สูงวัยไทย
เข็มขัดพยุงตัว แผ่นเลื่อนตัว หรือเครื่องยกตัวไฟฟ้า เลือกอุปกรณ์ย้ายตัวจากเตียงไปเก้าอี้อย่างไรให้เหมาะ
พิมพ์เมื่อ 15 กันยายน 2026
เข็มขัดพยุงตัว แผ่นเลื่อนตัว หรือเครื่องยกตัวไฟฟ้า เลือกอุปกรณ์ย้ายตัวจากเตียงไปเก้าอี้อย่างไรให้เหมาะ
เปรียบเทียบอุปกรณ์ช่วยย้ายตัวจากเตียงไปเก้าอี้สำหรับผู้สูงอายุ ตั้งแต่เข็มขัดพยุงตัว แผ่นเลื่อนตัว ไปจนถึงเครื่องยกตัวไฟฟ้า พร้อมเกณฑ์เลือกตามระดับแรงและงบประมาณ
เผยแพร่เมื่อ 1 กันยายน 2026

รูปภาพโดย Jsme MILA / Pexels
ข้อจำกัดความรับผิดชอบทางการแพทย์
เนื้อหานี้จัดทำขึ้นเพื่อการศึกษาเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ ไม่สามารถใช้วินิจฉัย รักษา หรือป้องกันโรคได้ หากมีอาการผิดปกติหรือมีความเสี่ยง ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร
คำตอบสั้น ๆ
- เข็มขัดพยุงตัวเหมาะกับผู้สูงอายุที่ยังพอยืนและรับน้ำหนักตัวเองได้บางส่วน ราคาย่อมเยาและใช้งานง่ายที่สุด
- แผ่นเลื่อนตัวเหมาะกับผู้ที่นั่งได้แต่ยืนไม่ไหว ช่วยลื่นไถลตัวข้ามจากเตียงไปเก้าอี้โดยไม่ต้องยืน แต่ต้องเรียนรู้เทคนิคก่อนใช้เพื่อไม่ให้ผิวหนังเสียดสี
- เครื่องยกตัวไฟฟ้าหรือแบบมือโยกเหมาะกับผู้สูงอายุที่แทบไม่มีแรงเหลือเลยหรือเป็นอัมพาต ต้องอาศัยผู้ดูแลที่ผ่านการฝึกใช้งานอย่างถูกต้อง
- การเลือกอุปกรณ์ต้องพิจารณาน้ำหนักตัวผู้ป่วย แรงเหลือของกล้ามเนื้อ พื้นที่บ้าน และงบประมาณร่วมกัน ไม่ควรเลือกจากราคาถูกที่สุดเพียงอย่างเดียว
เหมาะกับใคร
- บทความนี้เหมาะสำหรับครอบครัวที่ต้องย้ายตัวผู้สูงอายุจากเตียงไปเก้าอี้เป็นประจำ และผู้สูงอายุเริ่มมีแรงลดลงจนการย้ายตัวด้วยแรงคนเพียงอย่างเดียวเริ่มไม่เพียงพอหรือเสี่ยงบาดเจ็บ
- หากผู้สูงอายุยังพอยืนและเดินได้เองเป็นส่วนใหญ่ อาจยังไม่จำเป็นต้องลงทุนอุปกรณ์เหล่านี้ ควรเริ่มจากเทคนิคการย้ายตัวพื้นฐานก่อน และปรึกษานักกายภาพบำบัดเมื่อสังเกตว่าแรงเริ่มถดถอยชัดเจน
สิ่งที่ควรรู้
เข็มขัดพยุงตัว: ตัวช่วยพื้นฐานที่ควรมีก่อน
