บำนาญราชการคือเงินที่จ่ายเป็นรายเดือนตลอดชีวิตหลังเกษียณ เหมาะกับผู้ที่ต้องการกระแสรายได้ประจำสม่ำเสมอโดยไม่ต้องบริหารเงินก้อนเอง และมีข้อดีคือได้รับต่อเนื่องไม่ว่าจะมีอายุยืนยาวแค่ไหน ส่วนบำเหน็จคือการรับเงินก้อนครั้งเดียวแทนสิทธิบำนาญ ซึ่งให้ความยืดหยุ่นในการนำไปใช้จ่ายหรือลงทุนต่อทันที แต่ต้องบริหารจัดการเองให้พอใช้ตลอดชีวิตที่เหลือ

ข้าราชการที่เป็นสมาชิก กบข. เมื่อรับบำนาญ จะได้รับสิทธิพิเศษเพิ่มเติมคือ "เงินบำเหน็จดำรงชีพ" ซึ่งเป็นเงินก้อนเล็กที่จ่ายล่วงหน้าจากบำนาญในบางช่วงอายุ ควบคู่ไปกับบำนาญรายเดือน สิทธิส่วนนี้แยกจากเงินสะสม กบข. ที่จะกล่าวถึงต่อไป และมีเงื่อนไขเฉพาะที่ควรสอบถามจากหน่วยงานต้นสังกัดหรือกรมบัญชีกลางโดยตรง

การตัดสินใจระหว่างบำนาญกับบำเหน็จเปลี่ยนแปลงแก้ไขภายหลังได้ยากหรือทำไม่ได้เลยในหลายกรณี จึงควรศึกษาให้ครบถ้วนก่อนยื่นเรื่องเกษียณ ไม่ควรตัดสินใจตามคำแนะนำของเพื่อนร่วมงานที่มีสถานะการเงินและภาระครอบครัวต่างจากตนเอง

นอกจากบำนาญหรือบำเหน็จจากราชการแล้ว สมาชิก กบข. ยังมีเงินอีกก้อนหนึ่งคือเงินสะสมที่หักจากเงินเดือนสมทบเข้ากองทุนทุกเดือน เงินสมทบจากรัฐ เงินประเดิม และผลประโยชน์จากการลงทุนที่กองทุนบริหารให้ตลอดอายุราชการ เงินก้อนนี้เป็นสิทธิของสมาชิกที่แยกต่างหากจากบำนาญราชการ และมักได้รับเป็นเงินก้อนเมื่อพ้นสภาพสมาชิกภาพจากการเกษียณ

สมาชิก กบข. สามารถเลือกนโยบายการลงทุนของเงินสะสมได้ตามระดับความเสี่ยงที่ยอมรับได้ตลอดช่วงที่ยังรับราชการ และเมื่อใกล้เกษียณควรทบทวนนโยบายการลงทุนที่เลือกไว้อีกครั้ง เพราะนโยบายที่เน้นความเสี่ยงสูงอาจไม่เหมาะกับช่วงเวลาที่ใกล้ต้องนำเงินออกมาใช้แล้ว

เมื่อเกษียณแล้ว สมาชิกบางกรณีมีทางเลือกให้คงเงินไว้ในระบบ กบข. ต่อได้ระยะหนึ่งแทนที่จะรับออกมาทั้งหมดทันที ซึ่งอาจเหมาะกับผู้ที่ยังไม่มีแผนการใช้เงินก้อนนี้ชัดเจน ควรสอบถามเงื่อนไขและระยะเวลาที่คงเงินได้จาก กบข. โดยตรงก่อนตัดสินใจ

เงินบำเหน็จบำนาญและเงินก้อนจาก กบข. มีหลักเกณฑ์ทางภาษีที่แตกต่างจากเงินได้ทั่วไป และในหลายกรณีได้รับสิทธิยกเว้นหรือคำนวณภาษีแบบเฉพาะสำหรับเงินได้ก้อนสุดท้ายจากการทำงาน ควรตรวจสอบหลักเกณฑ์ปัจจุบันกับกรมสรรพากรหรือเจ้าหน้าที่การเงินของหน่วยงานต้นสังกัด เพราะรายละเอียดอาจมีการปรับปรุงเป็นระยะ

การวางแผนภาษีที่ดีควรทำก่อนวันเกษียณจริง ไม่ใช่หลังได้รับเงินมาแล้ว เพราะบางทางเลือกในการรับเงิน เช่น การแบ่งรับเป็นหลายงวดหรือปีภาษี อาจมีผลต่อภาระภาษีโดยรวมที่ต้องเสีย ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านภาษีหรือเจ้าหน้าที่ กบข. เพื่อวางแผนล่วงหน้า