สูงวัยไทย
ลุกจากเตียงแล้วเวียนหัว สัญญาณอะไรที่ผู้สูงอายุไม่ควรมองข้าม
พิมพ์เมื่อ 1 สิงหาคม 2026
ลุกจากเตียงแล้วเวียนหัว สัญญาณอะไรที่ผู้สูงอายุไม่ควรมองข้าม
อธิบายสาเหตุที่พบบ่อยของอาการเวียนหัวเมื่อลุกจากเตียงหรือที่นั่งในผู้สูงอายุ พร้อมวิธีสังเกตความรุนแรงและแนวทางดูแลเพื่อลดความเสี่ยงหกล้ม
ตรวจสอบล่าสุด 1 สิงหาคม 2026

รูปภาพโดย Kampus Production / Pexels
ข้อจำกัดความรับผิดชอบทางการแพทย์
เนื้อหานี้จัดทำขึ้นเพื่อการศึกษาเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ ไม่สามารถใช้วินิจฉัย รักษา หรือป้องกันโรคได้ หากมีอาการผิดปกติหรือมีความเสี่ยง ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร
คำตอบสั้น ๆ
- อาการเวียนหัวหรือหน้ามืดเมื่อลุกจากเตียงหรือที่นั่งในผู้สูงอายุ มักเกิดจากความดันโลหิตที่ปรับตัวไม่ทันเมื่อเปลี่ยนท่าทางกะทันหัน ทำให้เลือดไปเลี้ยงสมองไม่เพียงพอในช่วงเสี้ยววินาทีแรกที่ลุกขึ้น
- แม้อาการนี้จะพบได้บ่อยขึ้นตามวัย แต่ไม่ควรถือว่าเป็นเรื่องปกติที่ต้องทนอยู่กับมัน เพราะสาเหตุที่แท้จริงอาจเกี่ยวข้องกับยาที่กินอยู่ ภาวะขาดน้ำ หรือโรคประจำตัวบางอย่างที่ควรได้รับการประเมินและดูแลอย่างถูกต้อง
- การดูแลที่เหมาะสมเริ่มจากการปรับวิธีลุกยืนให้ช้าลงเป็นขั้นตอน ควบคู่ไปกับการดูแลเรื่องน้ำดื่ม การทบทวนยา และการติดตามอาการเพื่อดูว่าจำเป็นต้องพบแพทย์เพิ่มเติมหรือไม่
เหมาะกับใคร
- เนื้อหานี้เหมาะกับลูกหลานหรือผู้ดูแลที่สังเกตเห็นว่าผู้สูงอายุในบ้านมักบ่นเวียนหัวหรือหน้ามืดเวลาลุกจากเตียงหรือลุกจากเก้าอี้ โดยเฉพาะช่วงตื่นนอนตอนเช้าหรือหลังนั่งพักนาน
สิ่งที่ควรรู้
ทำไมผู้สูงอายุจึงเวียนหัวง่ายเมื่อเปลี่ยนท่าทาง
เมื่ออายุมากขึ้น ระบบหลอดเลือดและระบบประสาทที่ควบคุมความดันโลหิตมักตอบสนองต่อการเปลี่ยนท่าทางได้ช้าลง ปกติเมื่อลุกยืน ร่างกายจะบีบหลอดเลือดให้แคบลงเพื่อรักษาระดับความดันให้เลือดไปเลี้ยงสมองพอเพียง แต่ในผู้สูงอายุกลไกนี้อาจทำงานช้ากว่าปกติ ทำให้ความดันตกลงชั่วขณะและรู้สึกหน้ามืดหรือเวียนหัว
ภาวะนี้พบได้บ่อยขึ้นในผู้ที่นอนหรือนั่งอยู่กับที่เป็นเวลานาน เพราะร่างกายไม่ได้ฝึกปรับความดันบ่อยเท่าคนที่เคลื่อนไหวสม่ำเสมอ ยิ่งนอนพักนานหลังเจ็บป่วยหรือผ่าตัด ยิ่งเพิ่มโอกาสเวียนหัวเมื่อกลับมาลุกยืนอีกครั้ง
ปัจจัยจากยาและภาวะขาดน้ำ
ยาหลายกลุ่มที่ผู้สูงอายุใช้เป็นประจำ เช่น ยาลดความดันโลหิต ยาขับปัสสาวะ หรือยาบางชนิดที่ใช้รักษาโรคหัวใจและโรคทางจิตเวช อาจมีผลทำให้ความดันโลหิตลดลงมากกว่าปกติเมื่อเปลี่ยนท่าทาง โดยเฉพาะหากกินยาหลายชนิดร่วมกันโดยไม่มีการทบทวนเป็นระยะ
ภาวะขาดน้ำเป็นอีกปัจจัยที่มักถูกมองข้าม เพราะผู้สูงอายุหลายคนดื่มน้ำน้อยลงตามธรรมชาติ ทั้งจากความรู้สึกกระหายที่ลดลงและความกังวลเรื่องต้องลุกเข้าห้องน้ำบ่อย ทำให้ปริมาณเลือดในร่างกายลดลงและเวียนหัวง่ายขึ้นเมื่อลุกยืน
สัญญาณที่บ่งบอกความรุนแรงของอาการ
อาการเวียนหัวเล็กน้อยที่หายไปเองภายในไม่กี่วินาทีอาจไม่รุนแรงมาก แต่หากมีอาการตาพร่ามัว รู้สึกจะเป็นลม หรือต้องรีบจับสิ่งของเพื่อไม่ให้ล้ม ถือเป็นสัญญาณที่ต้องให้ความสำคัญมากขึ้น เพราะเสี่ยงต่อการหกล้มได้ทันทีในขณะนั้น
การสังเกตว่าอาการเกิดขึ้นบ่อยแค่ไหน เกิดในช่วงเวลาใดของวัน และมีอาการอื่นร่วมด้วยหรือไม่ เช่น ใจสั่นหรือเหงื่อออกผิดปกติ จะช่วยให้แพทย์ประเมินสาเหตุได้แม่นยำขึ้นเมื่อไปพบแพทย์

