เมื่ออายุมากขึ้น ร่างกายมีการเปลี่ยนแปลงตามธรรมชาติที่ทำให้ทนต่อกิจกรรมหนักได้น้อยลง เช่น มวลกล้ามเนื้อลดลงตามภาวะที่เรียกว่า sarcopenia หรือมวลกล้ามเนื้อน้อยตามวัย ทำให้ออกแรงเท่าเดิมแต่รู้สึกเหนื่อยเร็วกว่าตอนหนุ่มสาว ความเปลี่ยนแปลงนี้เกิดขึ้นอย่างค่อยเป็นค่อยไปในหลักปี ไม่ใช่เปลี่ยนแปลงชัดเจนภายในไม่กี่สัปดาห์

จุดสังเกตสำคัญคือ ความเหนื่อยตามวัยยังปล่อยให้ทำกิจวัตรประจำวันพื้นฐานอย่างกินข้าว อาบน้ำ แต่งตัว และกิจวัตรที่ซับซ้อนขึ้นอย่างจัดยาเองหรือจ่ายตลาดได้ใกล้เคียงเดิม เพียงแต่ใช้เวลานานขึ้นหรือต้องพักระหว่างทำมากขึ้น หากยังทำสิ่งเหล่านี้ได้เองโดยไม่มีใครช่วยเพิ่มขึ้นอย่างชัดเจน มักยังอยู่ในเกณฑ์ปกติของวัย

ความอ่อนเพลียผิดปกติมักมีจุดเริ่มต้นที่ชัดเจนกว่า เช่น เริ่มเหนื่อยง่ายขึ้นอย่างเห็นได้ชัดภายในไม่กี่สัปดาห์ถึงสองสามเดือน ไม่ใช่ค่อย ๆ เปลี่ยนไปทีละปี และมักกระทบกิจวัตรที่เคยทำได้เองมาก่อน เช่น เดินไปห้องน้ำเองได้เป็นปกติ แต่ช่วงหลังต้องนั่งพักกลางทาง หรือเคยลุกไปทำกับข้าวได้เอง แต่ตอนนี้ขอนอนพักทั้งวัน

อีกจุดที่ต้องระวังคือผู้สูงอายุมักมี อาการแสดงไม่ตรงแบบ หรือ atypical presentation กว่าคนวัยอื่น กล่าวคือ โรคบางอย่างที่ในคนหนุ่มสาวจะแสดงอาการชัดเจน เช่น ไข้สูงเวลาติดเชื้อ หรือเจ็บแน่นหน้าอกเวลาหัวใจขาดเลือด ในผู้สูงอายุอาจแสดงออกแค่ อ่อนเพลีย เบื่ออาหาร หรือซึมลงเท่านั้น ทำให้ครอบครัวเข้าใจผิดว่าเป็นแค่ความเหนื่อยจากอายุ

ภาวะโลหิตจางเป็นสาเหตุที่พบได้บ่อยและมักถูกมองข้าม เพราะอาการหลักคืออ่อนเพลีย หน้าซีด และเหนื่อยง่ายเวลาออกแรง ซึ่งคล้ายกับความเหนื่อยตามวัยมาก การตรวจเลือดพื้นฐานที่โรงพยาบาลจึงช่วยแยกสาเหตุนี้ออกได้ไม่ยาก

ต่อมไทรอยด์ทำงานน้อยกว่าปกติก็เป็นอีกสาเหตุที่พบบ่อยในผู้สูงอายุ อาการมักมาแบบค่อยเป็นค่อยไป เช่น อ่อนเพลีย ทนหนาวไม่ค่อยได้ น้ำหนักขึ้นโดยกินไม่ได้มากขึ้น และท้องผูก ซึ่งครอบครัวมักคิดว่าเป็นเรื่องปกติของวัยชราเช่นกัน

ภาวะซึมเศร้าในผู้สูงอายุก็อาจแสดงออกเป็นความอ่อนเพลียและเบื่อหน่ายมากกว่าอารมณ์เศร้าชัดเจนแบบที่คนทั่วไปนึกถึง ทำให้ถูกมองข้ามว่าเป็นปัญหาสุขภาพใจ และกลายเป็นแค่ อ่อนเพลียเฉย ๆ ในสายตาครอบครัว

การใช้ยาหลายชนิดพร้อมกันหรือ polypharmacy ก็เป็นสาเหตุที่พบบ่อยมาก ยาบางกลุ่มเช่นยานอนหลับ ยาแก้แพ้บางชนิด หรือยาลดความดันบางตัว อาจทำให้ง่วงซึมและอ่อนเพลียมากขึ้นเมื่อใช้ร่วมกันหลายตัว การพาไปให้แพทย์หรือเภสัชกรทบทวนรายการยาทั้งหมดจึงเป็นขั้นตอนที่ควรทำเมื่อสงสัยสาเหตุนี้

ผู้ดูแลที่แบกภาระดูแลผู้สูงอายุอยู่แล้วมักอยู่ในภาวะเหนื่อยล้าสะสมของตัวเอง ทำให้ความสนใจในรายละเอียดเล็ก ๆ น้อย ๆ ของผู้สูงอายุลดลงโดยไม่รู้ตัว ความเปลี่ยนแปลงที่ค่อยเป็นค่อยไปทีละนิดจึงมักถูกมองข้ามจนกว่าจะชัดเจนมากแล้ว

การตั้งกติกาง่าย ๆ ในบ้าน เช่น จดบันทึกสั้น ๆ ทุกสัปดาห์ว่าผู้สูงอายุทำกิจวัตรประจำวันได้เท่าเดิมหรือไม่ ช่วยให้เห็นแนวโน้มการเปลี่ยนแปลงได้ชัดกว่าการอาศัยความรู้สึกในแต่ละวัน ซึ่งมักถูกบดบังด้วยความเหนื่อยของผู้ดูแลเอง