ทุกวัน การบาดเจ็บสะสมที่หลังส่วนล่างเป็นปัญหาที่พบบ่อยในผู้ดูแลระยะยาว และเมื่อผู้ดูแลบาดเจ็บ ก็ส่งผลกระทบต่อความสามารถในการดูแลต่อเนื่องด้วย
การยืนให้ใกล้ผู้สูงอายุที่สุดเท่าที่ทำได้ก่อนออกแรงพยุง และใช้ขาช่วยรับน้ำหนักแทนการก้มหลังงอ เป็นหลักการพื้นฐานที่ช่วยลดความเสี่ยงนี้ได้ แม้จะไม่ใช่เทคนิคเฉพาะทางการแพทย์
ทำไมช่วงลุกยืนจึงเป็นวินาทีที่เสี่ยงที่สุดในทางร่างกาย
ช่วงเปลี่ยนจากนั่งเป็นยืนคือจังหวะที่ความดันโลหิตต้องปรับตัวเร็วที่สุด ผู้สูงอายุจำนวนหนึ่งมีภาวะความดันตกเมื่อเปลี่ยนท่า หรือ orthostatic hypotension ซึ่งทำให้หน้ามืดหรือวูบชั่วขณะทันทีที่ลุกยืน หากผู้ดูแลออกแรงดึงให้ลุกเร็วเกินไปโดยไม่ให้เวลาร่างกายปรับตัว จะยิ่งเพิ่มความเสี่ยงหน้ามืดล้มในจังหวะนั้นพอดี การรอสักครู่ให้ผู้สูงอายุนั่งนิ่งที่ริมเก้าอี้ก่อนแล้วค่อยลุกช้า ๆ จึงช่วยลดความเสี่ยงนี้ได้มากกว่าการรีบพยุงขึ้นทันที
อีกปัจจัยที่ทำให้ต้องพึ่งแรงพยุงมากขึ้นเรื่อย ๆ ตามอายุคือมวลกล้ามเนื้อที่ลดลงตามธรรมชาติ หรือภาวะ sarcopenia ซึ่งทำให้ขาต้นขาและแกนกลางลำตัวอ่อนแรงกว่าที่ผู้ดูแลคาดไว้ หากผู้ดูแลยังใช้แรงพยุงแบบเดิมที่เคยใช้เมื่อหลายปีก่อนโดยไม่ปรับตามความสามารถที่ลดลงจริง ก็อาจประเมินความช่วยเหลือที่ต้องใช้ผิดพลาดได้

รูปภาพโดย Kampus Production / Pexels
ขั้นตอนที่ควรทำ
แนวทางที่ปลอดภัยกว่าเมื่อช่วยพยุงขึ้นเก้าอี้
ให้ผู้สูงอายุนั่งลงเองให้มากที่สุดเท่าที่ทำได้ โดยผู้ดูแลอยู่ข้าง ๆ เพื่อประคองหากเซ ไม่ใช่ออกแรงยกทั้งหมดตั้งแต่ต้น
- ให้ผู้สูงอายุจับที่จับหรือขอบเก้าอี้ด้วยตัวเองก่อน
- ยืนข้าง ๆ ในตำแหน่งที่พร้อมประคอง ไม่ใช่ยืนด้านหน้าดึง
- นับจังหวะร่วมกันก่อนขยับทุกครั้ง
แนวทางที่ปลอดภัยกว่าเมื่อช่วยพยุงลุกจากเก้าอี้
รอให้ผู้สูงอายุขยับตัวมาอยู่ริมเก้าอี้และเตรียมพร้อมก่อน แล้วจึงช่วยพยุงในจังหวะที่ท่านเริ่มออกแรงลุกเอง ไม่ใช่ดึงขึ้นก่อนที่ท่านจะพร้อม
- ให้ผู้สูงอายุขยับมานั่งริมเก้าอี้ก่อนลุก
- วางมือรองรับที่เข็มขัดหรือสะโพก ไม่ใช่ดึงแขนหรือรักแร้
- ใช้ขาของตัวเองรับน้ำหนัก ไม่ก้มหลังงอขณะช่วยพยุง
เมื่อใดควรขอความช่วยเหลือเพิ่มเติมแทนการทำคนเดียว
หากผู้สูงอายุเริ่มต้องพึ่งแรงพยุงมากขึ้นเรื่อย ๆ หรือผู้ดูแลเริ่มรู้สึกปวดหลังจากงานนี้ ควรขอให้คนอื่นในครอบครัวช่วยผลัดเปลี่ยน หรือปรึกษานักกายภาพบำบัดเพื่อประเมินเทคนิคและอุปกรณ์เสริมที่เหมาะสม
