ช่วงหลังจำหน่ายเป็นช่วงที่มีการเปลี่ยนแปลงหลายอย่างเกิดพร้อมกัน รายการยามักถูกปรับใหม่ก่อนกลับบ้าน ผู้สูงอายุที่นอนนิ่งบนเตียงหลายวันจะมีกำลังขาลดลงเร็วกว่าที่ครอบครัวคาด และการกินการนอนยังไม่กลับเข้าจังหวะเดิม ทั้งหมดนี้ทำให้ร่างกายมีพื้นที่รองรับความผิดปกติน้อยลง

อีกเรื่องที่มักถูกมองข้ามคือการส่งต่อข้อมูล ผู้ที่ดูแลในโรงพยาบาลกับผู้ที่ดูแลที่บ้านเป็นคนละคน สิ่งที่พยาบาลสังเกตทุกเวรจึงหายไปทันทีที่รถออกจากประตูโรงพยาบาล ครอบครัวต้องสร้างระบบสังเกตของตัวเองขึ้นมาแทน และควรทำให้เสร็จตั้งแต่วันแรกที่ยังมีแรง

การใช้ยาหลายชนิดพร้อมกันหรือที่เรียกว่า polypharmacy คือการที่ผู้สูงอายุคนหนึ่งได้รับยาหลายรายการจากหลายแหล่ง เมื่อมียาใหม่เพิ่มเข้ามาหลังออกจากโรงพยาบาล โอกาสง่วง มึน ความดันตก หรือท้องผูกจะสูงขึ้น อาการเหล่านี้อาจดูเหมือนเรื่องเล็ก แต่เป็นจุดตั้งต้นของการหกล้มและการกลับเข้าโรงพยาบาลซ้ำได้

อาการแสดงไม่ตรงแบบ หมายถึงการที่ผู้สูงอายุแสดงอาการของโรคหนึ่งไม่เหมือนกับที่คนวัยทำงานแสดง เช่น การติดเชื้อในผู้สูงอายุอาจไม่มีไข้ชัดเจน แต่มาด้วยความสับสนที่เกิดขึ้นใหม่ ไม่ยอมลุกจากเตียง หรือหกล้มโดยไม่มีเหตุ ครอบครัวที่รอ ไข้ ก่อนถึงจะพากลับ จึงมักไปช้ากว่าที่ควร

จุดที่ควรจับให้แม่นคือภาวะสับสนเฉียบพลัน หรือ delirium ซึ่งต่างจากภาวะสมองเสื่อมตรงที่เกิดขึ้นเร็วภายในไม่กี่ชั่วโมงถึงไม่กี่วัน อาการขึ้นลงไม่คงที่ในหนึ่งวัน และผู้สูงอายุจะเรียกความสนใจได้ยาก ถามอย่างตอบอย่าง หลุดจากบทสนทนาบ่อย ภาวะนี้เป็นสัญญาณว่ามีอะไรผิดปกติในร่างกาย ไม่ใช่ผลของอายุ และไม่ควรรอดูข้ามคืน

ความเจ็บก็เป็นอีกจุดที่หลอกได้ ผู้สูงอายุบางคนบอกเพียงว่า ไม่สบายตัว หรือ อึดอัด ทั้งที่มีปัญหาที่หัวใจหรือช่องท้อง โดยเฉพาะผู้ที่มีปัญหาความจำหรือสื่อสารไม่คล่อง จึงควรดูพฤติกรรมประกอบด้วย เช่น หายใจเร็วขึ้น ไม่ยอมนอนราบ กระสับกระส่าย เหงื่อออกผิดปกติ หรือหน้าซีดผิดจากเดิม

คำว่า ผิดปกติ ในผู้สูงอายุไม่มีความหมายถ้าไม่มีจุดอ้างอิง ผู้สูงอายุคนหนึ่งอาจเดินได้แค่ในบ้านมาตั้งแต่ก่อนป่วย ขณะที่อีกคนเคยเดินไปตลาดได้ทุกเช้า การเทียบกับ ปกติของคนนี้ จึงแม่นกว่าการเทียบกับเกณฑ์กลาง