เข็มขัดพยุงตัวหรือเข็มขัดพยุงเดินเป็นอุปกรณ์พื้นฐานที่แนะนำให้มีติดบ้านก่อนอุปกรณ์อื่น เพราะราคาไม่แพง พกพาสะดวก และช่วยให้ผู้ดูแลมีจุดจับที่มั่นคงกว่าการจับเสื้อผ้าหรือแขนโดยตรง เหมาะกับผู้สูงอายุที่ยังมีแรงขาเหลือพอควบคุมการทรงตัวได้บางส่วน
ข้อจำกัดคือยังต้องอาศัยแรงของผู้สูงอายุเองเป็นหลัก หากแรงขาน้อยเกินไป การใช้เข็มขัดอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอและเสี่ยงทั้งสองฝ่ายล้มพร้อมกัน
แผ่นเลื่อนตัว: ทางเลือกสำหรับผู้ที่ยืนไม่ไหวแต่นั่งทรงตัวได้
แผ่นเลื่อนตัวเป็นแผ่นแข็งลื่นที่วางเชื่อมระหว่างเตียงกับเก้าอี้ ผู้ป่วยเลื่อนตัวข้ามไปโดยไม่ต้องยืนขึ้นเลย เหมาะกับผู้สูงอายุที่มีภาวะขาอ่อนแรงมากแต่ยังทรงตัวนั่งได้ดี การใช้งานต้องอาศัยเทคนิคเฉพาะเพื่อป้องกันผิวหนังเสียดสีหรือถลอก จึงควรเรียนรู้จากบุคลากรทางการแพทย์ก่อนใช้จริง
ข้อดีคือลดภาระแรงของผู้ดูแลได้มากเมื่อเทียบกับการยกตัวด้วยแรงคนล้วน ๆ แต่ไม่เหมาะกับผู้ที่มีแผลกดทับหรือผิวหนังบอบบางมาก
เครื่องยกตัว: ทางออกสำหรับผู้ที่แรงเหลือน้อยมาก
เครื่องยกตัวมีทั้งแบบไฟฟ้าและแบบมือโยกไฮดรอลิก ใช้สลิงหรือผ้ารองตัวยกผู้ป่วยขึ้นจากเตียงไปวางที่เก้าอี้โดยแทบไม่ต้องพึ่งแรงผู้ป่วยเลย เหมาะกับผู้ที่เป็นอัมพาตหรือมีภาวะเปราะบางรุนแรงจนไม่สามารถรับน้ำหนักตัวเองได้
การใช้เครื่องยกตัวต้องผ่านการฝึกอบรมอย่างถูกต้อง ทั้งเรื่องการคล้องสลิงให้สมดุลและการควบคุมความเร็วในการยก หากใช้ผิดวิธีอาจเสี่ยงผู้ป่วยตกจากสลิงหรือได้รับบาดเจ็บจากแรงกดทับ ราคาของเครื่องยกตัวสูงกว่าตัวเลือกอื่นมาก ครอบครัวจำนวนมากจึงเลือกเช่าแทนการซื้อขาด
แรงเหลือของกล้ามเนื้อเปลี่ยนแปลงได้ตามเวลา ต้องทบทวนอุปกรณ์เป็นระยะ
ภาวะมวลกล้ามเนื้อน้อยหรือซาร์โคพีเนียในผู้สูงอายุมักดำเนินไปอย่างช้า ๆ แต่ต่อเนื่อง ทำให้ระดับแรงที่เหลือซึ่งเคยเพียงพอสำหรับเข็มขัดพยุงตัวอาจลดลงจนต้องเปลี่ยนไปใช้แผ่นเลื่อนตัวหรือเครื่องยกตัวในเวลาต่อมา ครอบครัวจึงไม่ควรตั้งสมมติฐานว่าอุปกรณ์ที่เลือกครั้งแรกจะเหมาะสมไปตลอด
การทบทวนความสามารถในกิจวัตรประจำวันของผู้สูงอายุทุกหนึ่งถึงสองเดือน เช่น ยังยืนได้เองกี่วินาที ยังช่วยพยุงตัวเองได้มากน้อยแค่ไหน ช่วยให้ครอบครัวปรับเปลี่ยนอุปกรณ์ได้ทันเวลาก่อนที่ระดับแรงจะลดลงจนอุปกรณ์เดิมกลายเป็นความเสี่ยงแทนที่จะเป็นตัวช่วย