รูปภาพโดย RDNE Stock project / Pexels
ขั้นตอนที่ควรทำ
วิธีลุกยืนอย่างปลอดภัย
การปรับวิธีลุกยืนให้เป็นขั้นตอนช้า ๆ เป็นวิธีดูแลเบื้องต้นที่ทำได้ทันทีและช่วยลดโอกาสเวียนหัวได้มาก
- เมื่อตื่นนอน ให้นอนนิ่งสักครู่ก่อนขยับตัว แล้วค่อยลุกขึ้นนั่งที่ขอบเตียง
- นั่งที่ขอบเตียงหรือขอบเก้าอี้สักครึ่งถึงหนึ่งนาทีก่อนลุกยืน เพื่อให้ร่างกายปรับความดันโลหิต
- เมื่อยืนขึ้นแล้ว ให้ยืนนิ่งอยู่กับที่สักครู่ก่อนเริ่มเดิน อย่ารีบก้าวเดินทันที
- หากรู้สึกหน้ามืดระหว่างขั้นตอนใด ให้กลับไปนั่งหรือจับที่มั่นคงไว้ทันทีแทนการฝืนต่อ
การดูแลเรื่องน้ำดื่มและการทบทวนยา
นอกจากการปรับวิธีลุกยืนแล้ว การดูแลปัจจัยพื้นฐานร่วมด้วยจะช่วยลดความถี่ของอาการในระยะยาว
- ดูแลให้ผู้สูงอายุดื่มน้ำเพียงพอตลอดวัน เว้นแต่แพทย์แนะนำให้จำกัดน้ำเป็นกรณีพิเศษ
- นำรายการยาทั้งหมดไปให้แพทย์หรือเภสัชกรทบทวนว่ามียาใดที่อาจทำให้ความดันตกง่าย
- บันทึกช่วงเวลาและความถี่ที่เกิดอาการเวียนหัวไว้เพื่อเล่าให้แพทย์ฟัง
- หากแพทย์แนะนำให้วัดความดันโลหิตที่บ้าน ควรวัดทั้งท่านอนและท่ายืนตามคำแนะนำ
สิ่งที่ควรหลีกเลี่ยง
- อย่าให้ผู้สูงอายุลุกขึ้นยืนทันทีจากท่านอนหรือนั่งโดยไม่มีช่วงพักปรับตัว
- อย่าปล่อยให้ดื่มน้ำน้อยเพราะกลัวต้องลุกเข้าห้องน้ำบ่อยโดยไม่ปรึกษาแพทย์ก่อน
- อย่าปรับหรือหยุดยาลดความดันโลหิตเองโดยไม่ปรึกษาแพทย์แม้จะสงสัยว่ายาเป็นสาเหตุ
- อย่าปล่อยให้ผู้สูงอายุที่มีอาการเวียนหัวบ่อยเดินคนเดียวในที่มืดหรือบันได
- อย่ามองข้ามอาการเวียนหัวที่เกิดซ้ำหลายครั้งโดยคิดว่าพักแล้วหายเองก็พอ
เมื่อใดควรขอความช่วยเหลือ
- หากเวียนหัวรุนแรงจนเกือบเป็นลมหรือหมดสติแม้ชั่วขณะ ควรพาไปพบแพทย์โดยเร็วเพื่อตรวจหาสาเหตุ
- หากมีอาการร่วม เช่น เจ็บหน้าอก ใจสั่นรุนแรง หรือพูดจาสับสน ให้โทรสายด่วนการแพทย์ฉุกเฉิน 1669 ทันที
- หากอาการเวียนหัวเกิดขึ้นบ่อยขึ้นเรื่อย ๆ แม้ปรับวิธีลุกยืนและดื่มน้ำเพียงพอแล้ว ควรกลับไปปรึกษาแพทย์เพื่อทบทวนยาและตรวจเพิ่มเติม
เช็กลิสต์สรุป
- ลุกจากเตียงหรือที่นั่งเป็นขั้นตอนช้า ๆ
- นั่งพักที่ขอบเตียงก่อนยืนทุกครั้ง
- ดื่มน้ำให้เพียงพอตลอดวัน
- บันทึกช่วงเวลาและความถี่ที่เวียนหัว
- นำรายการยาไปทบทวนกับแพทย์หรือเภสัชกร
- ติดตั้งราวจับหรือไฟส่องทางบริเวณเตียงและห้องน้ำ
คำถามที่พบบ่อย
อาการเวียนหัวตอนลุกยืนเรียกว่าอะไรทางการแพทย์
ภาวะนี้มักเกี่ยวข้องกับการที่ความดันโลหิตลดลงชั่วคราวเมื่อเปลี่ยนท่าจากนอนหรือนั่งเป็นยืน ซึ่งพบได้บ่อยขึ้นตามวัย ควรปรึกษาแพทย์เพื่อวัดความดันโลหิตในท่าต่าง ๆ และหาสาเหตุที่แท้จริง ไม่ควรวินิจฉัยเองจากอาการเพียงอย่างเดียว
ดื่มน้ำเยอะขึ้นช่วยลดอาการเวียนหัวตอนลุกยืนได้จริงหรือไม่
การดื่มน้ำให้เพียงพอในแต่ละวันอาจช่วยลดความเสี่ยงจากภาวะขาดน้ำซึ่งเป็นหนึ่งในปัจจัยที่ทำให้เวียนหัวได้ แต่ควรปรึกษาแพทย์ก่อนหากผู้สูงอายุมีโรคประจำตัวที่ต้องจำกัดปริมาณน้ำ เช่น โรคไตหรือโรคหัวใจบางชนิด
ต้องวัดความดันโลหิตเองที่บ้านทุกวันหรือไม่
ไม่จำเป็นต้องวัดทุกวันเสมอไป แต่ควรปรึกษาแพทย์ว่าควรวัดบ่อยแค่ไหนตามความเสี่ยงของแต่ละคน และควรบันทึกค่าที่วัดได้พร้อมเวลาและอาการที่เกิดขึ้นไปให้แพทย์ดูในการนัดครั้งถัดไป
ถ้าเวียนหัวแค่ไม่กี่วินาทีแล้วหายเอง ต้องไปพบแพทย์หรือไม่
ควรปรึกษาแพทย์อยู่ดีแม้อาการจะหายเร็ว โดยเฉพาะหากเกิดขึ้นซ้ำหลายครั้งในสัปดาห์เดียวกัน เพราะอาจเป็นสัญญาณเริ่มต้นของปัญหาที่ยังไม่รุนแรง แต่ควรได้รับการประเมินก่อนที่จะนำไปสู่การหกล้ม
แหล่งข้อมูล
- แนวทางการดูแลผู้สูงอายุ — กระทรวงสาธารณสุข (เปิดในแท็บใหม่)(เข้าถึงเมื่อ 2026-07-22)
- Falls prevention — World Health Organization (WHO) (เปิดในแท็บใหม่)(เข้าถึงเมื่อ 2026-07-22)
- สิทธิหลักประกันสุขภาพ — สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) (เปิดในแท็บใหม่)(เข้าถึงเมื่อ 2026-07-23)
จัดทำโดยทีมกองบรรณาธิการสูงวัยไทย
เครื่องมือและคู่มือที่เกี่ยวข้อง
บทความที่เกี่ยวข้อง