สิ่งที่ควรจดในวันแรกคือความสามารถทำกิจวัตรประจำวันพื้นฐาน ซึ่งในทางการแพทย์เรียกว่า ADL ได้แก่ กินข้าว อาบน้ำ แต่งตัว เข้าห้องน้ำ ลุกจากเตียงหรือเก้าอี้ และเดิน ให้จดว่าวันนี้ทำเองได้กี่อย่าง ต้องช่วยกี่อย่าง และช่วยมากแค่ไหน หนึ่งบรรทัดต่อหนึ่งเรื่องก็พอ

จากนั้นเพิ่มอีกสามตัวที่เปลี่ยนเร็วและสังเกตง่าย คือปริมาณอาหารที่กินได้เทียบกับปกติ จำนวนครั้งที่ปัสสาวะและสีของปัสสาวะ และระดับการรู้ตัวกับการพูดคุย สามตัวนี้มักเปลี่ยนก่อนอาการหนักหลายชั่วโมง และเป็นข้อมูลที่ผู้เชี่ยวชาญใช้ได้จริงเมื่อโทรไปปรึกษา

ถ้าผู้สูงอายุกลับบ้านพร้อมแผลผ่าตัด แผลกดทับ สายสวนปัสสาวะ สายให้อาหาร หรือถังออกซิเจน ให้ถือว่าแต่ละอย่างมีชุดสัญญาณเตือนของตัวเอง และควรขอให้พยาบาลชี้ให้ดูก่อนออกจากโรงพยาบาลว่าลักษณะไหนคือปกติของแผลนี้ในสัปดาห์นี้

โดยทั่วไป สิ่งที่ควรติดต่อหน่วยบริการโดยเร็วคือแผลที่แดงร้อนขยายวงกว้างขึ้น มีน้ำหรือหนองซึมมากขึ้น มีกลิ่นเปลี่ยน ปวดมากขึ้นทั้งที่ก่อนหน้าเริ่มดีขึ้น ขอบแผลแยก หรือมีไข้ร่วมด้วย ส่วนสายที่หลุด เลื่อน อุดตัน หรือมีเลือดออก ไม่ควรพยายามใส่กลับเองไม่ว่ากรณีใด

อุปกรณ์ไฟฟ้าอย่างเครื่องผลิตออกซิเจนหรือเครื่องดูดเสมหะต้องมีแผนสำรองเรื่องไฟดับ ซึ่งเป็นเรื่องจริงของหลายพื้นที่ในไทยช่วงฝนตกหนัก ควรถามผู้ให้ยืมอุปกรณ์ไว้ล่วงหน้าว่าถ้าไฟดับนานต้องทำอย่างไร และเบอร์ที่ติดต่อได้นอกเวลาราชการคือเบอร์ใด

คำถามที่ทำให้ครอบครัวลังเลนานที่สุดมักไม่ใช่ ควรไปไหม แต่เป็น ไปที่ไหน โดยเฉพาะเมื่อโรงพยาบาลที่ผ่าตัดอยู่ไกลบ้านหลายสิบกิโลเมตร การตอบคำถามนี้ล่วงหน้าตั้งแต่ยังไม่มีเหตุจะช่วยประหยัดเวลาได้มากในคืนที่เกิดเรื่องจริง

หลักที่ใช้ได้คือ อาการระดับฉุกเฉินให้โทร 1669 และไปห้องฉุกเฉินที่ใกล้ที่สุด ไม่ต้องพยายามไปให้ถึงโรงพยาบาลเดิม เพราะการรักษาภาวะฉุกเฉินต้องการเวลามากกว่าความต่อเนื่องของแฟ้มประวัติ ส่วนอาการที่ไม่ถึงขั้นฉุกเฉินแต่ต้องประเมินเร็ว ให้โทรหาหน่วยที่ให้เบอร์ไว้ตอนจำหน่ายก่อน เพื่อให้เขาบอกได้ว่าควรไปที่ใด

สำหรับเรื่องที่ทำที่ใกล้บ้านได้ เช่น ทำแผล วัดสัญญาณชีพ หรือขอคำแนะนำเบื้องต้น หน่วยบริการปฐมภูมิใกล้บ้านหรือทีมเยี่ยมบ้านในพื้นที่มักเข้าถึงได้เร็วกว่า สิทธิและขอบเขตบริการดูแลต่อเนื่องที่บ้านอาจต่างกันตามพื้นที่และสิทธิการรักษา ควรตรวจสอบเงื่อนไขล่าสุดกับสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติหรือหน่วยบริการตามสิทธิก่อนดำเนินการจริง