รูปภาพโดย Stéf -b. / Pexels
ขั้นตอนที่ควรทำ
ขั้นที่ 1: ประเมินระดับแรงที่เหลือของผู้สูงอายุ
สังเกตว่าผู้สูงอายุยังยืนรับน้ำหนักตัวเองได้บางส่วนหรือไม่ หากยืนได้บ้างให้พิจารณาเข็มขัดพยุงตัวก่อน หากยืนไม่ได้เลยแต่นั่งทรงตัวได้ให้พิจารณาแผ่นเลื่อนตัว หากแทบไม่มีแรงเหลือเลยให้พิจารณาเครื่องยกตัว
ขั้นที่ 2: ปรึกษาผู้เชี่ยวชาญก่อนตัดสินใจ
ควรปรึกษานักกายภาพบำบัดหรือพยาบาลที่ดูแลผู้สูงอายุ เพื่อยืนยันระดับความสามารถที่แท้จริงและรับคำแนะนำอุปกรณ์ที่เหมาะสมที่สุด แทนการตัดสินใจจากการสังเกตของครอบครัวเพียงอย่างเดียว
ขั้นที่ 3: ทดลองใช้งานและฝึกเทคนิคก่อนใช้จริง
หากเลือกแผ่นเลื่อนตัวหรือเครื่องยกตัว ควรขอให้บุคลากรทางการแพทย์สาธิตวิธีใช้งานที่ถูกต้องอย่างน้อยหนึ่งครั้งก่อนนำไปใช้เองที่บ้าน เพื่อป้องกันการบาดเจ็บทั้งผู้ป่วยและผู้ดูแล
ขั้นที่ 4: เปรียบเทียบราคาซื้อกับเช่า
โดยเฉพาะเครื่องยกตัวที่มีราคาสูง ควรสอบถามร้านอุปกรณ์การแพทย์เรื่องบริการเช่ารายเดือน ซึ่งอาจคุ้มค่ากว่าการซื้อขาดหากใช้ในช่วงพักฟื้นระยะสั้นหรือไม่แน่ใจว่าจะใช้ระยะยาวแค่ไหน
ขั้นที่ 5: วางแผนพื้นที่จัดเก็บและการบำรุงรักษา
อุปกรณ์อย่างเครื่องยกตัวและแผ่นเลื่อนตัวต้องการพื้นที่จัดเก็บที่แห้งและสะอาดเมื่อไม่ได้ใช้งาน ควรวางแผนตำแหน่งจัดเก็บไว้ล่วงหน้าและกำหนดตารางทำความสะอาดหรือตรวจสภาพเป็นประจำ เพื่อยืดอายุการใช้งานและลดความเสี่ยงจากอุปกรณ์ที่เสื่อมสภาพโดยไม่รู้ตัว
สิ่งที่ควรหลีกเลี่ยง
- อย่าใช้เครื่องยกตัวโดยไม่ผ่านการฝึกอบรมวิธีคล้องสลิงและควบคุมความเร็วมาก่อน
- อย่าใช้แผ่นเลื่อนตัวกับผู้ที่มีแผลกดทับหรือผิวหนังบอบบางโดยไม่ปรึกษาแพทย์ก่อน
- อย่าซื้ออุปกรณ์ราคาแพงโดยไม่ประเมินระดับแรงที่เหลือของผู้สูงอายุก่อน
- อย่าใช้เข็มขัดพยุงตัวกับผู้ที่แทบไม่มีแรงขาเหลือเลย เพราะไม่เพียงพอต่อการรับน้ำหนัก
- อย่าละเลยการตรวจสอบสภาพสลิงหรือแผ่นเลื่อนตัวก่อนใช้งานทุกครั้ง
เมื่อใดควรขอความช่วยเหลือ
- โทร 1669 ทันที หากเกิดอุบัติเหตุระหว่างใช้อุปกรณ์ย้ายตัวและมีอาการบาดเจ็บรุนแรง หมดสติ หรือแขนขาอ่อนแรงกะทันหัน