- สังเกตว่าต้องออกแรงพยุงมากขึ้นกว่าเดิมหรือไม่ในแต่ละสัปดาห์
- จดความถี่ที่รู้สึกปวดหลังหลังช่วยพยุง
- นัดปรึกษานักกายภาพบำบัดหากความต้องการช่วยเหลือเพิ่มขึ้นชัดเจน
อุปกรณ์ที่เกี่ยวข้องกับขั้นตอนข้างต้น
รายการนี้รวบรวมจากหมวดสินค้าที่เกี่ยวข้อง ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์และไม่ใช่การรับรองคุณภาพสินค้า ควรอ่านเกณฑ์การเลือกในบทความก่อน แล้วค่อยเทียบรุ่นด้วยตัวเอง
【ปรับความสูงได้】เก้าอี้นั่งอาบน้ำสำหรับผู้ป่วย มีที่เสียบฝักบัว เหมาะสำหรับผู้สูงอายุและผู้ป่วย
เก้าอี้อาบน้ำผู้สูงอายุ เก้าอี้นั่งอาบน้ำ ก้าอี้นั่งอาบน้ำผู้สูงอายุ ปรับระดับได้38-50CM เก้าอี้นั่งอาบน้ำสำหรับผู้ป่วย
เก้าอี้อาบน้ำผู้สูงอายุ เก้าอี้อาบน้ำ เก้าอี้นั่งอาบน้ำ ไม่เป็นสนิม อลูมิเนียมอัลลอย ปรับความสูงได้พับเก็บได้เก้าอี้ไม่ล
เก้าอี้นั่งอาบน้ำ มีล้อ FS7962L รถเข็นนั่งอาบน้ำผู้สูงอายุ ล๊อคล้อได้น้ำหนักเบาแข็งแรง
ลิงก์สินค้าเป็นลิงก์พาร์ทเนอร์ (affiliate) เราอาจได้รับค่าคอมมิชชันเมื่อคุณซื้อผ่านลิงก์ โดยคุณไม่ต้องจ่ายเพิ่ม และค่าคอมมิชชันไม่มีผลต่อการคัดเลือกหรือลำดับที่แสดง อ่านนโยบายฉบับเต็ม
สิ่งที่ควรหลีกเลี่ยง
- อย่าดึงแขนหรือรักแร้ผู้สูงอายุขึ้นตรง ๆ เป็นวิธีหลักในการพยุง
- อย่าออกแรงพยุงก่อนที่ผู้สูงอายุจะพร้อมหรือส่งสัญญาณว่าจะขยับ
- อย่าก้มหลังงอขณะยกหรือพยุงน้ำหนัก ให้ใช้ขารับน้ำหนักแทน
- อย่าฝืนพยุงคนเดียวหากผู้สูงอายุรับน้ำหนักขาไม่ได้เลยหรือปวดรุนแรง
- อย่าละเลยอาการปวดหลังของตัวเองจนกลายเป็นปัญหาเรื้อรัง
เมื่อใดควรขอความช่วยเหลือ
- โทร 1669 ทันที หากระหว่างช่วยพยุงเกิดการหกล้มและผู้สูงอายุลุกไม่ได้ ปวดรุนแรง หรือศีรษะกระแทกพื้น
- โทร 1669 ทันที หากสงสัยกระดูกหักหรือบาดเจ็บข้อจากการเคลื่อนย้าย เช่น ขาบิดผิดรูปหรือรับน้ำหนักไม่ได้เลยกะทันหัน
- นัดประเมินกับนักกายภาพบำบัดภายในสัปดาห์นี้ หากผู้สูงอายุต้องพึ่งแรงพยุงมากขึ้นอย่างเห็นได้ชัดเมื่อเทียบกับเดือนก่อน
- ปรึกษาแพทย์หากผู้ดูแลมีอาการปวดหลังต่อเนื่องเกินหนึ่งสัปดาห์จากการช่วยพยุงเป็นประจำ
- เฝ้าสังเกตและปรับวิธีพยุงเอง หากเป็นเพียงความรู้สึกไม่มั่นใจทั่วไปโดยยังไม่มีอาการปวดหรือเกือบล้ม
เช็กลิสต์สรุป