อาการเวียนหัวตอนลุกยืนของผู้สูงอายุ ที่ลูกหลานมักเข้าใจผิด
ชี้ให้เห็นวิธีดูแลที่ครอบครัวมักเข้าใจผิดเมื่อผู้สูงอายุเวียนหัวตอนลุกยืน ตั้งแต่การมองข้ามอาการไปจนถึงการจัดการยาที่ไม่ปรึกษาแพทย์

เดินเซในผู้สูงอายุเกิดจากอะไร และดูแลอย่างไรให้เดินได้มั่นคงขึ้น
อธิบายสาเหตุที่พบบ่อยของอาการเดินเซในผู้สูงอายุ ทั้งด้านกล้ามเนื้อ ข้อต่อ ระบบประสาท และผลข้างเคียงของยา พร้อมแนวทางดูแลให้เดินได้มั่นคงและปลอดภัยขึ้นในชีวิตประจำวัน

ผู้สูงอายุหกล้ม ควรทำอะไรเป็นลำดับแรก
ขั้นตอนที่ควรทำทันทีเมื่อผู้สูงอายุหกล้ม ตั้งแต่การประเมินอาการเบื้องต้นไปจนถึงสัญญาณที่ต้องรีบไปโรงพยาบาล

วิธีจัดตารางยาให้ผู้สูงอายุและลดความสับสน
แนวทางจัดระบบยาประจำวันสำหรับผู้สูงอายุที่ต้องกินยาหลายชนิด เพื่อลดโอกาสลืมยาหรือกินซ้ำ