- ปรึกษานักกายภาพบำบัดก่อนซื้ออุปกรณ์ หากไม่แน่ใจว่าผู้สูงอายุอยู่ในระดับแรงเหลือแบบใด
- นัดพบแพทย์ในไม่กี่วัน หากผู้สูงอายุเริ่มมีแรงถดถอยลงอย่างรวดเร็วจนอุปกรณ์เดิมไม่เพียงพออีกต่อไป
- เฝ้าสังเกตต่อเนื่อง หากอุปกรณ์ที่เลือกใช้งานได้ดีและปลอดภัยตามปกติ
เช็กลิสต์สรุป
- ประเมินระดับแรงที่เหลือของผู้สูงอายุก่อนเลือกอุปกรณ์
- ปรึกษานักกายภาพบำบัดหรือพยาบาลก่อนตัดสินใจซื้อ
- ฝึกเทคนิคการใช้งานกับบุคลากรทางการแพทย์ก่อนใช้จริง
- เปรียบเทียบราคาซื้อขาดกับค่าเช่ารายเดือน
- ตรวจสภาพสลิงหรือแผ่นเลื่อนตัวก่อนใช้งานทุกครั้ง
- ตรวจผิวหนังผู้สูงอายุหลังใช้แผ่นเลื่อนตัวว่ามีรอยถลอกหรือไม่
- ทบทวนความเหมาะสมของอุปกรณ์ทุกเดือนตามระดับแรงที่เปลี่ยนแปลง
คำถามที่พบบ่อย
เครื่องยกตัวไฟฟ้ากับแบบมือโยกต่างกันอย่างไร
แบบไฟฟ้าใช้มอเตอร์ยกตัวโดยกดปุ่ม สะดวกและควบคุมได้แม่นยำกว่า แต่ราคาสูงกว่า ส่วนแบบมือโยกไฮดรอลิกราคาถูกกว่าแต่ต้องออกแรงโยกด้วยมือ เหมาะกับผู้ดูแลที่มีแรงเพียงพอและงบประมาณจำกัด
แผ่นเลื่อนตัวใช้ครั้งเดียวได้กี่คน หรือต้องมีของตัวเองแยกแต่ละคน
แผ่นเลื่อนตัวใช้ซ้ำได้กับผู้ป่วยคนเดียวในครอบครัว แต่ควรทำความสะอาดหลังใช้งานทุกครั้งและตรวจสอบสภาพผิวว่าไม่มีรอยแตกหรือลื่นเสื่อมสภาพ
ควรฝึกใช้เครื่องยกตัวกับใคร
ควรฝึกกับนักกายภาพบำบัด พยาบาล หรือเจ้าหน้าที่จากร้านอุปกรณ์การแพทย์ที่ขายหรือให้เช่าเครื่อง ซึ่งมักมีบริการสาธิตวิธีใช้งานที่ถูกต้องให้ก่อนส่งมอบเครื่อง
ถ้างบประมาณจำกัดมาก ควรเริ่มจากอุปกรณ์ตัวไหนก่อน
ควรเริ่มจากเข็มขัดพยุงตัวซึ่งราคาย่อมเยาที่สุดและใช้ได้กับผู้สูงอายุจำนวนมาก หากพบว่าไม่เพียงพอต่อระดับแรงที่เหลือของผู้สูงอายุแล้วจึงพิจารณาอุปกรณ์ระดับสูงขึ้น
ใช้แผ่นเลื่อนตัวแล้วผิวหนังผู้สูงอายุถลอก ควรทำอย่างไร
ควรหยุดใช้แผ่นเลื่อนตัวชั่วคราว ทำความสะอาดแผลตามหลักสุขอนามัยเบื้องต้น และพาไปพบแพทย์หากแผลมีขนาดใหญ่หรือมีสัญญาณติดเชื้อ พร้อมทบทวนเทคนิคการใช้งานกับบุคลากรทางการแพทย์ใหม่
เช่าเครื่องยกตัวมีให้บริการที่ไหนบ้าง