- ให้ผู้สูงอายุจับที่จับหรือขอบเก้าอี้ด้วยตัวเองก่อนขยับ
- นับจังหวะร่วมกันก่อนพยุงขึ้นหรือลงทุกครั้ง
- วางมือรองรับที่สะโพกหรือเข็มขัด ไม่ดึงแขนหรือรักแร้
- ใช้ขารับน้ำหนัก ไม่ก้มหลังงอขณะพยุง
- สังเกตว่าต้องออกแรงช่วยมากขึ้นหรือไม่ในแต่ละสัปดาห์
- ขอความช่วยเหลือเพิ่มเมื่อรู้สึกว่าทำคนเดียวเริ่มไม่ไหว
คำถามที่พบบ่อย
ควรจับส่วนไหนของผู้สูงอายุเวลาช่วยพยุงจึงจะปลอดภัยที่สุด
โดยทั่วไปการวางมือรองรับที่สะโพกหรือใช้เข็มขัดช่วยพยุงจะปลอดภัยกว่าการดึงแขนหรือรักแร้ เพราะกระจายน้ำหนักได้ดีกว่าและลดแรงกดที่ข้อไหล่ อย่างไรก็ตาม หากต้องช่วยเหลือมากหรือมีความเสี่ยงสูง ควรขอให้นักกายภาพบำบัดสอนเทคนิคที่เหมาะกับสภาพร่างกายเฉพาะบุคคล
ถ้าผู้ดูแลเป็นคนตัวเล็กกว่าผู้สูงอายุมาก ควรทำอย่างไร
ควรเน้นให้ผู้สูงอายุออกแรงลุกหรือนั่งเองให้มากที่สุด โดยผู้ดูแลทำหน้าที่ประคองมากกว่ายกทั้งหมด และพิจารณาติดตั้งราวจับข้างเก้าอี้เพิ่มเติมเพื่อให้ผู้สูงอายุพยุงตัวเองได้มากขึ้น ลดภาระที่ผู้ดูแลต้องออกแรง
การนับจังหวะก่อนขยับช่วยได้จริงหรือไม่ หรือเป็นแค่ความรู้สึก
ช่วยได้จริงในทางปฏิบัติ เพราะอุบัติเหตุจำนวนมากเกิดจากทั้งสองฝ่ายขยับไม่พร้อมกัน การตกลงสัญญาณร่วมกันก่อนทุกครั้งช่วยให้ทั้งผู้สูงอายุและผู้ดูแลเตรียมกล้ามเนื้อและทรงตัวได้ทันเวลาเดียวกัน ลดโอกาสเสียหลัก
ผู้ดูแลปวดหลังจากการช่วยพยุงเป็นประจำ ควรทำอย่างไร
ควรสังเกตท่าทางที่ใช้ว่าก้มหลังงอหรือไม่ และปรับให้ใช้ขารับน้ำหนักแทน หากปวดต่อเนื่องเกินหนึ่งสัปดาห์ควรปรึกษาแพทย์เพื่อตรวจอาการ และพิจารณาขอให้คนอื่นในครอบครัวช่วยผลัดเปลี่ยนหน้าที่นี้บ้าง เพื่อไม่ให้ร่างกายผู้ดูแลบาดเจ็บสะสม
ต้องเรียนเทคนิคการเคลื่อนย้ายจากนักกายภาพบำบัดทุกบ้านหรือไม่
ไม่จำเป็นสำหรับทุกบ้าน หากผู้สูงอายุยังช่วยตัวเองได้มากและต้องการเพียงการประคองเบา ๆ หลักการทั่วไปในบทความนี้ก็เพียงพอ แต่หากต้องพึ่งแรงพยุงมากขึ้นเรื่อย ๆ หรือมีความเสี่ยงบาดเจ็บสูง ควรขอประเมินและเรียนเทคนิคเฉพาะจากนักกายภาพบำบัดเพื่อความปลอดภัยของทั้งสองฝ่าย
สรุป
- การดึงแขนหรือรักแร้เป็นวิธีพยุงที่เสี่ยงบาดเจ็บทั้งผู้สูงอายุและผู้ดูแล ควรเปลี่ยนเป็นการประคองที่สะโพกและให้ท่านออกแรงเองบางส่วน
- จังหวะเวลาที่ไม่พร้อมกันระหว่างสองฝ่ายคือจุดเสี่ยงที่แท้จริง การนับจังหวะร่วมกันช่วยลดความเสี่ยงนี้ได้มาก
