ผู้สูงอายุที่มีภาวะซึมเศร้ามักไม่พูดว่า 'เศร้า' หรือ 'หดหู่' แบบตรง ๆ เหมือนคนวัยหนุ่มสาว แต่มักแสดงออกผ่านอาการทางกาย เช่น ปวดเมื่อยตามตัว เบื่ออาหาร หรือบ่นเรื่องนอนไม่หลับ ซึ่งเป็นลักษณะที่เรียกว่าอาการแสดงไม่ตรงแบบ ทำให้ครอบครัวมักมองข้ามและคิดว่าเป็นแค่ปัญหาสุขภาพกายทั่วไป

ความเข้าใจผิดที่พบบ่อยคือคิดว่าความซึมเศร้าเป็น 'เรื่องปกติของวัยชรา' แต่ในความเป็นจริง ภาวะซึมเศร้าไม่ใช่ส่วนหนึ่งของการแก่ตัวตามธรรมชาติ และสามารถรักษาให้ดีขึ้นได้หากได้รับการช่วยเหลือทันเวลา

สังเกตว่าท่านซึมลง หงุดหงิดง่ายกว่าปกติ พูดถึงความไม่มีค่าหรือเป็นภาระบ่อยขึ้น หรือสูญเสียความสนใจในสิ่งที่เคยชอบทำอย่างต่อเนื่อง ไม่ใช่แค่ครั้งคราวหลังเหตุการณ์เศร้าใจ

เบื่ออาหารหรือน้ำหนักลดลงผิดปกติ นอนไม่หลับหรือนอนมากเกินไป และเริ่มดูแลกิจวัตรประจำวันหรือ ADL ของตัวเองแย่ลง เช่น ไม่อาบน้ำ ไม่เปลี่ยนเสื้อผ้า เป็นสัญญาณที่ควรจับตามองอย่างใกล้ชิด

หลีกเลี่ยงการพบปะเพื่อนหรือญาติที่เคยสนิท ไม่รับโทรศัพท์ ไม่อยากออกจากห้อง หรือปฏิเสธกิจกรรมที่เคยชอบทำเป็นประจำ หากพฤติกรรมนี้ต่อเนื่องเกิน 2 สัปดาห์ ควรเริ่มขอความช่วยเหลือ

บางครั้งอาการที่ดูเหมือนซึมเศร้า เช่น ความจำแย่ลงหรือสับสน อาจเป็นสัญญาณของภาวะสมองเสื่อมระยะเริ่มต้นหรือภาวะสับสนเฉียบพลันหรือ delirium ซึ่งต้องการการวินิจฉัยที่ต่างกัน แพทย์อาจใช้แบบทดสอบ เช่น Mini-Cog หรือ MoCA ร่วมประเมิน จึงไม่ควรวินิจฉัยเองที่บ้านว่าเป็นซึมเศร้าหรือสมองเสื่อมโดยไม่ผ่านการตรวจ

การใช้ยาหลายชนิดพร้อมกันหรือ polypharmacy ก็เป็นอีกปัจจัยที่ควรตรวจสอบร่วมด้วย เพราะยาบางชนิดมีผลข้างเคียงทำให้ง่วงซึม เบื่ออาหาร หรือซึมลงคล้ายอาการซึมเศร้า การพาไปพบแพทย์เพื่อทบทวนรายการยาจึงเป็นขั้นตอนที่ไม่ควรข้าม ก่อนสรุปว่าอาการที่เห็นมาจากสุขภาพจิตล้วน ๆ