ร้านอุปกรณ์การแพทย์ทั่วไปและบางโรงพยาบาลมีบริการให้เช่าเครื่องยกตัว ควรสอบถามเงื่อนไขการเช่า ค่ามัดจำ และบริการซ่อมบำรุงก่อนตัดสินใจโดยตรงกับผู้ให้บริการในพื้นที่
ผู้ดูแลคนเดียวใช้เครื่องยกตัวได้ไหม หรือต้องมีสองคน
เครื่องยกตัวส่วนใหญ่ออกแบบให้ผู้ดูแลคนเดียวควบคุมได้ แต่ในช่วงแรกที่ยังไม่ชำนาญ แนะนำให้มีผู้ช่วยคอยประคองด้านข้างเพื่อความปลอดภัย จนกว่าจะมั่นใจในการใช้งานคนเดียว
สรุป
- การเลือกอุปกรณ์ย้ายตัวจากเตียงไปเก้าอี้ต้องอิงตามระดับแรงที่เหลือของผู้สูงอายุเป็นหลัก ไม่ใช่เลือกตามราคาหรือความนิยม
- เข็มขัดพยุงตัวเหมาะกับผู้ที่ยังยืนได้บ้าง แผ่นเลื่อนตัวเหมาะกับผู้ที่นั่งได้แต่ยืนไม่ไหว และเครื่องยกตัวเหมาะกับผู้ที่แรงเหลือน้อยมาก
- ควรปรึกษานักกายภาพบำบัดและฝึกเทคนิคการใช้งานก่อนนำอุปกรณ์ไปใช้จริงที่บ้านเสมอ
แหล่งข้อมูล
- แนวทางป้องกันการหกล้มในผู้สูงอายุ — กรมการแพทย์ (เปิดในแท็บใหม่)(เข้าถึงเมื่อ 2026-09-01)
- คู่มือการดูแลผู้สูงอายุที่บ้าน — กรมอนามัย (เปิดในแท็บใหม่)(เข้าถึงเมื่อ 2026-09-01)
จัดทำโดยทีมกองบรรณาธิการสูงวัยไทย
เครื่องมือและคู่มือที่เกี่ยวข้อง
บทความที่เกี่ยวข้อง

ขั้นตอนย้ายผู้สูงอายุจากเตียงไปเก้าอี้อย่างปลอดภัยทีละขั้น
วิธีย้ายตัวผู้สูงอายุจากเตียงไปนั่งเก้าอี้แบบทีละขั้นตอน ตั้งแต่การจัดตำแหน่งเก้าอี้ การหมุนตัว ไปจนถึงการนั่งลงอย่างมั่นคง สำหรับผู้ดูแลที่บ้าน

เช็กลิสต์ความปลอดภัยก่อนย้ายผู้สูงอายุจากเตียงไปเก้าอี้
รายการตรวจสอบที่ผู้ดูแลควรทำก่อนและระหว่างย้ายผู้สูงอายุจากเตียงไปเก้าอี้ ครอบคลุมอุปกรณ์ สภาพร่างกาย และสัญญาณอันตรายที่ต้องหยุดทันที

ย้ายผู้สูงอายุจากเตียงอย่างปลอดภัย เลือกวิธีและอุปกรณ์ให้เหมาะกับสภาพร่างกาย
เปรียบเทียบการย้ายตัวด้วยแรงคน เข็มขัดพยุงตัว กระดานเลื่อนตัว และเครื่องยกไฟฟ้า พร้อมเกณฑ์เลือกตามความสามารถทรงตัวของผู้สูงอายุติดเตียง

จัดระบบดูแลการย้ายตัวผู้สูงอายุจากเตียง เมื่อความสามารถเปลี่ยนไปทีละน้อย
แนวทางจัดระบบการย้ายตัวผู้สูงอายุจากเตียงในบ้าน ตั้งแต่ประเมินระดับความช่วยเหลือ เลือกวิธีที่เหมาะสม ฝึกผู้ดูแลให้ทำแบบเดียวกัน จนถึงจุดที่ต้องขอผู้เชี่ยวชาญเข้ามาช่วย