- ผู้ดูแลเองก็มีความเสี่ยงบาดเจ็บหลังจากการก้มยกซ้ำ ๆ ทุกวัน ไม่ควรมองข้ามสุขภาพตัวเอง
- หากต้องช่วยเหลือมากขึ้นเรื่อย ๆ ควรขอประเมินจากนักกายภาพบำบัดแทนการฝืนทำคนเดียวต่อไป
อุปกรณ์ที่คนมักหาคู่กับเรื่องนี้
รายการนี้รวบรวมจากหมวดสินค้าที่เกี่ยวข้อง ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์และไม่ใช่การรับรองคุณภาพสินค้า ควรอ่านเกณฑ์การเลือกในบทความก่อน แล้วค่อยเทียบรุ่นด้วยตัวเอง
เก้าอี้นั่งอาบน้ำ รุ่น TBB799L สีขาว แบบยาว พนักพิงใหญ่ เลข อย. 66-2-3-2-0006685
เก้าอี้อาบน้ำอลูมิเนียม พร้อมพนักพิงและที่วางแขน ปลอดสนิม เหมาะสำหรับผู้สูงอายุและผู้พิการ
BF เก้าอี้นั่งอาบน้ำ มีที่เสียบฝักบัว ปรับระดับได้ 38-50CM โครงอลูมิเนียม น้ำหนักเบาไม่เป็นสนิม
เก้าอี้อาบน้ำผู้สูงอายุ เก้าอี้นั่งอาบน้ำ รองรับนน.ได้ถึง 150กก
ลิงก์สินค้าเป็นลิงก์พาร์ทเนอร์ (affiliate) เราอาจได้รับค่าคอมมิชชันเมื่อคุณซื้อผ่านลิงก์ โดยคุณไม่ต้องจ่ายเพิ่ม และค่าคอมมิชชันไม่มีผลต่อการคัดเลือกหรือลำดับที่แสดง อ่านนโยบายฉบับเต็ม
แหล่งข้อมูล
- Falls — World Health Organization (WHO) (เปิดในแท็บใหม่)(เข้าถึงเมื่อ 2026-09-02)
- แนวทางป้องกันการหกล้มในผู้สูงอายุ — กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข (เปิดในแท็บใหม่)(เข้าถึงเมื่อ 2026-09-02)
จัดทำโดยทีมกองบรรณาธิการสูงวัยไทย
เครื่องมือและคู่มือที่เกี่ยวข้อง
บทความที่เกี่ยวข้อง

ติดตั้งและใช้เก้าอี้อาบน้ำผู้สูงอายุอย่างไรให้ปลอดภัยตั้งแต่ก้าวแรก
ขั้นตอนเตรียม ติดตั้ง และใช้เก้าอี้อาบน้ำให้ผู้สูงอายุอย่างปลอดภัย ตั้งแต่เลือกจุดวาง ปรับความสูง ไปจนถึงการเช็กความมั่นคงก่อนใช้ทุกครั้ง เพื่อลดความเสี่ยงหกล้มในห้องน้ำ

ผู้สูงอายุไม่ยอมใช้เก้าอี้อาบน้ำ ทำอย่างไรให้ยอมรับโดยไม่รู้สึกเหมือนถูกบังคับ
แนวทางช่วยผู้สูงอายุที่ปฏิเสธเก้าอี้อาบน้ำให้ยอมลองใช้ โดยหาสาเหตุที่แท้จริงก่อนแก้ ไม่ใช่สั่งให้ใช้ทันที เหมาะกับครอบครัวที่เคยชวนแล้วถูกปฏิเสธซ้ำ

เลือกเก้าอี้อาบน้ำตามสภาพร่างกายผู้สูงอายุ ไม่ใช่แค่ตามรุ่นที่ขายดี
แนวทางเลือกเก้าอี้อาบน้ำโดยเริ่มจากข้อจำกัดทางร่างกายของผู้สูงอายุแต่ละคน เช่น อ่อนแรงข้างเดียว กลั้นปัสสาวะไม่ได้ หรือใช้งานชั่วคราว แทนการเลือกจากรุ่นขายดีเพียงอย่างเดียว